Kuryłówka – wieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie leżajskim, w gminie Kuryłówka, nad Sanem przy ujściu Złotej.
Wieś królewska Kuryłówka, położona była w 1589 roku w starostwie niegrodowym leżajskim w ziemi przemyskiej województwa ruskiegoAleksander Jabłonowski, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 7. Ziemie ruskie. Ruś Czerwona. Cz. 1, Warszawa 1901, s. 23.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa rzeszowskiego.
Miejscowość jest siedzibą gminy Kuryłówka oraz rzymskokatolickiej parafii św. Józefa w TarnawcuStrona parafii.. W XVIII wieku siedziba starostów leżajskichKurier powiatowy, nr 2/2022, s. 15, środkowa kol..
Przez miejscowość przebiega żółty szlak turystyczny z Sandomierza do Leżajska.
Części wsi + Integralne części wsi Kuryłówka SIMC Nazwa Rodzaj0653239 Cztery Chałupy część wsi0653245 Mielniki część wsi0653251 Polski Koniec część wsi0653268 Ruski Koniec część wsi
Kalendarium thumb|240px|Dekoracja żołnierzy austro-węgierskich w Kuryłówce, 27 czerwca 1915 thumb|240px|Oficerowie i żołnierze 59 Pułku Piechoty (austro-węgierskiego) w Kuryłówce, 27 czerwca 1915 thumb|240px|Żołnierze austro-węgierscy w Kuryłówce w 1915 roku thumb|240px|Żołnierze austro-węgierscy przed koszarami w Kuryłówce w 1915 roku Historia Kuryłówki. ok. 1000 lat p.n.e. – pierwsze ślady pobytu człowieka (stanowiska archeologiczne kultury przeworskiej w Tarnawcu i Ożannie) okres rzymski – intensywny rozwój osadnictwa (znaleziska monet rzymskich w Tarnawcu) IV w. – najazdy Hunów V w. – początki tworzenia i ugruntowania kultury wczesnosłowiańskiej od X w. nieprzerwane osadnictwo (miejsce dogodne pod względem obronnym) 981 – książę kijowski Włodzimierz Wielkim opanowuje ten teren i włącza je do Księstwa Kijowskiego 1018 – Bolesław Chrobry przyłącza na powrót tereny do Polski 1031 – ponowne przyłączenie tych ziem do Rusi XIII w. – najazdy Tatarów Czyngis-chana 1344 – przyłączenie do państwa polskiego przez Kazimierza Wielkiego XIV wiek – Kuryłówka należy do dóbr królewskich w północno-wschodniej części województwa ruskiego. Złupiona i spalona przez wojska Kantymira Murzy ok. 1515 – lokalizacja osady Kuryłówka 1524- najazdy i spustoszenie ziem przez ordy tatarskie 1565–1570 – połączenie dwóch osad (Wywłoki i Kuryłówki) w jedną wieś o nazwie Kuryłówka. początek XVII w. – pojawia się w dokumentach nazwa Tarnawiec. Dziedziczka Zofia ze Sprowy Odrowąż nadała przysiółkowi Kuryłówki nazwę Tarnawiec na cześć nieżyjącego męża – bezpotomnego dziedzica Jana Krzysztofa Tarnowskiego 1624 – napad Tatarów, 1655 – napaść Szwedów 1657 – zniszczenia, rabunek i mordy dokonywane kolejno przez Szwedów i wojska księcia Rakoczego od połowy XVIII w. – powolne dźwiganie się ziem ze zniszczeń. Kuryłówka liczy 163 gospodarstwa, Ożanna – 99, a Brzyska Wola – 10 1768–1772 – udział mieszkańców w konfederacji barskiej 1772 – tereny dzisiejszej gminy włączone do zaboru austriackiego. 1786 – osadzenie niemieckich kolonistów w Tarnawcu (Dornbachu) 1812 – erygowanie parafii w Tarnawcu z pierwszym proboszczem ks. Leopoldem Lewickim. Sprowadzenie kolonistów niemieckich (luteranów) do przysiółku Cieplic odtąd zwanego Kolonią. 