thumb|240px|Portret Magdaleny Samozwaniec autorstwa Wojciecha Kossaka, 1923 mały|240px|Nagrobek Magdaleny Samozwaniec na warszawskich Powązkach Wojskowych Magdalena Anna Samozwaniec, de domo Kossak, primo voto Starzewska, secundo voto Niewidowska (ur. 26 lipca 1894 w Krakowie, zm. 20 października 1972 w Warszawie) – polska pisarka satyryczna. Nazywana „pierwszą damą polskiej satyry”.

Życiorys Była wnuczką Juliusza Kossaka, córką Wojciecha Kossaka i Marii Kisielnickiej, siostrą Jerzego Kossaka oraz Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, o której napisała książkę Zalotnica niebieska, i z którą tworzyła przez całe życie intelektualno-emocjonalny duet. Była stryjeczną siostrą Zofii Kossak-Szczuckiej i cioteczną babką Rafała Podrazy

W latach 1921–1928 jej mężem był dyplomata Jan Starzewski, z którym miała córkę Teresę (1922–2017), primo voto hrabina Plater-Zyberk, secundo voto Burignat. W listopadzie 1945 wyszła za mąż za Zygmunta Niewidowskiego.

Uczyła się wyłącznie w domu, biegle władała językami obcymi – niemieckim, angielskim i francuskim. Jej debiutem literackim była humoreska Wyjazd mamy do miasta, opublikowana w 1908 w „Nowinach Krakowskich”. W latach 1917–1919 uczęszczała do Szkoły Sztuk Pięknych Marii Niedzielskiej w Krakowie. W okresie 1919–1921 prowadziła pracownię batikarstwa.

Jej pierwszym sukcesem literackim była wydana w 1922 w Krakowie purenonsensowa, satyryczna parodia Trędowatej pod tytułem Na ustach grzechu, napisana (podobno) wspólnie z siostrą i jej mężem Janem Gwalbertem Henrykiem Pawlikowskim.

Od 1923 publikowała liczne utwory satyryczne w takich czasopismach jak „Pani”, „Cyrulik Warszawski”, „Bluszcz”, „Tygodnik Ilustrowany”, „Naokoło Świata” i „Tęcza”. Stała się prekursorką wyjazdowych spotkań z czytelnikami (wieczorów autorskich), jeździła na takie spotkania po całej Polsce aż do śmierci, preferując ten rodzaj kontaktu z czytelnikami.

W 1933 wydała kolejny bestseller Wielki szlem, zyskując miano „jedynej satyryczki w Polsce”. W latach 1934–1936 występowała w kabaretach poznańskich. II wojna światowa przyniosła pisarce rozłąkę z ukochaną siostrą oraz śmierć obojga rodziców. W 1944 opublikowała konspiracyjnie Fraszki Magdaleny Samozwaniec.

Po wojnie zamieszczała liczne utwory satyryczne w czasopismach: „Przekrój”, „Szpilki”, „Dziennik Polski”, Trybuna Robotnicza i „Kocynder”. Od 1946 zamieszkała na stałe w Warszawie. W 1956 wydano jej trzeci bestseller, wspomnienia o siostrze, barwnie opisujące rzeczywistość dwudziestolecia międzywojennego, pt. Maria i Magdalena. W 1970 odwiedziła w Londynie męża zmarłej siostry, Stefana Jasnorzewskiego. Związane to było ze zbieraniem materiałów do kolejnej książki pt. Zalotnica niebieska (opublikowanej pośmiertnie w 1973).

Została pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera A33-1-3)Wyszukiwarka cmentarna. Warszawskie cmentarze..

