Kończyce (, 1936-1945 Hohenlinde) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Domaniów.

Wieś znajduje się 3 kilometry od siedziby gminy w Domaniowie i 27 kilometrów od Wrocławia.

Podział administracyjny W okresie pruskim Kończyce należały i były siedzibą gminy. Urząd stanu cywilnego właściwy tej wsi znajdował się najpierw w Domaniowie, a od 1885 r. w Kończycach. Od 1816 r. wieś należała do powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. przynależała do wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku w latach 1945-1954 wieś należała do gminy DomaniówWykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa. W latach 1954-1972 należała do gromady DomaniówUchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71), a od 1973 r. należy do gminy DomaniówUchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165). Do 1975 r. należała do powiatu oławskiego województwa wrocławskiegoWykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971.. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 była podporządkowana urzędowi rejonowemu w Oławie.

Historia Wieś z XIII w. o układzie owalnicy. Po raz pierwszy wzmiankowana została w 1299 r., kiedy pochodzący ze wsi Bogusław odmówił zapłaty dziesięciny w zbożu parafii w Wiązowie, przez co wybuchł spór między Bogusławem z Kończyc (Kansycza) a proboszczem parafii w Wiązowie. W 1347 r. wieś otrzymała lokację na prawie niemieckim. Do 1360 r. właścicielem wsi był Hanko Jezir, potem wieś była w posiadaniu książąt oławskich. W 1604 r. wieś miała powierzchnię 27 1/2 łana, z czego 2 1/2 były wolnymi łanami. Po ustanowieniu władzy pruskiej na Śląsku po wojnach śląskich z połowy XVIII w. wieś była w posiadaniu urzędu królewskiego w Oławie, chociaż majątki we wsi miały rody arystokratyczne: Yorck von Wartenburg z Oleśnicy Małej (w 1893 r.) i von Richthofen (w 1937 r.).

W pierwszej połowie XIX w. we wsi znajdowała się szkoła ewangelicka z jednym nauczycielem. We wsi znajdował się w XX w. nieistniejący obecnie pomnik upamiętniający mieszkańców Kończyc, którzy zginęli w czasie I wojny światowej.

9 grudnia 1936 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z "Kontschwitz" na "Hohenlinde". W okresie II wojny światowej we wsi pracowali w gospodarstwach rolnych robotnicy przymusowi z okupowanej przez Niemcy Polski. Od 30 stycznia do 2 lutego 1945 r. niemieccy mieszkańcy wsi wraz z robotnikami przymusowymi zostali w obawie przed nacierającą w kierunku wsi Armią Czerwoną ewakuowani przez oddziały Wehrmachtu i Waffen-SS najpierw do Borka Strzelińskiego i Borowa, a następnie przez Jordanów Śląski, Świdnicę i Wałbrzych na tereny przedwojennej Czechosłowacji do okolic Nowego Miasta nad Metują.

Po II wojnie światowej wieś została zasiedlona przez polskich osadników z Kresów Wschodnich i z województwa krakowskiego. W pierwszych latach po II wojnie światowej we wsi istniał punkt biblioteczny.

Nazewnictwo W ciągu swojej historii Kończyce nosiło następujące nazwy:

1299 r.: Kansycza 1358 r.: Coyanzindorf 1360 r.: Koyanczin 1388 r.: Cuntschicz 1783 r.: Kontschwiz do 1830 r. także Konschin do 9 grudnia 1936 r.: Kontschwitz (nazwa niemiecka wsi) lata 1936-1945: Hohenlinde (nazwa nadana przez władze nazistowskie Niemiec) od 1945 r. Kończyce (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej na Dolnym Śląsku), pierwotnie Kończewice lub KonszwiceObwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska. Heinrich Adamy w swoim dziele dotyczącym nazw miejscowości na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał nazwę wsi "Kontschwitz" do grupy nazw wsi wywodzących się od "von choina (choyna) (altslawisch) = Fichte". Adamy wywodził pierwotną nazwę wsi „Koincina” od polskiej nazwy drzewa - choina, jednocześnie podając znaczenie pierwotnej nazwy wsi w języku niemieckim jako "Fichtenort".

Nazwa wsi nadana w 1936 r. przez nazistowskie władze Niemiec "Hohenlinde" oznaczała w języku polskim „wysokie lipy”.

