Karol Jan Szpondrowski, w dokumentach także Karol Szpądrowski (ur. 14 września 1878 w Skawinie, zm. 24 stycznia 1931 we Lwowie) – polski architekt secesyjny i modernistyczny, inżynier budowlany oraz malarz pejzażysta Tatr; projektant zabytkowych kamienic w Krakowie i budowniczy w Zakopanem.
Życiorys Młodość i wykształcenie Urodził się w Skawinie jako syn Wilhelma Szpondrowskiego oraz Joanny z domu HrobonySzpondrowski Karol Jan (1876–1931), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 49, z. 1, Warszawa–Kraków: Instytut Historii PAN, 2013, strony = 16–18, .Księgi metrykalne parafii rzymskokatolickiej św. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza w Skawinie, akt chrztu nr 132/1878 (podający datę chrztu w 1878 r.).. Jego rodzonym bratem był inżynier Maksymilian Szpondrowski, majster ciesielski i radny miasta Lwowa. Pierwsze kilkanaście lat życia spędził we Lwowie, gdzie ukończył Wydział Budowlany Państwowej Szkoły Przemysłowej i uzyskał uprawnienia budowlane.
W 1900 przeniósł się do Krakowa, gdzie w latach 1900–1903 studiował malarstwo w Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Floriana Cynka oraz Teodora Axentowicza.
10 stycznia 1903 w bazylice Mariackiej w Krakowie poślubił Zofię Stefanię Gałek, siostrę znanego malarza pejzażysty Tatr Stanisława GałkaArchiwum Narodowe w Krakowie, Akta stanu cywilnego parafii Wniebowzięcia NMP (Mariackiej) w Krakowie, akt małżeństwa nr 1/1903..
Działalność architektoniczna Po ukończeniu studiów założył w Krakowie własne biuro projektowo-budowlane, które mieściło się przy ulicy Powiśle 2 (naprzeciw wzgórza wawelskiego)Księga adresowa Król. Stoł. Miasta Krakowa i Król. Woln. Miasta Podgórza na rok 1914, Kraków 1914, s. 165.. Był aktywnym członkiem Krakowskiego Towarzystwa Technicznego. Realizował liczne projekty architektoniczne i konserwatorskie na terenie Krakowa, współpracując m.in. z Muzeum Czartoryskich.
W 1910 wykonał szczegółowe rysunki architektoniczne i rekonstrukcyjne do fundamentalnego dzieła historycznego Józefa Muczkowskiego Dawne warownie krakowskie, wydanego przez Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w ramach „Rocznika Krakowskiego”.
Jego najważniejszą krakowską realizacją architektoniczną jest monumentalna, narożna kamienica secesyjno-modernistyczna przy ulicy Aleksandra Lubomirskiego 27–29 (róg ulicy Rakowickiej), wybudowana w 1912, w której architekt również sam zamieszkał. Budynek ten znajduje się w Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Krakowa oraz w rejestrze zabytków pod numerem A-1241/M.
W latach 20. XX wieku przeniósł się na Podhale do Zakopanego, gdzie pełnił funkcję architekta i kierownika robót przy wznoszeniu osiedla „Parcele Urzędnicze” (na dawnych gruntach hrabiego Władysława Zamoyskiego), projektując i nadzorując budowę zakopiańskich willi i domów mieszkalnych.
Twórczość malarska Równolegle z działalnością architektoniczną uprawiał malarstwo sztalugowe (przede wszystkim techniką olejną i akwarelową). Głównym tematem jego prac były motywy tatrzańskie oraz architektura Podhala. Tworzył nastrojowe pejzaże z widokami Giewontu, Kasprowego Wierchu oraz panoramy Tatr (m.in. Giewont, Pejzaż z Tatr, Willa „Pod Jedlami” w Zakopanem). Jego obrazy pojawiają się na rynku dzieł sztuki w polskich domach aukcyjnych.
Zmarł w 1931.
Ważniejsze realizacje Kamienica secesyjna przy ul. Aleksandra Lubomirskiego 27–29 w Krakowie (1912) – obiekt zabytkowy. Wille mieszkalne na osiedlu „Parcele Urzędnicze” w Zakopanem (lata 20. XX w.). Rysunki architektoniczne i rekonstrukcje baszt w dziele Józefa Muczkowskiego Dawne warownie krakowskie (1910). Prace projektowe i budowlane na zlecenie Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Przypisy
Bibliografia
Józef Muczkowski: Dawne warownie krakowskie, Kraków: Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa, 1910.
Kategoria:Absolwenci gimnazjów we Lwowie Kategoria:Absolwenci lwowskich uczelni Kategoria:Absolwenci Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Skawinie Kategoria:Architekci secesji Kategoria:Malarze związani z Krakowem Kategoria:Malarze związani z Zakopanem Kategoria:Polscy architekci Kategoria:Polscy malarze Kategoria:Urodzeni w 1878 Kategoria:Zmarli w 1931