Cementyt – metastabilny węglik żelaza o wzorze empirycznym (25% atomów C, co stanowi 6,67% masowych C). Jest jednym ze składników strukturalnych stopów żelaza z węglem występującym w stali i żeliwach.

Podstawowe informacje Cementyt jest twardym i kruchym związkiem; jego twardość to około 65 HRC. Charakteryzuje się wysoką odpornością chemiczną. Ma duży wpływ na właściwości stali i żeliw. Krystalizuje w układzie krystalograficznym rombowym. Na jedną komórkę elementarną przypada 12 atomów żelaza i 4 atomy węgla. Jego periody identyczności wynoszą a = 4,525 Å, b = 5,087 Å i c = 6,743 Å. Temperatura Curie cementytu wynosi 210 °C i w układzie żelazo-cementyt oznaczana jest jako A0. Poniżej niej cementyt wykazuje własności ferromagnetyczne, a powyżej staje się paramagnetyczny. Wyznaczenie temperatury topnienia jest problematyczne z powodu jego rozkładu w wysokiej temperaturze do żelaza i węgla w postaci grafitu. Teoretycznie oszacowana temperatura topnienia wynosiła 1550 °C. Według niektórych badań najprawdopodobniejszą temperaturą jest 1250 °C.

Znaczenie materiałowe Cementyt jest składnikiem strukturalnym stali i żeliw. W układzie Fe– wyróżnia się: cementyt pierwszorzędowy ( lub ) – cementyt wydzielający się z cieczy przy krzepnięciu stopu o zawartości 4,3–6,67% C. Występuje głównie w postaci dużych igieł. cementyt drugorzędowy/wtórny ( lub ) – cementyt wydzielający się z austenitu nadeutektoidalnego (0,77–2,11% C) na skutek obniżania się w nim rozpuszczalności węgla wraz ze spadkiem temperatury. Występuje najczęściej w postaci siatki na granicach ziaren austenitu. cementyt trzeciorzędowy ( lub ) – cementyt wydzielający się z ferrytu podeutektoidalnego (0,008–0,77% C) na skutek obniżania się w nim rozpuszczalności węgla wraz ze spadkiem temperatury. Ma zwykle morfologię sferoidalnych lub płytkowych wydzieleń na granicach ziaren ferrytu.

Wykres fazowy żelazo-węgiel z zakresami występowania cementytów –|thumb|center|600px|class=skin-invert-image

Cementyt tworzy w stopach Fe-C mieszaniny: perlit, ledeburyt, ledeburyt przemieniony.

Cementyt można również zaobserwować w poniższych mikrostrukturach: bainit górny, bainit dolny, sferoidyt.

Zobacz też nawęglanie

Przypisy

Linki zewnętrzne

Kategoria:Metaloznawstwo Kategoria:Węgliki Kategoria:Żelazo