Maria I Tudor (ur. 18 lutego 1516 w Greenwich, zm. 17 listopada 1558 w Londynie), zwana w protestanckich kręgach Krwawą Marią (Bloody Mary) – królowa Anglii w latach 1553–1558, wcześniej księżniczka angielska, królowa Hiszpanii w latach 1556–1558, córka króla Anglii Henryka VIII Tudora i jego pierwszej żony, królowej Katarzyny Aragońskiej, wdowy po starszym bracie Henryka, Arturze Tudorze, córki Ferdynanda II Katolickiego, króla Aragonii, i Izabeli I Katolickiej, królowej Kastylii. Maria była starszą siostrą króla Edwarda VI i królowej Elżbiety I, ale każde z rodzeństwa miało inną matkę.
Dzieciństwo Jej ojciec Henryk VIII był drugim synem Henryka VII Tudora, który był królem Anglii w latach 1485–1509 po pokonaniu Ryszarda III w bitwie pod Bosworth. Matką Marii była Katarzyna Aragońska, najmłodsza córka Ferdynanda Aragońskiego i Izabeli Kastylijskiej, władców Hiszpanii określanych mianem "pary złączonej w potęgę". Katarzyna Aragońska w latach 1501–1502 była żoną Artura Tudora, starszego brata Henryka VIII Tudora.
Urodziła się w poniedziałek 18 lutego 1516 r. Przed jej matką zatajono fakt o śmierci Ferdynanda Aragońskiego, aby w spokoju mogła oczekiwać porodu. Imię otrzymała po młodszej siostrze swego ojca, Marii Tudor – królowej Francji w latach 1514–1515 i księżnej Suffolk. 20 lutego 1516 r. odbył się jej chrzest, na którym zgodnie z tradycją nie pojawili się jej rodzice. Matkami chrzestnymi Marii były: Katarzyna York (siostra królowej Elżbiety York, babki Marii), Małgorzata Pole (córka Jerzego Plantageneta, kuzynka Elżbiety York) oraz Agnes Tilney, księżna Norfolk. Jednym z jej ojców chrzestnych był kardynał Thomas Wolsey, arcybiskup Yorku i lord kanclerz, człowiek, który sprawował faktyczną władzę w Anglii. Taki wybór rodziców chrzestnych miał przypomnieć o tym, iż Maria jest dziedziczką zarówno Yorków jak i Lancasterów. Od czasu ślubu jej matki z pierwszym mężem żadna publiczna ceremonia w Anglii nie przyciągnęła tak wielu arystokratów.
Była nad wiek rozwiniętym, ale bardzo chorowitym dzieckiem, miała słaby wzrok i cierpiała na częste bóle głowy. Niektórzy uczeni dopatrują się u niej kiły wrodzonej. Henryk VIII był bardzo zapatrzony w córkę i często przechwalał się, że ta dziewczyna nigdy nie płacze (This girl never cries).
Ojciec dał Marii własny dwór w Ludlow, na pograniczu z Walią. Księżniczka otrzymała wiele prerogatyw właściwych księciu Walii, choć nigdy nie uzyskała takiego tytułu. Edukacją Marii zajmował się Hiszpan Juan Luiz Vives, który uczył Marię łaciny, greki, muzyki i fizyki. Maria nauczyła się również grać na klawesynie.
Kiedy Maria była jeszcze niemowlęciem, Henryk VIII począł rozglądać się za kandydatami do jej ręki. W 1518 księżniczka została przyrzeczona delfinowi Franciszkowi Bretońskiemu (Walezjuszowi), najstarszemu synowi króla Francji Franciszka I. Projekt tego małżeństwa upadł w 1521. Rok później pojawił się projekt ślubu Marii z Karolem V Habsburgiem, jej ciotecznym bratem, cesarzem rzymskim i królem Hiszpanii. By podpisać traktat przeciwko królowi Francji oraz zobaczyć swą przyszłą żonę, cesarz przybył do Anglii. Wkrótce jednak i ten pomysł upadł. W 1526 Maria została wysłana do Walii jako przewodnicząca Rady Walii i Marchii (Council of Wales and the Marches).
Tymczasem Henryk wciąż starał się o męskiego dziedzica, ale z biegiem czasu stawało się jasne, że królowa Katarzyna nie będzie już mogła mieć dzieci. Wtedy królowi wpadła w oko Anna Boleyn, siostra jednej z poprzednich kochanek króla, Marii Boleyn. Król zdecydował się poślubić Annę. Ponieważ rozwód z Katarzyną – ze względu na naukę katolicką o nierozerwalności małżeństwa – był niemożliwy, Henryk próbował uzyskać od papieża Klemensa VII orzeczenie o nieważności ślubu. Powoływał się na fakt, że była ona wcześniej żoną jego starszego brata Artura. Papież był jednak nieugięty, uznając, że nie ma podstaw do uznania kanonicznej nieważności związku zawartego jako sakrament. W tym rozstrzygnięciu wspierał go moralnie siostrzeniec Katarzyny, cesarz Karol V.