Gospodarka W pierwszej połowie XIX w. w Kończycach istniała karczma, kuźnia, młyn z wiatrakiem oraz 9 zakładów rzemieślniczych i sklepów. W 1845 r. odnotowano uprawę lnu i działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 496 ha, z czego pola uprawne stanowiły 454 ha, łąki 8 ha, a lasy 2 ha. Dochód netto z podatku gruntowego z pól wynosił 24,28 marek niemieckich za hektar, z łąk 21,15 marek za hektar i z lasów 14,10 marek za hektar. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 498,9 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 24,47 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Boreczku (Wäldchen), a także w Domaniowie (Thomaskirch).

We wsi w 2015 r. znajdowały się sklep spożywczo-przemysłowy, a także kilka gospodarstw rolnych.

Teraźniejszość W Kończycach znajduje się świetlica wiejskaStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 158, otwarta w 2012 r.. Budowa świetlicy trwała w latach 1994-1997 i 2010-2012.

We wsi znajduje się także remiza Ochotniczej Straży Pożarnej w Kończycach, która nie jest jednak włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-GaśniczegoStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 160. Jednostka OSP w Kończycach powstała w 1946 r. z inicjatywy Józefa Pytka i Franciszka Puta. Pierwsza remiza strażacka OSP we wsi znajdowała się na miejscu obecnego przystanku autobusowego, a następnie w warsztacie kowalskim, a w 1970 r. powstał budynek remizy. We wsi znajduje się również zbiornik przeciwpożarowy.

We wsi funkcjonuje od 1956 r. także koło gospodyń wiejskichStrategia rozwoju gminy Domaniów..., s. 162, które nie znajduje się jednak w Krajowym Rejestrze Kół Gospodyń Wiejskich prowadzonym przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.

Zabytki Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

historyczny układ ruralistyczny wsi domy mieszkalne nr 2 i 3 spichlerz w zespole mieszkalno-gospodarczym nr 5 dom mieszkalny nr 7 budynek mieszkalno-gospodarczy nr 7a dom mieszkalny w zespole mieszkalno-gospodarczym nr 9 spichlerz w zespole mieszkalno-gospodarczym nr 11 budynek mieszkalno-gospodarczy nr 14 dom mieszkalny nr 26 dom mieszkalny nr 27 z bramą wjazdową i ogrodzeniem. zespół mieszkalno-gospodarczy (zagroda) nr 32 z domem mieszkalnym, budynkiem gospodarczym i bramą. dom mieszkalny nr 37 z oborą. aleja lipowa wzdłuż drogi do Domaniowa. aleja lipowa wzdłuż drogi do Borka Strzelińskiego.

Demografia W 1783 r. w Kończycach mieszkało 197 osób. W 1819 r. wieś zamieszkiwało 221 osób, w 1830 r. było w niej 250 mieszkańców, w 1845 r. 268 mieszkańców, w 1871 r. 270 mieszkańców, w 1885 r. 286 mieszkańców i w 1895 r. 246 mieszkańców. W 1905 r. we wsi mieszkało 261 osób, w 1925 r. 338 osób, w 1935 r. 299 osób i w 1939 r. 286 osób. W 2011 r. w Kończycach mieszkało 227 osóbGUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r., a w 2023 r. 206 osóbRaport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku, s. 4.

W 1925 r. na 338 mieszkańców wsi przypadało 146 mężczyzn i 192 kobiet. We wsi mieszkało 297 ewangelików i 39 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Borku Strzelińskim (Großburg), a katolicy do parafii w Domaniowie (Thomaskirch).

Zobacz też Kończyce Kończyce Małe Kończyce Wielkie Kończyce-Kolonia

Przypisy

Bibliografia

Erich Quester, Der Kreis Ohlau in Urkunden der Jahre 1331 – 1398, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 11/1965-8/1966 (seria artykułów) Christa Dziedo, Großburg – eine Dorfgeschichte, "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 4/1977, s. 15 Heinz Quester, Ortslexikon des Kreises Ohlau/Schlesien, Alfter 2007, s. 72 Annemarie und Matthias Marks, Familien der Heimat: Wiehle oder Wille; "Heimatblatt Strehlen/Ohlau", nr. 1/2014, s. 30

Linki zewnętrzne

"Hohenlinde (= Kontschwitz)" w serwisie "Familienforschung Kreis Ohlau" (dostęp 2026-06-13) Urząd Gminy Domaniów, Wielkopolska Akademia Nauki i Rozwoju, Strategia rozwoju gminy Domaniów na lata 2026-2035 (dostęp 2026-07-15) Raport o stanie gminy Domaniów w 2023 roku (dostęp 2026-07-15)

Kategoria:Domaniów (gmina)