1819 – większość ziem starostwa leżajskiego, w tym ziemie Kuryłówki, nabywa hrabia Wojciech Mier 1830–1831 – ziemie te odkupuje hrabia Alfred Potocki 1863 – wybuch powstania styczniowego. W okolicy Kulna przechodzą na teren Królestwa Kongresowego oddziały powstańcze 1867 – zakończenie procesu o tzw. „zbieranie leżaniny”, który chłopi z Kuryłówki i Brzyskiej Woli wytoczyli hrabiemu Potockiemu. Wyrokiem sądu zezwolono chłopom na zbieranie w lesie suchych gałęzi i wierzchołków drzew nie grubszych od ręki 1872 – zakończenie budowy cerkwi prawosławnej w Kulnie 1887 – otwarcie poczty w Kuryłówce 1896 – otwarcie cerkwi greckokatolickiej w Kuryłówce. Rozbudowa kościoła w Kuryłówce – postawienie dwóch kaplic, babińca i wieży na sygnaturkę oraz dzwonnicy 1908 – zawiązanie przez księdza Juliana Krzyżanowskiego tzw. Kasy Stefczyka w Tarnawcu. 1910 – rozpoczęto budowę kościoła w Kolonii Polskiej z inicjatywy ks. Stanisława Szpetnara 1914 – erygowanie parafii w Kolonii Polskiej. 1915 – walki pozycyjne na linii Sanu. Ogromne zniszczenia wsi Kuryłówka, Tarnawiec i Kolonia Polska 1924 – wielki wylew Sanu 1925 – budowa nowych szkół w Brzyskiej Woli, Kuryłówce i Kolonii Polskiej dzięki ks. Stanisławowi Szpetnarowi. 1928 – utworzenie posterunków policji w Brzyskiej Woli i Kuryłówce 1934 – utworzenie gminy zbiorowej w Kuryłówce. W jej skład weszły wsie: Kuryłówka, Brzyska Wola, Wólka Łamana, Jastrzębiec, Rzuchów, Stare Miasto, Siedlanka (obecnie część Leżajska), Przychojec, Tarnawiec i OżannaBiblioteka Jagiellońska. „Lwowski Dziennik Wojewódzki” – Rozporządzenie Wojewody Lwowskiego o podziale obszaru gmin wiejskich na gromady strona 214.. Wójtem gminy zostaje Jan Skiba, kolejnym – Jan Uchniat 12–18 maja 1935 – manifestacje patriotyczne związane ze śmiercią marszałka Józefa Piłsudskiego w Tarnawcu i Kuryłówce 21 maja 1936 – uroczyste otwarcie betonowego mostu na Sanie w Kuryłówce (faktycznie otwarty w kwietniu 1936, konstruktorem był inż. Leon Groch ze Lwowa) 1937 – strajki chłopskie. Blokada dostaw artykułów rolnych do Leżajska na moście w Kuryłówce 1938 – epidemia czerwonki w Ożannie. Zmarły 24 osoby 13 września 1939 – wysadzenie mostu na Sanie 14 września 1939 – delegacja ukraińskich nacjonalistów uroczyście wita w Kuryłówce oddziały niemieckie 30 września 1939 – do Kuryłówki wkraczają oddziały armii sowieckiej 26 października 1939 – gmina Kuryłówka włączona do Generalnego Gubernatorstwa. Wójtem gminy zostaje Jan Kahl, sekretarzem Adolf Schonborn 3 listopada 1939 – podczas konferencji w Łańcucie aresztowani zostają nauczyciele z gminy Kuryłówka (m.in. Józef Szczęsny, Ludwik Fus). Józef Wójcik i Józef Szczęsny tworzą pierwsze struktury konspiracyjne Związku Walki Zbrojnej 13 czerwca 1940 – aresztowanie kierownika szkoły powszechnej w Kuryłówce Józefa Szczęsnego sierpień 1940 – wójtem gminy zostaje Adolf Schonborn 1941 – Niemcy przed atakiem na ZSRR budują most na Sanie i betonową drogę w kierunku Naklika. Utworzenie niemieckiej szkoły powszechnej w Tarnawcu 14 sierpnia 1942 – pacyfikacja Kulna. Niemcy zabijają 22 Ukraińców i 73 Żydów (ich mogiła znajduje się w lesie za wsią) wrzesień 1942 – pacyfikacja