W 1533 Henryk poślubił w sekrecie Annę Boleyn. Niedługo potem arcybiskup Canterbury Tomasz Cranmer ogłosił unieważnienie małżeństwa Henryka z Katarzyną. Papież unieważnienia nie uznał, co doprowadziło w 1534 do zerwania z Rzymem i powstania Kościoła anglikańskiego.
Katarzyna utraciła tytuł królowej Anglii i stała się księżną wdową Walii. Maria została uznana za dziecko nieślubne, usunięta z dworu i wykluczona z sukcesji do tronu. Straciła również królewskie tytuły i stała się lady Marią.
Młodość Pozbawiona łask i tytułów lady Maria zmuszona została do odprawienia służby, a nawet musiała służyć jako dama dworu swojej młodszej siostry przyrodniej Elżbiety, którą Anna urodziła w 1533. W następnych latach Maria przebywała w Hatfield. Nie pozwalano jej widywać się z matką, która coraz bardziej podupadała na zdrowiu. Katarzyna Aragońska zmarła 7 stycznia 1536 r. Henryk VIII na wieść o śmierci byłej żony poczuł ulgę. 9 stycznia 1536 r. wspólnie z Anną Boleyn wystąpili publicznie ubrani na żółto.
Maria nie uczestniczyła w pogrzebie swojej matki, który odbył się 29 stycznia 1536 r. Najbliższą osobą związaną z rodziną królewską obecną na pogrzebie Katarzyny była kuzynka Marii, Franciszka Brandon.
W dniu pogrzebu Katarzyny Anna Boleyn poroniła. Po 3 latach małżeństwa, z którego pochodziła tylko Elżbieta, król, który bardzo liczył na syna, był rozczarowany. Nastąpił początek upadku królowej. Na dworze królewskim zaczęto plotkować, iż Anna Boleyn nie jest w stanie donosić żadnej ciąży. W dodatku Henryk VIII zainteresował się dwórką Anny, Jane Seymour. Annę ścięto 19 maja 1536 r. W tym dniu Maria przebywała z Elżbietą w Hunsdon.
Brytyjski historyk David Starkey wysunął teorię, że Maria jako osoba łagodna, pogodziła się z duchem Anny Boleyn tuż po jej śmierci i modliła się, aby Bóg wybaczył jej grzechy. Natomiast autorka biografii Marii Linda Porter przedstawia tezę, że według swoich stronników Maria na wieść o śmierci królowej triumfowała.
Stosunki Marii i Elżbiety, po śmierci matki uznanej za dziecko nieślubne, uległy poprawie. Obie córki Henryka VIII zamieszkały pod wspólnym dachem, wymieniały się podarkami i stały się sobie bardzo bliskie.
30 maja 1536 r. jej ojciec poślubił Jane Seymour.
22 czerwca 1536 r. Maria podpisała dokument, w którym m.in. potwierdziła swoje posłuszeństwo wobec rozkazów ojca, uznała go głową kościoła w Anglii oraz zgodziła się z tym, że małżeństwo jej rodziców było kazirodcze oraz nieważne. Maria uczyniła to prawdopodobnie za strachu przed ojcem oraz w nadziei na pojednanie się z nim. Henryka VIII usatysfakcjonowała pokora Marii wyrażona w tym oświadczeniu i 6 lipca 1536 r. po raz pierwszy od 5 lat spotkał się z córką. Towarzyszyła mu Jane Seymour.
Dla Marii zaczęły się lepsze czasy. 22 grudnia 1536 r. u boku pary królewskiej wzięła udział w pełnej przepychu bożonarodzeniowej procesji. Relacje pomiędzy Marią a jej macochą układały się bardzo dobrze. 15 października 1537 r. odbył się chrzest Edwarda (przyszłego króla Edwarda VI), długo wyczekiwanego syna Henryka VIII. Maria została matką chrzestną swojego przyrodniego brata. Jane Seymour zmarła 9 dni później z powodu krwotoku wewnętrznego lub gorączki popołogowej. W najbliższym czasie Henryk dał Marii własny dwór oraz pozwolił jej przebywać na swoim dworze. Podczas pogrzebu Jane Seymour Maria pełniła rolę głównej żałobnicy i była na czele konduktu żałobnego. W 1540 roku ojciec ożenił się z Anna Kliwijską, niemiecką księżniczką. Małżeństwo upadło po sześciu miesiącach, ale Anna miała bardzo dobre stosunki z całą rodziną - w tym również z Marią.
O rękę Marii, mimo iż była ciągle uznawana przez swego ojca za dziecko nieślubne, zabiegali m.in. jej kuzyn Ludwik Aviz, Filip Wittelsbach czy Franciszek I w imieniu swego najmłodszego syna Karola. Żaden z mariaży nie doszedł do skutku, bowiem Henryk VIII nie chciał zezwolić córce na wyjazd z kraju.
