Edward VIII, później znany jako Edward, książę Windsoru właśc. Edward Albert Chrystian Jerzy Andrzej Patryk Dawid, ang. Edward Albert Christian George Andrew Patrick David (ur. 23 czerwca 1894 w Richmond, zm. 28 maja 1972 w Paryżu) – książę Walii od 1911 (inaugurowany na zamku w Caernarfon), król Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej i dominiów, cesarz Indii, Obrońca Wiary od 20 stycznia 1936 do abdykacji 11 grudnia 1936. Po ustąpieniu z tronu otrzymał tytuł księcia Windsoru (Duke of Windsor).

Wczesne lata życia thumb|left|Edward w wieku około 10 lat (zdjęcie zrobione przez jego matkę) Urodził się 23 czerwca 1894 w White Lodge, domu jego dziadków ze strony matki w Richmond w hrabstwie Surrey. Był najstarszym synem księcia Yorku (późniejszego króla Jerzego V) i Marii Teck, córki Franciszka, księcia Teck. Został ochrzczony w Green Drawing Room w White Lodge 16 lipca 1894 przez arcybiskupa Canterbury, Edwarda White’a Bensona. Imię Edward otrzymał po dziadku, księciu Walii (późniejszym Edwardzie VII), Albert otrzymał na prośbę prababki, królowej Wiktorii, na pamiątkę jej męża, a Chrystian na pamiątkę pradziadka Chrystiana IX, króla Danii, zaś imiona Jerzy, Andrzej, Patryk i Dawid otrzymał na cześć świętych patronów Anglii, Szkocji, Irlandii i Walii. Przez rodzinę był nazywany imieniem Dawid.

Książę i księżna Yorku nie zajmowali się wychowywaniem dzieci (podobnie jak większość brytyjskich rodziców z klasy wyższej), dlatego opiekę nad Edwardem i jego młodszym rodzeństwem sprawowały nianie, m.in. pani Peters. Bał się ojca, który był wobec niego surowy. Nie odczuwał także matczynej miłości

Początkowo kształcił się w domu, a w 1906 wstąpił jako kadet do szkoły marynarki wojennej w Osborne House w Cowes, skąd w 1908 został przydzielony do bazy morskiej w Dartmouth. Dobrze się uczył i miał dobre stopnie ze wszystkich przedmiotów, poza matematyką. Jego ówcześni wychowawcy opisywali księcia jako mającego „przesadną potrzebę podobania się i zjednywania sobie ludzi”. W 1911 w Dartmouth zachorował na świnkę. Choroba miała u niego wyjątkowo ostry przebieg i niektórzy upatrywali w tym przyczynę młodocianego i zniewieściałego wyglądu Edwarda, a także jego bezpłodności. Zdaniem niektórych biografów, brak możliwości spłodzenia potomka miał zaważyć na decyzji króla o abdykacji.

Książę Walii Po śmierci króla Edwarda VII i przejęciu tronu przez ojca w 1910 uzyskał tytuły księcia Kornwalii i księcia Rothesay, a 23 czerwca tego samego roku został mianowany przez ojca księciem Walii i hrabią Chester, co zostało oficjalnie zatwierdzone 13 lipca 1911 podczas uroczystości w zamku w Caernarfon.

W 1912 przebywał przez kilka miesięcy w Paryżu u markiza de Breteuil, gdzie doskonalił znajomość języka francuskiego. Po powrocie do Wielkiej Brytanii wystąpił z Royal Navy i rozpoczął naukę w oksfordzkim Magdalen College, który opuścił po trzech latach, przez co nie uzyskał tytułu naukowego.

Kariera w armii thumb|left|Edward podczas I wojny światowej (ok. 1915) Po wybuchu I wojny światowej w 1914 wstąpił do Grenadierów Gwardii, mimo że był dużo niższy niż wymagano (miał 170 cm wzrostu przy regulaminowych 183 cm). Choć wyrażał wolę walki, to ze względu na książęce pochodzenie na początku wojny był trzymany z dala od frontu i pozwalano mu jedynie na odwiedzanie szpitali i dokonywanie przeglądu wojsk. 29 września 1914 omal nie zginął, kiedy podczas inspekcji oddziałów w Vermelles pocisk artyleryjski trafił w jego samochód. Mimo zdarzenia, w którym zginął jego kierowca, usilnie naciskał na przeniesiono go do jednostek frontowych, gdzie został promowany na oficera. Przejawiał w okopach zamiłowanie do ryzyka i pogardę śmierci, a podczas jednej z rozmów z ministrem wojny lordem Kitchenerem stwierdził: Co takiego się stanie, jeśli mnie zastrzelą? Mam czterech braci. Kitchener odwołał Edwarda z linii frontu. Resztę wojny spędził w Sztabie Generalnym jako adiutant dowódcy Brytyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego, generała Johna Frencha. Wojnę zakończył w Mons jako major przydzielony do sztabu głównego Kanadyjskiego Korpusu Ekspedycyjnego. W 1916 otrzymał Krzyż Wojskowy.

