thumb|266px|Jan Matejko Rzeczpospolita Babińska, 1881, Muzeum Narodowe w Warszawie, na obrazie Stanisław Pszonka w koronie ze słoneczników, arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Dzierzgowski siedzi w fotelu, poeta i sekretarz królewski Andrzej Trzecieski z piórem w ręku obok Pszonki, wojewoda lubelski Piotr Firlej siedzi przy stoliku, Andrzej Frycz Modrzewski siedzi obok Firleja, Piotr Kaszowski w słomianym kapeluszu, Mikołaj Rej wsparty o stolik, ksiądz i pisarz Stanisław Orzechowski rozmawia z Rejem, jego żona Magdalena Chełmska huśta się obok, lutnista królewski Valentin Bakfark i lekarz-filozof Sebastian Petrycy siedzą na lewo pod drzewem, Jan Kochanowski z kronikarzem Marcinem Bielskim grają w szachy, heraldyk Bartosz Paprocki siedzi roześmiany za grającymi w szachy, ze wzniesionymi kielichami stoją magnaci: Jan Łaski, Mikołaj Oleśnicki i stolnik sandomierski Stanisław Lupa Podlodowski Mikołaj Dzierzgowski herbu Jastrzębiec (ur. ok. 1490, zm. 18 stycznia 1559) – arcybiskup gnieźnieński i prymas Polski, biskup chełmski, biskup kamieniecki, biskup kujawsko-pomorski, kanonik warszawski, płocki i gnieźnieńskiPiotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965–1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000, s. 88-89, hrabia na DzierzgowieWładysław Pociecha: Arcybiskup gnieźnieński Mikołaj Dzierzgowski prymas Polski (ok. 1490–1559). „Nasza Przeszłość” t. 2/1947, s. 40.
Życiorys Syn kasztelana ciechanowskiego Pomścibora Jeżewskiego de Dzierzgów i Zbigniewy Wilkanowskiej (inni podają Katarzyny Wilkanowskiej). W 1518 po studiach w Akademii Krakowskiej został notariuszem królewskim. Był protegowanym biskupa płockiego Andrzeja Krzyckiego. W 1528 kontynuował naukę na Uniwersytecie w Padwie. W 1541 został biskupem chełmskim, w 1543 mianowany był biskupem kujawskim, w 1545 objął arcybiskupstwo gnieźnieńskie.
Obok Jana Łaskiego był przywódcą antyhabsburskiego stronnictwa narodowego. 7 grudnia 1550 w katedrze na Wawelu ukoronował królową Barbarę Radziwiłłównę. 30 lipca 1555 tamże dał ślub i koronował Katarzynę Habsburżankę. . Zagrożony zwołaniem przez Zygmunta II Augusta soboru narodowego, zwołał w Warszawie zjazd biskupów. W 1556 roku zorganizował kontrreformacyjny Synod w Łowiczu, na którym między innymi potępiono Dorotę ŁazęckąJanusz Tazbir, Historia Kościoła katolickiego w Polsce 1460-1795. Warszawa 1966, s. 54 (spaloną żywcem na stosie 1 czerwca 1556 roku) oraz trzech innych Żydów którzy rzekomo z dostarczonej przez nią hostii wytoczyli butelkę krwi. Pod jego wpływem Zygmunt August wydał 13 stycznia 1557 edykt przeciwko nowinkarzom religijnym, godzący w protestantów.
Uwieczniony na obrazie Jana Matejki pt. Rzeczpospolita Babińska.
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Catholic-hierarchy Mikołaj Dzierzgowski h. Jastrzębiec, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2021-12-17].
Kategoria:Absolwenci i studenci Akademii Krakowskiej Kategoria:Biskupi chełmscy (Kościół rzymskokatolicki) Kategoria:Biskupi włocławscy Kategoria:Biskupi gnieźnieńscy Kategoria:Duchowni archidiecezji gnieźnieńskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni diecezji włocławskiej (I Rzeczpospolita) Kategoria:Duchowni katoliccy – szlachta I Rzeczypospolitej Kategoria:Duchowni łacińskiej diecezji chełmskiej (I Rzeczpospolita) Mikołaj Kategoria:Kanonicy gnieźnieńscy Kategoria:Kanonicy kapituły kolegiackiej św. Jana Chrzciciela w Warszawie Kategoria:Kanonicy płoccy Kategoria:Pochowani w bazylice archikatedralnej Wniebowzięcia NMP i św. Wojciecha w Gnieźnie Kategoria:Polscy hrabiowie Świętego Cesarstwa Rzymskiego Kategoria:Prymasi Polski Kategoria:Senatorowie duchowni I Rzeczypospolitej Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta I Starego Kategoria:Senatorowie za panowania Zygmunta II Augusta Kategoria:Urodzeni w 1490 Kategoria:Urzędnicy kancelarii królewskiej I Rzeczypospolitej Kategoria:Zmarli w 1559 Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (I RP)