Michał Jagiełło (ur. 23 sierpnia 1941 w Janikowicach, zm. 1 lutego 2016 w Zakopanem) – polski polonista, w latach 1989–1997 podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Sztuki, w latach 1998–2007 dyrektor Biblioteki Narodowej i przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej, poeta, eseista, publicysta; taternik, alpinista, ratownik TOPR-u, przewodnik tatrzański. W jego twórczości częste są motywy górskie.
Życiorys Ukończył studia na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, gdzie obronił pracę magisterską pt. Tatrzańska literatura turystyczna. W trakcie studiów był aktywny w Zrzeszeniu Studentów Polskich; uzyskał uprawnienia przewodnika górskiego w Studenckim Kole Przewodników Górskich w Krakowie.
W latach 1964–1974 mieszkał w Zakopanem. W tym okresie był ratownikiem GOPR. Brał udział w ponad 250 wyprawach ratunkowych. W 1972 został naczelnikiem Grupy Tatrzańskiej GOPR, pełnił tę funkcję do 1974. W tym okresie był związany również z Muzeum Tatrzańskim. Uczestniczył również w wielu wspinaczkach w Tatrach, Alpach, Kaukazie, Pamirze. Pokonał wiele trudnych ścian, największym jego osiągnięciem alpinistycznym jest nowa droga na północnej ścianie Dent d’Hérens.
Pod koniec 1974 wyjechał z Zakopanego do Warszawy, gdzie zajął się m.in. publicystyką i twórczością literacką.
W 1966 został członkiem PZPR. Był świadkiem oskarżenia w procesie taterników. Od grudnia 1980 pełnił przez rok funkcję zastępcy kierownika Wydziału Kultury Komitetu Centralnego PZPR. Wystąpił z partii po ogłoszeniu stanu wojennego i związał się z opozycją demokratyczną, utrzymując się głównie z prac wysokościowych. Publikował m.in. w drugoobiegowym kwartalniku politycznym „Krytyka”, współredagował miesięcznik „Przegląd Powszechny”. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Prowadził zajęcia w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego (mniejszości narodowe w Polsce). Od jesieni 1989 przez 8 lat piastował, w kilku kolejnych rządach, funkcję wiceministra. Od 1998 do marca 2007 był dyrektorem Biblioteki Narodowej• • . Przez wiele lat przewodniczący Krajowej Rady Bibliotecznej.
Zmarł nagle w ZakopanemNie żyje Michał Jagiełło. Jego pogrzeb odbył się 8 lutego 2016 na Nowym Cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem (kw. U1-1a-9) śp. Michał Jagiełło. mały|Grób Michała Jagiełły na Nowym Cmentarzu w Zakopanem
Odznaczenia W 1997 odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Wielkiego Księcia Giedymina (Litwa). 24 października 2009 „za wybitne zasługi dla rozwoju ratownictwa górskiego, za wykazaną odwagę i poświęcenie w ratowaniu zdrowia i życia ludzkiego, za działalność w Tatrzańskim Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym” został odznaczony przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Został także uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi, Złotą Odznaką PTTK i Złotą Odznaką GOPR.