Królewskie obowiązki thumb|Edward na jeziorze Ontario w Kanadzie (1919) Po zakończeniu wojny zaczął pasjonować się wyścigami konnymi, brał udział jako dżokej w steeplechase (wyścigach z przeszkodami), ale po pechowym upadku ojciec zabronił mu uprawiania tego sportu. Wtedy spróbował sił w lotnictwie i uczył się pilotażu, ale tego też zakazał mu ojciec.

Król widział syna w roli „nadzwyczajnego ambasadora” Korony i nakazywał mu odwiedzać kolejne kraje brytyjskiego imperium. W latach 1919–1935 podjął szereg oficjalnych wizyt w ponad 50 krajach Na pokładzie królewskiego statku „Renown”. Królewski protokół, oficjalne przemowy, przyjęcia i formalistyka podczas tych podróży ogromnie mu ciążyły, dlatego często lekceważył swoje obowiązki. Podczas oficjalnych wizyt często zachowywał się nieodpowiedzialnie – nie lubił oficjalnych przyjęć i często się na nie spóźniał, za to uwielbiał suto zakrapiane imprezy w klubach nocnych i cenił sobie towarzystwo osób o oryginalnym stylu bycia. Interesował się modą – często nosił jaskrawe bryczesy i kraciaste pończochy. Pod pewnymi względami wiódł żywot ascety – niewiele spał i mało jadł z uwagi na obsesyjną obawę przed tyciem. Pił dużo alkoholu i palił papierosy, co miało zły wpływ na jego kondycję i powodowało, że czasem nie miał siły sprostać napiętemu grafikowi zadań.

W latach 20. i 30. cieszył się powszechną popularnością i uwielbieniem tłumów, stał się także jedną z najczęściej fotografowanych osób na świecie.

Podczas pobytu w Wielkiej Brytanii zawsze przejawiał zainteresowanie problematyką gospodarczą, odwiedzał ośrodki przemysłowe i okręgi górnicze. Interesował się historią.

Romanse W 1916 stracił dziewictwo z francuską prostytutką, a przez kolejne miesiące był częstym bywalcem domów publicznych. Przyjmował wiele kochanek w rezydencji w Forcie Belvedere w hrabstwie Berkshire, który otrzymał od ojca w 1929 wiele romansów. Upodobał sobie starsze kobiety, do czego – zdaniem biografów – przyczynił się brak miłości ze strony matki. Był związany z lady Rosemary Leveson-Gower, ale ich relacji sprzeciwiła się rodzina królewska z powodu burzliwej historii familii wybranki księcia. Wiązał się także z mężatkami, m.in. dziedziczką angloamerykańskiej fortuny tekstylnej Fredą Dudley Ward (byli przyjaciółmi przez 12 lat), amerykańską aktorką filmową Mildred Harris i Thelmą Furness (ich romans trwał pięć lat). Królowi Jerzemu V nie przypadały do gustu romanse syna i często wyrażał obawę, co się stanie, gdy Edward odziedziczy koronę. W roli swojego dziedzica widział młodszego syna, Alberta, lub ulubioną wnuczkę, Elżbietę; kiedyś powiedział: Mam nadzieję i modlę się do Boga, że mój najstarszy syn Edward nigdy się nie ożeni i nie będzie miał dzieci, a wtedy nic nie będzie stało na przeszkodzie w drodze Bertiego i Lilibet do tronu.

Za sprawą byłej kochanki, Thelmy Furness, późną jesienią 1930 poznał Wallis Simpson, ówczesną żonę przedsiębiorcy Ernesta Simpsona, która była rozwódką. Edward i Wallis spotkali się ponownie w 1931 i 1932. Księciu przypadła do gustu jej niezależność i bezpośredniość. Furness w 1933 wyjeżdżała do Stanów Zjednoczonych i powierzyła Edwarda opiece Simpson. Edward i Wallis wówczas zostali kochankami, a od maja 1934 byli niemal nierozłączni. Silnie zauroczony osobą Wallis, obdarowywał ją drogimi prezentami, w tym biżuterią. Był masochistą. Przedstawił Simpson swoim rodzicom, ale ci chłodno ocenili wybrankę syna. Miłosny związek Edwarda z amerykańską rozwódką wzbudził zainteresowanie specjalnego oddziału londyńskiej policji, która miała za zadanie zbadać prawdziwą naturę ich związku.