W 1541 r. odbyła się egzekucja Małgorzaty Pole, jednej z nielicznych pozostałych przy życiu członków przedstawicieli dynastii Plantagenetów. Maria wieść o śmierci swojej byłej guwernantki przypłaciła ciężką chorobą.
Prawdopodobnie pod koniec 1542 r. do świty Marii dołączyła Katarzyna Parr, która wkrótce owdowiała po raz drugi. Król zaczął częściej odwiedzać córkę, lecz to nie ona była powodem jego odwiedzin tylko właśnie Katarzyna Parr, której matką była jedna z dam dworu Katarzyny Aragońskiej. Tuż po śmierci swego męża Katarzyna otrzymała od króla propozycję małżeństwa, na którą przystała. W lipcu 1543 r. Maria wraz Elżbietą były honorowymi gośćmi na szóstym ślubie swego ojca.
W 1544 na mocy aktu sukcesyjnego Maria została przywrócona do linii sukcesyjnej i miała zostać królową w wypadku bezpotomnej śmierci Edwarda. 26 czerwca 1544 r. na uczczenie tej uchwały parlamentu król wraz ze swoimi dziećmi zjadł uroczystą kolację w Whitehall, co miało stanowić oficjalne zaprezentowanie wszystkich jego następców. W tej uroczystości nie wzięła udziału Katarzyna Parr.
thumb|alt=Mary as a young woman|Maria jako młoda kobieta w 1544 roku
Król Henryk VIII zmarł 28 stycznia 1547 r. Maria i Elżbieta w testamencie otrzymały od ojca coroczne wyposażenie w wysokości 3000 funtów oraz 10000 funtów posagu w przypadku ślubu z jakimkolwiek zagranicznym możnowładcą. Wraz z wstąpieniem na tron Edwarda VI Maria ponownie stała się następczynią tronu Anglii.
Tomasz Cranmer przeprowadzał tymczasem reformy w duchu protestantyzmu, pogłębiając rozdział Anglii z Kościołem katolickim. Sprzyjał temu nowy władca, który został wychowany w duchu protestanckim, ale utrzymywał bardzo zażyłe stosunki z Marią, gorliwą katoliczką. Król był bardzo słabego zdrowia i kiedy zimą 1552/1553 zachorował na gruźlicę, stało się jasne, że wkrótce czeka Anglię zmiana monarchy. Następną w kolejce do tronu była Maria.
Droga do korony Kiedy Edward umierał, rozpoczął swe intrygi Jan Dudley, 1. książę Northumberland (regent w czasie małoletniości króla). Postanowił on wprowadzić na tron lady Joannę Grey, wnuczkę Marii Tudor, młodszej siostry Henryka VIII, którą wcześniej wydał za swojego młodszego syna, Guildforda. Edward zmienił więc testament swojego ojca i odsunął obie siostry od sukcesji, przekazując tron męskim potomkom lady Joanny, a jej samej tymczasową regencję. Nie o to jednak chodziło Northumberlandowi i Edward jeszcze raz zmienił testament, w którym przekazywał koronę lady Joannie i jej męskim potomkom.
Śmierć Edwarda (6 lipca 1553) utrzymywano w tajemnicy przez pewien czas, aby przygotować grunt pod wstąpienie lady Joanny na tron. 10 lipca obwieszczono ludowi śmierć Edwarda VI i zaprezentowano nową królową. Lud nie okazał wielkiego entuzjazmu.
Panowanie Joanny Grey trwało dziewięć dni. Ster rządów dzierżył Northumberland i całkowicie ulegający jego woli ojciec Joanny, Henryk Grey, 1. książę Suffolk. Maria tymczasem udała się do w większości katolickiego Norfolku i została tam obwołana królową. Niezwłocznie ruszyła na Londyn, zyskując powszechne poparcie i pokonując nieliczne siły wierne Joannie. 19 lipca Książę Suffolk zmuszony był zakomunikować swej córce, że przestała być królową. 3 sierpnia Maria, ze swoją siostrą Elżbietą u boku oraz ze swoją byłą macochą Anną Kliwijską, triumfalnie wkroczyła do Londynu. thumb|Wjazd Marii do Londynu 3 sierpnia 1553 Joanna Grey i jej mąż znaleźli się w Tower. Do więzienia trafił również książę Suffolk wraz z żoną, ale wkrótce zostali uwolnieni. Książę Northumberland próbował przekonać Marię o swojej katolickiej prawowierności, ale nie uchroniło go to przed szafotem. Wyroki śmierci objęły również paru innych stronników Joanny.
thumb|alt=Mary in an ornate dress|Portret królowej z 1554 roku, przed ślubem z Filipem
Początek rządów. Małżeństwo z Filipem Habsburgiem