thumb|250px|Znak Żandarmerii Znak Żandarmerii – zewnętrzna oznaka żołnierzy żandarmerii, mających przydział służbowy do jednostek organizacyjnych żandarmerii oraz uprawnionych do pełnienia służby bezpieczeństwa na podstawie dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 12 grudnia 1930..
Wprowadzenie znaku Znak został wprowadzony rozkazem ministra spraw wojskowych, gen. dyw. Tadeusza Kasprzyckiego l.dz. G.M. 3013/38, ogłoszonym w Dzienniku Rozkazów MSWojsk. Nr 1 z 12 stycznia 1939. Znak w sposób widoczny miał znamionować tych żołnierzy żandarmerii, którzy w myśl przepisów ustawowych i wojskowych byli uprawnieni do wkraczania służbowego jako wojskowy organ bezpieczeństwa publicznego i w ramach ustawy korzystali z uprawnień i ochrony prawnej. Noszenie znaku było obowiązkowe przy każdym rodzaju ubioru wojskowego (przy wystąpieniach w kurtce znak noszony był na kurtce, przy wystąpieniach w płaszczu – na płaszczu). Na odwrotnej stronie znaku znajdował się numer ewidencyjny, który zastępował legitymację osobistą lub służbową żołnierza żandarmerii. Sposób nadawania znaku i prowadzenia ewidencycji wydanych znaków ustalał dowódca żandarmerii. Dowódca dywizjonu żandarmerii KOP, podpułkownik Apolinary Jagodziński rozkaz ministra spraw wojskowych przesłał do wiadomości wszystkich dowódców plutonów i posterunków żandarmerii KOP 13 marca 1939.
15 maja 1939 dowódca żandarmerii rozkazem l. dz. 3600-1/Og. zatwierdził instrukcję, która precyzowała, że uprawnionymi do noszenia znaku byli następujący żołnierze żandarmerii: oficerowie, podoficerowie zawodowi i nadterminowi oraz podoficerowie i szeregowcy służby zasadniczej w drugim okresie szkolenia, a także rezerwiści w czasie odbywania ćwiczeń wojskowych. Ponadto, dla celów ewidencyjnych, poszczególnym jednostkom organizacyjnym żandarmerii przydzielono określoną pulę numerów znaków, np. dla 1 dywizjonu żandarmerii znaki o numerach od 500 do 1999. Według Grzegorza Ratajczyka, do wybuchu II wojny światowej, nie zdołano przydzielić znaków wszystkim uprawnionym żołnierzom żandarmerii.
Opis Znak przedstawia (wyobraża) granat z płomieniem: na dolnej, okrągłej części znaku znajduje się orzeł państwowy. Na piersiach orła jest umieszczona litera „Ż”. Na krawędziach granatu, na wysokości korony orła, znajdują się dwa uszka, które służą do umocowania dwóch łańcuszków z karabińczykiem. Łańcuszki zakończone są oczkami. Do zawieszania znaku służy kółeczko przyszyte do kurtki lub płaszcza. Znak jest wykonany z białego metalu i oksydowany na stare srebro. Litera „Ż” jest wykonana z mosiądzu i pozłocona. Kółeczka łańcuszków mają średnicę 5 mm i są wykonane z drutu grubości 1 mm. Kółeczko do zawieszania znaku o średnicy 10 mm jest wykonane z drutu grubości 1 mm. Końce kółeczek są spawane. Znak noszony był na lewej piersi, w ten sposób, że dolna krawędź znaku znajdowała się: a) na kurtce – na wysokości dziurki pierwszego guzika kurtki (rys. 2); b) na płaszczu – na wysokości połowy odległości między pierwszym, a drugim guzikiem płaszcza (rys. 3). Znak miał być zawieszony tak, by karabińczyk całkowicie znajdował się pod kołnierzem kurtki lub płaszcza. Kółeczko do zawieszania znaku miało być umocowane: na kurtce – pod kołnierzem, na wprost wypustki łapki; na płaszczu – pod kołnierzem, na wprost wypustki łapki kurtki.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Odznaki Wojska Polskiego Kategoria:Żandarmeria II Rzeczypospolitej