Król Edward VIII Został królem tuż po śmierci króla Jerzego V 20 stycznia 1936. Ojciec w testamencie pozostawił mu prawo do dożywotniego użytkowania rezydencji Balmoral i Sandringham. Następnego dnia po zostaniu władcą złamał protokół, przypatrując się proklamacji swojej osoby jako króla z okna St. James’s Palace w towarzystwie Wallis Simpson. Był pierwszym brytyjskim królem, który latał samolotem – przyleciał z Sandringham do Londynu na posiedzenie Tajnej Rady związane z jego wstąpieniem na tron. Zamawiał taksówki dla Wallis Simpson.

Cieszył się ogromną popularnością w społeczeństwie, które wychodziło z głębokiego kryzysu gospodarczego i wiązało wielkie nadzieje z nowoczesnym i wysportowanym królem. Jego poglądy budziły jednak niepokój rządu, zwłaszcza zażyłe stosunki z ambasadorem III Rzeszy w Londynie, Joachimem von Ribbentropem. Królowi zarzucano także naruszenie konstytucyjnego obowiązku powściągliwości w kwestiach politycznych, kiedy w listopadzie 1936 sytuację bezrobotnych w kopalniach południowej Walii podsumował słowami: Coś trzeba zrobić, by znaleźć dla nich pracę. Możecie być pewni, że zrobię dla was wszystko, co możliwe. Króla oskarżano o dążenia absolutystyczne, którym Edward zaprzeczał. Uchodził za króla często łamiącego sztywne zasady protokołu, co tłumaczył chęcią zmodernizowania monarchii. Niepokój w rządzie budziło ujawnianie przez niedyskretnego i skorego do nadużywania alkoholu króla treści tajnych dokumentów osobom niepowołanym, brak oczytania Edwarda, lekceważenie przez niego obowiązków i udostępnianie poufnych dokumentów żonie.

16 lipca 1936 Jerome Brannigan, znany też jako George Andrew McMahon, dokonał próby zamachu na życie Edwarda, ale policja zauważyła rewolwer zamachowca i go obezwładniła. Brannigam podczas procesu twierdził, że do zamachu na króla wynajęła go „zagraniczna władza”, a on poinformował o tym planie MI5 i chciał mu pomóc w ujęciu prawdziwego winowajcy. Sąd nie uwierzył w jego wersję i skazał go na rok więzienia.

Po złożeniu przez Simpson pozwu rozwodowego w sądzie w Ipswich pojawiły się plotki o jej ślubie z Edwardem. Król latem 1936 afiszował się z kochanką podczas rejsu po Morzu Śródziemnym na pokładzie luksusowego jachtu „Nahlin”. Brytyjska prasa powstrzymywała się od komentowania romansu, ale bez skrępowania opisywały go gazety zagraniczne. Związkowi pary, nawet już po uzyskaniu przez Simpson rozwodu, wciąż sprzeciwiały się rodzina królewska, rząd i opinia publiczna, które uważały, że król swoim związkiem z amerykańską rozwódką wyrzekł się Kościoła oraz zdradził koronę i naród.

Kryzys abdykacyjny thumb|Edward VIII i prezydent Turcji Mustafa Kemal Atatürk w Stambule, (1936) 16 listopada 1936 zaprosił do Pałacu Buckingham premiera Stanleya Baldwina, którego powiedział o chęci poślubienia Wallis Simpson. Baldwin poinformował króla, że jego związek jest „moralnie nie do zaakceptowania”. Małżeństwu króla z dwukrotną rozwódką sprzeciwiał się również Kościół, a Brytyjczycy nie tolerowali myśli o Simpson jako ich królowej. Para rozważała zawarcie małżeństwa morganatycznego, ale ten pomysł został odrzucony przez brytyjski gabinet i rządy dominiów Korony brytyjskiej. Premierzy Australii, Kanady i Południowej Afryki wyrazili swój stanowczy sprzeciw wobec tego małżeństwa, Wolne Państwo Irlandzkie wyraziło swoją obojętność i bezstronność w sprawie królewskiego małżeństwa, natomiast rząd Nowej Zelandii, który po raz pierwszy usłyszał wówczas o Simpson, wyraził tylko swoje wielkie zdziwienie. Dowiedziawszy się o tym, Edward stwierdził, że „w Kanadzie, Australii i w koloniach żyje bardzo mało ludzi […], a więc kwestia odpowiedzialności wobec kolonii nie ma większego znaczenia”.