Kuryłówki. Bartłomiej Kościułek, Franciszek Skiba, Michał Czapla, Antoni Błoński, Antoni Makara, Aleksander Muskus, Franciszek Końcio, Tadeusz Ćwikła, Filip Nicpoń, Andrzej Krzywko, Konstanty Kuryło, Andrzej Hajdasz, Hybciński, Uchacz wywiezieni do obozu na Majdanku, skąd nie powrócili. Likwidacja kuryłowskich Żydów 1943 – powstanie posterunku policji ukraińskiej w Kuryłówce 1 sierpnia 1943 – zamach na Quislinga w lasach brzyskowolskich grudzień 1943 – po klęsce w Grabach z oddziału „Ojca Jana” wyodrębnia się grupa partyzantów pod dowództwem „Wołyniaka” luty/marzec 1944 – rajd sowieckich partyzantów Petra Werszyhory. Krwawe boje w okolicy Brzyskiej Woli, Ożanny i Dąbrowicy kwiecień 1944 – likwidacja wójta Adolfa Schonborna 29 czerwca 1944 – pacyfikacja przez Kałmuków Brzyskiej Woli, Kuryłówki, Tarnawca i Ożanny lipiec 1944 – wkroczenie na ziemię kuryłowską oddziałów 13 Armii 1 Frontu Ukraińskiego. Zarząd administracyjny sprawowany przez wojskowego komisarza wojennego. Utworzenie szpitala polowego dla żołnierzy sowieckich w Kuryłówce kwiecień 1945 – odtworzenie gminy Kuryłówka (7010 mieszkańców). W skład gminy wchodziły gromady Kuryłówka, Brzyska Wola, Piskorowie i Stare Miasto. Wójtami gminy byli Andrzej Ćwikła, Michał Parobek, Władysław Dąbek, Józef Paczocha i Władysław Pastuła kwiecień 1945 – aresztowanie i zabójstwo przez UB Janiny Oleszkiewicz-Przysiężniak – żony dowódcy oddziału AK majora Franciszka Przysiężniaka 7 maja 1945 – bitwa pod Kuryłówką – największa na ziemiach polskich bitwa oddziałów polskiego podziemia (NZW) z Sowietami, w której zginęło około 70 enkawudzistów 1945–1946 – wysiedlenie obywateli polskich narodowości ukraińskiej do ZSSR 1947 – Akcja „Wisła”. Wysiedlenie osób narodowości ukraińskiej na tzw. „Ziemie Odzyskane” po II wojnie światowej – różne akcje partyzantki niepodległościowej przeciwko komunistom jesień 1947 – oddział NZW Adama „Garbatego” Kuszy wysadził w powietrze budynek przeznaczony na siedzibę milicji w Kuryłówce lipiec 1958 – pobyt ks. Karola Wojtyły 22 lipca 2007 – przez wieś przeszła trąba powietrzna, niszcząca kilkadziesiąt zabudowań gospodarskich 2008 – kolejny raz (poprzednio w 1993 roku) przez Kuryłówkę przejeżdżał kolarski wyścig Tour de Pologne
Ludzie urodzeni w Kuryłówce Michał Krupa – żołnierz podziemia niepodległościowego w ramach Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Stefania Pityńska – sanitariuszka w Narodowej Organizacji Wojskowej i Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Janina Przysiężniak – łączniczka i sanitariuszka NOW-AK, żona mjr. Franciszka Przysiężniaka.
Ludzie związani z miejscowością Franciszek Wyspiański
Architektura kościół św. Józefa kościół św. Mikołaja (dawniej cerkiew św. Paraskewy) pozostałości zamku Tarnowskich i Potockich pomnik poległych żołnierzy AK pomnik na Pamiątkę Wskrzeszenia Ojczyzny most drogowy na Sanie cmentarz parafialny
Zobacz też bitwa pod Kuryłówką – 1945
Przypisy
GUS. Wyszukiwarka TERYT. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części ().
Linki zewnętrzne
Mapa katastralna wsi Kuryłówka z 1853
Kategoria:Wsie starostwa leżajskiego Kategoria:Wsie w powiecie leżajskim