Słoń a sprawa polska – syndrom doszukiwania się elementów polskości w najdrobniejszych przejawach rzeczywistości.
Geneza W XIX wieku sformułowanie to było używane na określenie szukania we wszystkich kwestiach związków z polską sprawą narodową. Powiedzenie to upowszechnił Stefan Żeromski w Przedwiośniu. Polak, mający napisać rozprawę o słoniu, bez wahania napisał „Słoń a Polska”. W początkach XX wieku, jeszcze za czasów zaborów, wydawało się, że wszystko wiązało się ze sprawą polską, czyli dążeniem do odzyskania niepodległościLeksykon polskich powiedzeń historycznych Maciej Wilamowski, Konrad Wnęka, Lidia A. Zyblikiewicz, wydawnictwo Znak.. Ta postawa była tak znana, że polska laureatka nagrody Nobla Maria Skłodowska-Curie podczas spotkania Międzynarodowego Komitetu Współpracy Intelektualnej Ligi Narodów (ang. International Committee of Intellectual Cooperation) w 1921 opowiedziała następujący dowcip:
W konkursie literackim na temat słonia Anglik przedstawił pracę: „Moje doświadczenia w polowaniu na słonie w Afryce Południowej”, Francuz napisał esej na temat: „Seksualne i erotyczne życie słoni”, a tytuł opowiadania Polaka – „Słoń a Polska Niezależność Narodowa”Cytowane w: Inazō Nitobe's Tozai Aifurete (ang. West Meets East), 1928.Did 1900 Bushido disseminator inspire Polish independence? Ko Hirano, Kyodo News, The Japan Times, 9 sierpnia 2003..
Współczesne znaczenie Obecnie pojęcie słonia a sprawy polskiej jest używane w znacznie szerszym kontekście. Syndrom ten jest przedmiotem satyry; Stanisław Barańczak wydał antologię parodii najbardziej znanych wierszy polskich, których ukrytym, ale głównym bohaterem okazuje się słoń, ten wielki przyjaciel Polski.
Powiedzenie to bardzo przypomina inne, rozpowszechnione w Szwecji – „słoń a Karol XII” – o zbliżonym znaczeniu.
Przypisy
Kategoria:Stereotypy dotyczące Polski Kategoria:Hasła kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Polityka Polski