Kiełczów

Kiełczów – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Długołęka.

Podział administracyjny W latach 1945–1951 lub 1954 Kiełczów administracyjnie wchodził w skład gminy Zakrzów w powiecie oleśnickim. W latach 1954–1961 wieś należała i była siedzibą władz gromady Kiełczów, po jej zniesieniu w gromadzie Śliwice, następnie w gromadzie Brzezia Łąka. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wrocławskiego.

Geografia Kiełczów jest położony przy dawnej drodze Psie Pole – Bierutów, na północ od rzeki Widawy. Od strony południowej przy Widawie połóżony na wysokości 119,7 m n.p.m., a przy rozwidleniu dróg do Kiełczówka i Wilczyc – 119,5 m n.p.m., zaś przy drodze do Kamienia – 129,3 m n.p.m.

Populacja

Poprzednia nazwa W 1335 roku w dokumentach pojawia się nazwa Villa Wigandi, w 1346 r. – Wygandisdorf, w 1376 r. Wygandi villa (nazwa patronimiczna od patrona-założyciela o imieniu Wygand). Równocześnie, oprócz nazwy oficjalnej, funkcjonowała nazwa Kielcow. Nie jest znana data jej powstania, pojawiła się nie później niż w XVIII w. W 1845 r. nazwę Kielcow podaje Knie. Przed II wojną światową wieś nosiła nazwę Gross Weigelsdorf.

Historia We wsi zlokalizowane są stanowiska archeologiczne, na których odkryto osadę kultury łużyckiej (II w. p.n.e.) i osadę kultury przeworskiej (II – IV w. p.n.e.). Kiełczów wzmiankowano w roku 1335 jako villa Wigandi w rejestrze nuncjusza Galharda; już jako siedzibę parafii.

Pierwszym osadnikiem był Wygand, od którego miejscowość wzięła nazwę. Przed 1501 r. właścicielem wsi był Nickel von Langenau. W 1505 r. Hans Borschnitz zapisał czynsze z sądu wyższego Kiełczowa żonie Annie. Następnymi właścicielami obu części wsi byli: 1506 r. Hans von Hessen, w 1610 r. Adam von Gaffron, w 1630 r. Kasper Friedrich von Scherz, 1664 r. Heinrich Adolph von Hessen, Kasper Adam von Studniz, w 1678 r. Hans George von Berka, w 1720 r. von Frankenberg, a od 1777 r. Weihbischof von Strachwitz, zaś potem jego brat Anton Friedrich von Strachwitz. W 1845 r. właścicielem wsi był Anton Georg Friedrich baron von Strachwitz.

W latach 1526–1530 książę ziębicko-oleśnicki Karol zastawiał część księstwa oleśnickiego, w tym Kiełczów, radzie miasta Wrocławia za 18 tys. złotych guldenów. Około roku 1530, czyli już na 8 lat przed oficjalnym wprowadzeniem Nowej Nauki w księstwie oleśnickim, miejscowi luteranie przejęli kościół parafialny. Ze względu na jego nie najlepszy stan, w roku 1597 zbudowali nowy.

Obecny, klasycystyczny, wybudowany został w latach 1790–1792 pod nazwą Trójcy Świętej na resztkach poprzedniej budowli. Twórca tego nowego (klasycystycznego) wiejskiego kościoła protestanckiego do dzisiaj nie został poznany. Remontowany w latach: 1859 (elewacje), 1892 i 1930-1931. Obecnie pełni rolę kościoła parafialnego parafii rzymskokatolickiej pod wezwaniem Matki Bożej Różańcowej. Po przejęciu przez katolików remontowany w roku 1969.

W pożarze, który wybuchł w 1654 r., spłonęły zakrystia, dom parafialny i szkoła, a także wszystkie kościelne dokumenty. Wizytacje kościoła z lat 1683 i 1791 stwierdziły, że mieszkańcy Kiełczowa mówili językiem polskimTomasz Karniewicz, Zdzisław Nowakowski, Między Widawą a Dobrą, od zarania dziejów do współczesności., 2011, s. 72.. W 1845 r. we wsi znajdowało się 92 domy, zamieszkane przez 664 mieszkańców. W połowie XIX w. do parafii w Kiełczowie należeli mieszkańcy Kiełczowa i Kiełczówka, Piecowic, Zgorzeliska, Krzykowa, Mirkowa, Pietrzykowic, Śliwic, Kamienia, Wilczyc, Lutoszyc i Brzeziej Łąki. Prawdopodobnie w połowie XVII w. (1655) powstała we wsi szkoła, której istnienie potwierdzono w latach 1785, 1837 i 1845.

