Wasil Uładzimirawicz Bykau (, , Wasil Władimirowicz Bykow; ur. 19 czerwca 1924 w , zm. 22 czerwca 2003 w Mińsku) – białoruski pisarz, uważany za jednego z najwybitniejszych pisarzy współczesnej literatury białoruskiej, choć wiele jego utworów ukazywało się równolegle także w wersji rosyjskiej. Bykau był kandydatem do literackiej Nagrody Nobla. Przekładał na język białoruski twórczość m.in. Adama Mickiewicza oraz Karola Wojtyły.
Życiorys Wasil Bykau urodził się w 1924 we wsi , niedaleko Witebska. Po ataku Niemiec na ZSRR w 1941, mając siedemnaście lat zaciągnął się jako ochotnik do Armii Czerwonej. Po wojnie pracował jako dziennikarz w czasopiśmie Grodzieńska Prawda. Zadebiutował w 1960 tomem opowiadań Krzyk żurawi. Następnie wydał szereg powieści, które szybko zdobyły rozgłos i popularność, także dzięki filmom, kręconym na ich podstawie. Jest autorem m.in. powieści Trzecia rakieta (1961), Ballada alpejska (1964), Sotnikow (1970), Obelisk (1971), Pójść i nie wrócić (1978), większość z nich ukazała się w przekładzie na język polski. W latach 1972–1978 pełnił funkcję sekretarza grodzieńskiego oddziału Związku Pisarzy Białoruskich.
Bykau aktywnie angażował się w politykę, czasem silnie sprzeciwiając się oficjalnej linii władz. W 1968 protestował np. wobec okupacji Czechosłowacji, a w 1980 – przeciwko wojnie w Afganistanie. Po upadku komunizmu brał udział w życiu politycznym niepodległej Białorusi, zakładając m.in. Białoruski Komitet Helsiński. W 1996 roku został redaktorem naczelnym miesięcznika „Mastackaja Literatura”. W latach 1990–1999 sprawował funkcję prezesa białoruskiego PEN Clubu. Po objęciu władzy przez Alaksandra Łukaszenkę ze względu na swą twórczość stał się na Białorusi persona non grata, wobec czego w 1997 udał się na emigrację, najpierw do Finlandii, a potem do Niemiec . Na Białoruś wrócił krótko przed swoją śmiercią w 2003.
Główną tematyką jego dzieł jest okres wojny niemiecko-radzieckiej (na obszarze byłego ZSRR nazywanej wielką wojną ojczyźnianą), którą opisywał, posługując się metodą realistyczną, czasem nawet bliską naturalizmowi. Postacie jego powieści, zwykle żołnierze bądź partyzanci, przedstawiani są bez patosu i monumentalizmu, typowego dla utworów pisanych zaraz po zakończeniu wojny. W 1997 ukazał się tom bardzo krytycznych wobec nowej władzy opowiadań pt. Ściana (pol. przekład ukazał się w 1999). Negatywne stanowisko Łukaszenki wobec Bykawa, który został oskarżony o „rusofobię i nacjonalizm”, było bezpośrednią przyczyną emigracji pisarza na Zachód.
Twórczość Powieści Żurawi krzyk (Жураўліны крык) – 1960 Trzecia rakieta (Трэцяя ракета) – 1962 Pułapka (Западня) – 1962 Alpejska ballada (Альпійская балада) – 1964 Jedna noc (Адна ноч) – 1965 Zmarłych nie boli (Мёртвым не больно) – 1965 Obelisk (Абеліск) – 1971 Doczekać do świtu (Дажыць да світання) – 1973 Wilcza zgraja (Воўчая зграя) – 1974 Jego batalion (Яго батальён) – 1975 Pójść i nie wrócić (Пайсці і не вярнуцца) – 1978 Zły znak (Знак бяды) – 1983 Sotnikow (Сотников) – 1987 We mgle (У тумане) – 1989 Mróz (Стужа) – 1991 Ściana (Сьцяна) – 1997 Wilcza jama (Ваўчыная яма) – 1999 Bagno (Балота) – 2001 Długa droga do domu (Доўгая дарога да дому) – 2003
Opowiadania Blindaż (Бліндаж) – 1987/2006 – zbiór opowiadań
Odznaczenia i nagrody Złoty Medal „Sierp i Młot” Bohatera Pracy Socjalistycznej (18 czerwca 1984) Order Lenina (18 czerwca 1984) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (11 marca 1985) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (28 czerwca 1974) Order Czerwonej Gwiazdy (24 maja 1945) Nagroda Leninowska (1986) Nagroda Państwowa ZSRR (1974) Order Przyjaźni (Rosja, 26 lipca 1994) I medale.
Przypisy
Bibliografia
http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=10947
Linki zewnętrzne Jedna noc (Адна ноч) książka (pdf) Blindaż (Бліндаж) – książka (pdf) Sotnikow (Сотников) – książka (Biblioteka Maksima Moszkowa) We mgle (У тумане) – książka (Biblioteka Maksima Moszkowa)
Kategoria:Białoruscy pisarze XX wieku Kategoria:Białoruscy pisarze XXI wieku Kategoria:Białoruscy prozaicy Kategoria:Białoruscy tłumacze Kategoria:Bohaterowie Pracy Socjalistycznej Kategoria:Cudzoziemcy odznaczeni Orderem Przyjaźni (Federacja Rosyjska) Kategoria:Członkowie Białoruskiego Komitetu Helsińskiego Kategoria:Członkowie białoruskiego PEN-Centrum Kategoria:Członkowie Związku Pisarzy Białoruskich Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej I klasy Kategoria:Pisarze języka białoruskiego Kategoria:Radzieccy pisarze Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2003