Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi

Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi (ang. World Elder Abuse Awareness Day, WEAAD; w polskich źródłach także Światowy Dzień Świadomości o Nadużyciach wobec Osób Starszych) – dzień obchodzony corocznie 15 czerwca, poświęcony zwiększaniu świadomości problemu nadużyć wobec osób starszych.

Inicjatywa została zapoczątkowana w 2006 roku przez International Network for the Prevention of Elder Abuse (INPEA). W 2011 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ rezolucją 66/127 formalnie wyznaczyło 15 czerwca jako World Elder Abuse Awareness Day.

Historia World Elder Abuse Awareness Day został zainicjowany przez International Network for the Prevention of Elder Abuse (INPEA) w 2006 roku. Pierwsze obchody odbyły się 15 czerwca 2006 roku. W siedzibie ONZ w Nowym Jorku zorganizowano wydarzenie inaugurujące WEAAD z udziałem INPEA, Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz partnerów inicjatywy.

19 grudnia 2011 roku Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję 66/127 zatytułowaną Follow-up to the Second World Assembly on Ageing. W punkcie 21 rezolucji wyznaczono 15 czerwca jako World Elder Abuse Awareness Day oraz zaproszono państwa członkowskie, organizacje systemu Narodów Zjednoczonych, inne organizacje międzynarodowe i regionalne, a także społeczeństwo obywatelskie, w tym organizacje pozarządowe i osoby indywidualne, do odpowiedniego obchodzenia tego dnia.

Cel i kontekst obchodów Celem WEAAD jest zwiększanie świadomości nadużyć, zaniedbania i wykorzystywania osób starszych oraz zwracanie uwagi na poszanowanie ich godności i praw.

Światowa Organizacja Zdrowia określa nadużycia wobec osób starszych (ang. abuse of older people, także elder abuse) jako pojedyncze lub powtarzające się działania albo brak właściwego działania występujące w relacji, w której istnieje oczekiwanie zaufania, powodujące krzywdę lub cierpienie osoby starszej. WHO zalicza do nich m.in. przemoc fizyczną, seksualną, psychiczną i emocjonalną, nadużycia finansowe i materialne, porzucenie i zaniedbanie oraz poważne naruszenie godności i szacunku. Organizacja określa nadużycia wobec osób starszych jako formę przemocy stanowiącą naruszenie praw człowieka.

Metaanaliza opublikowana w 2017 roku w czasopiśmie „The Lancet Global Health”, obejmująca 52 badania z 28 państw, oszacowała, że 15,7% osób w wieku 60 lat i więcej żyjących w środowisku pozainstytucjonalnym doświadczyło w ciągu poprzedniego roku co najmniej jednej formy nadużycia. WHO przedstawia ten wynik w przybliżeniu jako jedną na sześć osób w wieku 60 lat lub więcej żyjących w społeczności.

Działalność ONZ i WHO Organizacja Narodów Zjednoczonych wykorzystuje World Elder Abuse Awareness Day do zwracania uwagi na różne aspekty nadużyć wobec osób starszych oraz ochronę ich praw. Program ds. Starzenia się Departamentu Spraw Gospodarczych i Społecznych ONZ (UN DESA), m.in. we współpracy z INPEA i innymi organizacjami, organizuje wydarzenia związane z WEAAD.

Światowa Organizacja Zdrowia wykorzystuje WEAAD także do publikowania badań, zaleceń i narzędzi dotyczących zapobiegania nadużyciom wobec osób starszych. 15 czerwca 2022 roku WHO wraz z Departamentem Spraw Gospodarczych i Społecznych ONZ, Funduszem Ludnościowym Narodów Zjednoczonych (UNFPA), Biurem Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych do spraw Praw Człowieka oraz UN Women opublikowała dokument Tackling abuse of older people: five priorities for the United Nations Decade of Healthy Ageing (2021–2030).

W dokumencie wskazano pięć priorytetów: przeciwdziałanie ageizmowi, poprawę jakości i dostępności danych, rozwijanie i upowszechnianie skutecznych i opłacalnych interwencji, przedstawianie argumentów przemawiających za inwestowaniem w przeciwdziałanie nadużyciom oraz pozyskiwanie środków na działania w tym obszarze.

W 2024 roku, z okazji WEAAD, WHO udostępniła interaktywną bazę 89 interwencji uznanych za obiecujące w zapobieganiu nadużyciom wobec osób starszych i reagowaniu na nie. Baza była pierwszym rezultatem inicjatywy Intervention Accelerator prowadzonej przez WHO w ramach Dekady Zdrowego Starzenia się ONZ 2021–2030.

Obchody Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 66/127 zaprasza państwa członkowskie, organizacje systemu Narodów Zjednoczonych, inne organizacje międzynarodowe i regionalne oraz społeczeństwo obywatelskie do obchodzenia tego dnia. Obchody WEAAD obejmują m.in. wydarzenia edukacyjne i konferencje poświęcone zwiększaniu świadomości problemu nadużyć wobec osób starszych oraz działaniom zapobiegawczym.

Polska W polskich źródłach instytucjonalnych występują różne przekłady nazwy World Elder Abuse Awareness Day. Ośrodek Informacji ONZ w Warszawie używa nazwy „Światowy Dzień Świadomości o Nadużyciach Wobec Osób Starszych”, natomiast Rzecznik Praw Obywatelskich posługuje się określeniem „Światowy Dzień Świadomości Znęcania się nad Osobami Starszymi”.

14–15 czerwca 2019 roku na ówczesnym Uniwersytecie Pedagogicznym im. Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, obecnie Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, odbyła się w związku z WEAAD międzynarodowa konferencja naukowa International Expert’s Conference of Elder Abuse. Prevention and Protection. Jej organizatorami były uczelnia oraz INPEA. Konferencja była poświęcona zapobieganiu nadużyciom wobec osób starszych i ich ochronie, a wśród uczestników znajdowali się przedstawiciele środowisk naukowych, organizacji pozarządowych oraz instytucji międzynarodowych, w tym ONZ i WHO.

Rzecznik Praw Obywatelskich publikuje materiały związane z WEAAD, odnosząc obchody m.in. do ochrony osób starszych przed przemocą i nadużyciami oraz realizacji ich praw.

Zobacz też Międzynarodowy Dzień Osób Starszych Międzynarodowe Dni i Tygodnie ONZ

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne World Elder Abuse Awareness Day – Organizacja Narodów Zjednoczonych Abuse of older people – Światowa Organizacja Zdrowia World Elder Abuse Awareness Day – International Network for the Prevention of Elder Abuse

Kategoria:Konferencje i obchody ONZ Kategoria:Dni świadomości problemów społecznych i chorób