14 lutego 1874 utworzono Amtsbezirk Groß Weigelsdorf – dystrykt-powiat Kiełczów obejmujący wsie Kiełczów, Kiełczówek, Mirków i prawdopodobnie Kamień oraz majątki ziemskie Kiełczów, Kiełczówek i Kamień. Administratorem nowo utworzonego powiatu został Gutspächter Steiner, a 3 grudnia 1880 – Waschke. W 1907 r. ludność wsi liczyła 707 osób, przy czym ludności polskojęzycznej nie stwierdzono.

W 1945 roku po zakończeniu II wojny światowej niemiecka ludność wyjechała lub została wysiedlona w całości, a na jej miejsce przybyli osadnicy polscy, pochodzący głównie z woj. kieleckiego. Podsumowanie akcji osadniczej z 31.10.1946 wskazuje na to, że było ich wtedy w Kiełczowie 433 (89 rodzin). Odnotowano również 6 repatriantów (2 rodziny) z dawnych województw wschodnich II RzeczpospolitejZbigniew Fras, Rainer Sachs, Roman Stelmach, Dzieje gminy Długołęka, Wrocław 1998, s. 153-154. W 1972 r. ustanowiono w Kiełczowie parafię rzymskokatolicką im. Najświętszej Maryi Panny Różańcowej, której pierwszym proboszczem został ks. Jan Gdak. W latach 1950. we wsi przy ulicy Wilczyckiej uruchomiono szkołę podstawową. We wrześniu 1994 r. podjęto decyzję o rozbudowie szkoły, którą zrealizowano do 1997 r., zaś w 199 r. oddano szkolną halę sportową.

W herbie widnieje na tarczy krzak winny. Kataster Kiełczowa z I poł. XVIII w. zaopatrzony jest w lakową pieczęć gminy z wizerunkiem idącego chłopa, podpierającego się kijem i z widłami w rękuZbigniew Fras, Rainer Sachs, Roman Stelmach, Dzieje gminy Długołęka, Wrocław 1998, s. 69.

Obecnie Kiełczów jest pierwszą co do wielkości wsią w gminie Długołęka, z liczbą 10572 mieszkańców (stan na 2021 rok). We wsi przeważa zabudowa jednorodzinna, jednakże ze względu na bardzo duże zainteresowanie – powstało oraz nadal powstaje wiele osiedli domków jednorodzinnych, także w zabudowie szeregowej.

Zabytki Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest: kościół ewangelicki, obecnie rzymskokatolicki, parafialny, pw. Matki Boskiej Różańcowej, z lat 1790–1792

Osoby związane z Kiełczowem

Jan Maurycy Strachwitz – biskup pomocniczy Wrocławia Stanisław Gadek ps. „Czarny” - łącznik AK w oddziale mjra Jana Piwnika „Ponurego”Anna Barbara Kołodrubiec, W obronie ojczyzny i wiary. Żołnierze Armii Krajowej na terenie powiatu oleśnickiego i sycowskiego w latach 1942- 1956, Wrocław 2015 Lilla Jaroń – wiceministra edukacji

Edukacja i kultura W Kiełczowie funkcjonuje Szkoła Podstawowa im. Wandy Chotomskiej (imię nadano 3 czerwca 2009) usytuowana przy ul. Szkolnej 3, kształcąca dzieci w klasach I–VIII. Filia Gminnej Biblioteki Publicznej z Długołęki mieści się przy ul. Wilczyckiej 12.

Sport GZS Widawa Kiełczów – klub piłkarski założony w roku 1980. Gra w rozgrywkach B-klasy w grupie Wrocław IX. Mecze odbywały się na boisku przy ul. Szkolnej 1, obok budynku szkoły; a od sierpnia 2011 r. rozgrywane są na nowym boisku przy zbiegu ul. Północnej i Ogrodowej. Zawodnicy występują w strojach koloru zielono-żółtego. UKS Kiełczów Academy – uczniowski klub piłkarski założony w roku 2012. Uczniowski Klub Sportowy skupia młodzież ze szkoły podstawowej w Kiełczowie.

Przypisy http://www.powiatwroclawski.pl/web//uploads/pub/pages/page_1207/text_images/MAPA%20ZAGRO%C5%BBE%C5%83%20POWIATU.pdf.

Linki zewnętrzne

Kategoria:Kiełczów