Twórczość Na ustach grzechu • Powieść z życia wyższych sfer towarzyskich, Kraków 1922 Czy chcesz być dowcipny? Straszliwe opowieści „na wesoło”, Warszawa 1923 Malowana żona, Warszawa 1924 Kartki z pamiętnika młodej mężatki, Warszawa 1926 Starość musi się wyszumieć, Warszawa 1926 Mężowie i mężczyźni, Warszawa 1926 O kobiecie, która znalazła kochanka: powieść osnuta na tle najbliższej, nieokreślonej bliżej przyszłości. Rzecz dzieje się w Krakowie, Warszawa 1930 Wielki szlem • Powieść tylko dla brydżystów, Warszawa 1933 O dowcipnym mężu dobrej Ludwiki: powieść, Warszawa 1933 Ponura materialistka: nowele, Poznań 1934 Świadome ojcostwo, Warszawa 1936 Maleńkie karo karmiła mi żona, Warszawa 1937 Wróg kobiet, Warszawa 1938 Piękna pani i brzydki pan, Warszawa 1939 Królewna Śmieszka, Kraków 1942 Fraszki Magdaleny Samozwaniec. Wiek XX, Kraków 1944 Tylko dla kobiet, Katowice, 1946 Błękitna krew, Kraków 1954 Moja wojna trzydziestoletnia, Warszawa 1954 Maria i Magdalena, Kraków 1956 Tylko dla mężczyzn, Katowice 1958 Młodość nie radość: powieść satyryczna, Warszawa 1960 Czy pani mieszka sama? Katowice 1960 Pod siódmym niebem, Warszawa 1960 Tylko dla dzieci: wiersze i bajki satyryczne dla młodszych i starszych, Kraków 1960 Komu dziecko, komu? Powieść satyryczno-obyczajowa, Warszawa 1963 Tylko dla dziewcząt, Warszawa 1966 Szczypta soli, szczypta bliźnich, Warszawa 1968 Krystyna i chłopy, Warszawa 1969 Zalotnica niebieska, Warszawa 1973 Łyżka za cholewą, a widelec na stole: mała kulinarna silva rerum, Kraków 1974 Angielska choroba, Warszawa 1983 Baśnie, Warszawa 1987 Z pamiętnika niemłodej już mężatki, Warszawa 2009 (wstęp, wybór i oprac. Rafał Podraza) Moja siostra poetka. Wybór wierszy Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej., Warszawa 2010 (oprac. Rafał Podraza) Moich listów nie pal! Listy do rodziny i przyjaciół, Warszawa 2014 (wstęp, wybór i oprac. Rafał Podraza) Trzymajmy się! Rady dla starych i młodych, Warszawa 2017 (posłowie, wybór i oprac. Rafał Podraza) Baśnie, bajki i bajeczki (nie tylko) dla dzieci Szczecin 2022 (wstęp, wybór i oprac. Rafał Podraza) Myśli srebrne i posrebrzane Warszawa 2024 (wstęp i wybór Rafał Podraza) Sztuki teatralne Malowana żona (1924) Margrabina de Bois de Boulogne (1926) Kukiełki u Hawełki (1934) Panowie nie lubią miłości (1933) Wanda nie chce Niemca (1945) Ich troje (1949) Kim jesteś Anno? (1958) Hotel Belle-voue (1958) Zaczarowana czapka (1964) U mnie w domu kanarka nie będzie (1967) Miłość w trzech aktach (1970) Poruszymy z posad starych (1972)

Tłumaczenia Bosy, aut. Zaharia Stancu Trzej panowie na śniegu, aut. Erich Kästner Kochane maleństwa • O dzieciach nie dla dzieci, aut. Lemoine Randal

Ordery i odznaczenia Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1965) Złoty Krzyż Zasługi (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki” - wymieniona jako „Niewidowska Magdalena” c. Wojciecha Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)

Przypisy

Kategoria:Polscy pisarze dwudziestolecia międzywojennego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy artyści kabaretowi Kategoria:Pisarze związani z Krakowem Magdalena Samozwaniec Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Krakowie Kategoria:Pochowani na Powązkach-Cmentarzu Wojskowym w Warszawie Kategoria:Urodzeni w 1894 Kategoria:Zmarli w 1972