Publikacje Obsesja, opowiadania, Wydawnictwo Literackie, 1978, Hotel klasy Lux, powieść, Czytelnik, 1978, Świetlista obręcz, opowiadania, Czytelnik, 1979, Wołanie w górach, Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1979, Wołanie w górach. Wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, wydanie VIII poszerzone, Iskry, 2012, Bez oddechu, powieść, Czytelnik, 1981, Studnia, powieść, Czytelnik, 1985, „Tygodnik Powszechny” i komunizm (1945–1953), Niezależna Oficyna Wydawnicza, 1988, Trwałość i zmiana. Szkice o „Przeglądzie Powszechnym” 1884–1918, Przegląd Powszechny, 1993, Obsesja i inne góry, opowiadania i szkice, Bellona, 1994, Partnerstwo dla przyszłości. Szkice o polityce wschodniej i mniejszościach narodowych, Bellona, 1995, wyd. II poszerzone, PWN i Biblioteka Narodowa, 2000, Trójkątna turnia, opowiadania, Iskry, 1996, Za granią grań, opowiadania, Iskry, 1998, Gałązka kosodrzewiny. Najdawniejsze wypadki tatrzańskie w piśmiennictwie polskim, Biblioteka Narodowa, 1999; wyd. III poszerzone, Biblioteka Narodowa, 2001, Jawnie i skrycie, mikropowieść, Iskry, 2000, Próba rozmowy. Szkice o katolicyzmie odrodzeniowym i „Tygodniku Powszechnym” 1945–1953, t.1–2, Biblioteka Narodowa, 2001, Zbójnicka sonata. Zbójnictwo tatrzańskie w piśmiennictwie polskim XIX i początku XX wieku, Biblioteka Narodowa, Iskry, 2003; wyd. III poszerzone Biblioteka Narodowa, 2006, Słowacy w polskich oczach. Obraz Słowaków w piśmiennictwie polskim, t. 1–2, Biblioteka Narodowa i PPWSZ w Nowym Targu, 2005, Goryczka, słodyczka, czas opowieści, wiersze, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2007, Sosna i pies. Poemat z zagrody, Iskry, 2008, Ciało i pamięć. Wiersze, Iskry, 2010, Narody i narodowości. Przewodnik po lekturach. Tom I, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010, Razem czy osobno? Przewodnik po lekturach. Tom II, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2011. Tatry. Koncert na dwóch, Wydawnictwo Astraia, Kraków 2012 (fot. Krzysztof Wojnarowski). Zszywanie – w ucieczce. Wydawnictwo Iskry, Warszawa 2014. Piarżysko. Tatry i Zakopane w reportażach prasowych przełomu XIX i XX wieku, 2019.
Opracowania Listy o stylu zakopiańskim 1892–1912 (wstęp, komentarz i opracowanie), Wydawnictwo Literackie, 1979, Tatry i poeci. Antologia wierszy (wybór, opracowanie, wstęp), Biblioteka Narodowa i PIW, 2007, Wojciech Brzega, Żywot górala poczciwego (wspomnienia i gawędy), wybór, opracowanie i komentarz Anna Micińska i Michał Jagiełło, Wydawnictwo Literackie, 1969, Tatry w poezji i sztuce polskiej, przedmowa, wybór i opracowanie Michał Jagiełło; esej Tatry i malarze Jacek Woźniakowski, Wydawnictwo Literackie, 1975.
Scenariusze Hotel klasy Lux (według własnej powieści), film fabularny, reż. Ryszard Ber, 1979, Każdy ratuje siebie, teatr TV, reż. Jerzy Surdel, TVP, 1979, O każdej porze, film dokumentalny, reż. Andrzej Kostenko, Wytwórnia Filmowa „Czołówka” i TVP, 1999.
Pozostałe Sygnały z gór. Z dziejów minionych sześćdziesięciu lat działalności GOPR, teksty w pracy zbiorowej, Sport i Turystyka, 1973.
Przypisy
Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy twórcy literatury górskiej Kategoria:Polscy wspinacze Kategoria:Przewodnicy tatrzańscy Kategoria:Publicyści Przeglądu Powszechnego Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Zrzeszenia Studentów Polskich Kategoria:Działacze opozycji w PRL Kategoria:Działacze PZPR Kategoria:Naczelnicy TOPR Kategoria:Wiceministrowie kultury III Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi Kategoria:Pochowani na Nowym Cmentarzu w Zakopanem Kategoria:Urodzeni w 1941 Kategoria:Zastępcy kierowników wydziałów KC PZPR Kategoria:Zmarli w 2016 Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Wielkiego Księcia Giedymina