Maria Czerwińska – polska treserka zwierząt filmowych, działaczka społeczna i redaktorka, związana także ze sportem psich zaprzęgów. W publikacjach poświęconych terapii z udziałem zwierząt jest określana jako prekursorka dogoterapii w Polsce; w 1996 roku wprowadziła do polskiego użycia termin „dogoterapia”. Jest prezesem Fundacji Przyjaźni Ludzi i Zwierząt CZE-NE-KA oraz założycielką Zespołu Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA i jego wieloletnią kierowniczką.

Działalność

Film i telewizja

Czerwińska pracowała jako treserka zwierząt występujących w filmach i produkcjach telewizyjnych.

W 1987 roku uczestniczyła w realizacji filmu dokumentalnego Widzę w reżyserii Bogdana Dziworskiego, poświęconego niewidomym dzieciom. Jej zadaniem było przygotowanie do występu na planie gęsi Klementynki, która wcześniej występowała w serialu Urwisy z Doliny Młynów.

Na planie znajdowała się również należąca do Czerwińskiej suka rasy alaskan malamute o imieniu Cze-Ne-Ka, przygotowywana wówczas do występu w serialu Janka w reżyserii Janusza Łęskiego.

Dogoterapia

Podczas realizacji filmu Widzę Czerwińska poznała dzieci z ośrodka szkolno-wychowawczego dla niewidomych w Laskach. Zwróciła uwagę na ich pozytywne reakcje na obecność zwierząt. Doświadczenie to skłoniło ją do kolejnych wizyt z psami w placówkach pracujących z osobami z niepełnosprawnościami.

W 1996 roku Czerwińska użyła określenia „dogoterapia” w odniesieniu do terapii wspomaganej kontaktem z odpowiednio przygotowanym psem. PAP wskazuje ją jako pierwszą osobę, która wprowadziła ten termin w Polsce. Również w literaturze naukowej jest określana jako prekursorka dogoterapii w Polsce, a pojawienie się terminu „dogoterapia” wiązane jest z konferencją prasową w Warszawie we wrześniu 1996 roku.

W następnych latach Czerwińska prowadziła wraz z psami zajęcia z osobami z niepełnosprawnościami. W 2007 roku PAP opisywała psy terapeutyczne pracujące pod jej nadzorem w ramach Fundacji CZE-NE-KA.

Fundacja CZE-NE-KA

W 1991 roku z inicjatywy Czerwińskiej powstał Sportowy Klub Psów Zaprzęgowych CZE-NE-KA, określony przez PAP jako pierwszy tego rodzaju klub w Polsce.

W 1998 roku działalność klubu była kontynuowana w ramach Fundacji Przyjaźni Ludzi i Zwierząt CZE-NE-KA, której Czerwińska została prezesem. Według danych rejestrowych Czerwińska nadal pełni funkcję prezesa zarządu fundacji.

Do celów Fundacji CZE-NE-KA należą między innymi upowszechnianie dogoterapii, działalność związana ze sportem psich zaprzęgów oraz działalność w zakresie kultury i sztuki. Jednym z obszarów działalności kulturalnej Fundacji jest popularyzacja tańca historycznego przez Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA.

Działalność wydawnicza

Czerwińska jest redaktorką i publicystką oraz pełni funkcję redaktor naczelnej czasopisma CZE-NE-KA.

Pierwsze wydawnictwo periodyczne organizacji, zatytułowane Klub CZE-NE-KA, ukazało się w 1996 roku. W 2001 roku tytuł zmieniono na CZE-NE-KA. Początkowo czasopismo koncentrowało się na działalności Sportowego Klubu Psów Zaprzęgowych, a z czasem coraz więcej miejsca poświęcało dogoterapii, psom asystującym oraz problematyce relacji człowieka ze zwierzętami. W późniejszych numerach podejmowano również tematykę działalności kulturalnej Fundacji CZE-NE-KA, w tym Zespołu Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA i Międzynarodowego Festiwalu Poloneza. Czasopismo Cze-Ne-Ka jest zarejestrowane pod numerem ISSN 1642-0152.

Sport psich zaprzęgów

Czerwińska należała do osób zaangażowanych w rozwój i popularyzację sportu psich zaprzęgów w Polsce. W 1991 roku z jej inicjatywy utworzono Sportowy Klub Psów Zaprzęgowych CZE-NE-KA, który według PAP był pierwszym takim klubem w kraju.

Klub, a następnie fundacja, organizowały zawody psich zaprzęgów. W 2009 roku „Rzeczpospolita” opisywała organizowane przez CZE-NE-KA 20. Wyścigi Psich Zaprzęgów, którym towarzyszyły parazawody z udziałem dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami; Czerwińska występowała wówczas jako prezes fundacji.

Działalność kulturalna

CHOREA ANTIQUA

W 1988 roku Czerwińska założyła Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA i została jego kierowniczką. Zespół prezentuje historyczne tańce dworskie, w tym tańce z okresu renesansu i baroku.

W 2025 roku Czerwińska była nadal wskazywana w mediach jako kierowniczka Zespołu Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA.

Międzynarodowy Festiwal Poloneza

W 2015 roku odbyła się pierwsza edycja Międzynarodowego Festiwalu Poloneza w Polsce. „Kurier Wileński” wskazywał Fundację CZE-NE-KA oraz działający w jej ramach Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA jako pomysłodawców i realizatorów festiwalu, podkreślając, że obie organizacje były kierowane przez Marię Czerwińską.

Festiwal jest poświęcony popularyzacji poloneza. Podczas pierwszej edycji wykonawcy prezentowali poloneza w kategoriach tanecznej, muzycznej i wokalnej.

W 2026 roku odbyła się XII edycja Międzynarodowego Festiwalu Poloneza. W relacji z wydarzenia Maria Czerwińska została wskazana jako pomysłodawczyni festiwalu, a Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA jako jego gospodarz.

Rekord Polski w tańczeniu poloneza

12 kwietnia 2025 roku w Warszawie, podczas obchodów 1000-lecia Królestwa Polskiego i 500-lecia hołdu pruskiego, ustanowiono Rekord Polski w kategorii największej liczby osób jednocześnie tańczących poloneza. W wydarzeniu uczestniczyło 1165 par.

Rekordowego poloneza poprowadził Zespół Tańca Historycznego CHOREA ANTIQUA, a autorką choreografii była Maria Czerwińska. Czerwińska została również wymieniona wśród organizatorów wydarzenia, którym po ustanowieniu rekordu wręczono certyfikaty.

Publikacje

Czerwińska jest autorką publikacji poświęconych psom, sportowi zaprzęgowemu i dogoterapii:

Mój pies, mój przyjaciel, moje hobby – Alaskan Malamute (1991); Mój pies, mój przyjaciel, moje hobby – Psy zaprzęgowe (1994, Komograf), ISBN 83-85907-98-X; Dogoterapia – czyli fenomen związku człowieka i psa (2006).

Nagrody i odznaczenia

Czerwińska została uhonorowana między innymi:

Orderem Uśmiechu (2000); statuetką „Zwyczajni – Niezwyczajni” Programu Pierwszego Telewizji Polskiej (2001); odznaką „Przyjaciel Dziecka” Towarzystwa Przyjaciół Dzieci (2001); odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (2003); Medalem im. dr. Henryka Jordana, nadanym przez Towarzystwo Przyjaciół Dzieci (2004).

Przypisy

Kategoria:Polscy działacze społeczni Kategoria:Polscy redaktorzy naczelni Kategoria:Odznaczeni odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” Kategoria:Odznaczeni Orderem Uśmiechu