thumb|250px|Języki i dialekty Europy Środkowo-Wschodniej Języki zachodniosłowiańskie – jeden z trzech zespołów języków słowiańskich (obok języków wschodnio- i południowosłowiańskich), którymi posługuje się około 56 mln mówiących w Europie Środkowej.

Języki zachodniosłowiańskie odróżniają się od wschodnio- i południowosłowiańskich przede wszystkim na podstawie różnic fonetycznych, np. w grupie zachodniej zachowały się zbitki /tl/ i /dl/ (ze względu na wczesną utratę tendencji do zgłosek otwartych), które w pozostałych zespołach słowiańszczyzny przyjęły uproszczoną postać /l/. Ponadto języki zachodniosłowiańskie wyróżnia stały akcent wyrazowy, natomiast większość innych przedstawicieli słowiańszczyzny charakteryzuje się akcentem ruchomym.

Według najczęstszej koncepcji klasyfikacyjnej języki zachodniosłowiańskie dzielą się na trzy grupy: lechicką, łużycką i czesko-słowacką. Podgrupę czesko-słowacką kontynuują języki czeski i słowacki, łużycką – dwa języki łużyckie, a lechicką – polski i kaszubski. Z tej ostatniej podgrupy wymarły w XVIII wieku języki pomorskie (z wyjątkiem kaszubskiego i słowińskiego, który zaniknął w XX wieku). W przeszłości pojawiały się próby bliższego łączenia języków łużyckich z lechickimi lub czesko-słowackimi, propozycje te pozbawione są jednak szerokiej akceptacji.

Języki zachodniosłowiańskie cechują się wysokim stopniem fleksyjności: ich morfemy gramatyczne mają charakter wielofunkcyjny i tworzą całość z cząstkami leksykalnymi. Zjawisko fleksji zdecydowanie przeważa nad aglutynacją oraz izolacją, które znajdują zastosowanie tylko w kilku ograniczonych funkcjach (do tworzenia trybu przypuszczającego oraz form czasu przeszłego i przyszłego). Języki zachodniosłowiańskie są stosunkowo zachowawcze pod względem fonetycznym, bardziej konserwatywne od południowych i wschodnich.

Klasyfikacja języków zachodniosłowiańskich indoeuropejskie słowiańskie (ponad 300 mln) zachodniosłowiańskie (ok. 56 mln) lechickie (ok. 40 mln) polski (ok. 39–48 mln) śląski (ok. 458 tys.) – uznawany za dialekt języka polskiego lub za odrębny język pomorski kaszubski (ok. 87,6 tys.) – uznawany za odrębny język lub za dialekt języka polskiego słowiński gwary zachodniopomorskie † połabski † łużyckie (ok. 55 tys.) dolnołużycki (ok. kilka tys.) Ponaschemu – † górnołużycki (ok. 55 tys.) wschodniołużycki – † czesko-słowackie (ok. 18 mln) czeski (ok. 11,5 mln) słowacki (ponad 6 mln) knaan †

† – język wymarły

Przykłady Porównanie postaci niektórych słów w wybranych językach zachodniosłowiańskich: polski dolnołużycki górnołużycki czeski słowacki połabski drzewiański kaszubski śląski człowiek cłowjek čłowjek člověk človek clåvăk człowiek czowjek wieczór wjacor wječor večer večer vicer wieczór wieczōr brat bratš bratr bratr brat brot bracyn braćik dzień źeń dźeń den deň dan dzéń dźyń ręka ruka ruka ruka ruka rǫkă rãka rynka jesień nazymje nazyma podzim jeseň preńă zaimă, jisin jeséń podźim śnieg sněg sneh sníh sneh sneg sniég śńyg lato lěśe lěćo léto leto ľotü lato lato siostra sotša sotra sestra sestra sestră sostra szwestra ryba ryba ryba ryba ryba råibo rëba ryba ogień wogeń woheń oheň oheň wiďėn òdżiń uogyń woda woda woda voda voda wådă wòda woda wiatr wětš wětřik, wětr vítr vietor v́otĕr wiater wjater zima zymje zyma zima zima zaimă zëma źyma

Przykład tekstu Poniżej znajduje się treść pierwszego artykułu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka w różnych etnolektach zachodniosłowiańskich.

czeski: Všichni lidé se rodí svobodní a sobě rovní co do důstojnosti a práv. Jsou nadáni rozumem a svědomím a mají spolu jednat v duchu bratrství. górnołużycki: Wšitcy čłowjekojo su wot naroda swobodni a su jenacy po dostojnosći a prawach. Woni su z rozumom a swědomjom wobdarjeni a maja mjezsobu w duchu bratrowstwa wobchadźeć. kaszubski: Wszëtczi lëdze rodzą sã wòlny ë równy w swòji czëstnoce ë prawach. Mają òni dostóne rozëm ë sëmienié ë nôlégô jima pòstãpòwac wobec drëdzich w dëchù bracënotë. polski (standardowy): Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa. słowacki: Všetci ľudia sa rodia slobodní a sebe rovní, čo sa týka ich dôstojnosti a práv. Sú obdarení rozumom a majú navzájom jednať v bratskom duchu. śląski: Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować.

Przypisy

Linki zewnętrzne język słowian – Koło Naukowe Slawistów ŚWIATOWID