Eugène Ionesco (rum. Eugen Ionescu, IPA: []; ur. 26 listopada 1909 w Slatinie, zm. 28 marca 1994 w Paryżu) – francuski dramaturg awangardowy pochodzenia rumuńskiego, współtwórca teatru absurdu.
Życiorys Jego ojciec, Eugène Ionesco senior, był Rumunem, a matka Marie-Thérèse Ipcar, Francuzką pochodzenia rumuńskiego i greckiego. Lata dziecięce spędził we Francji, ale w 1925 wrócił do Rumunii. Studiował na uniwersytecie w Bukareszcie, po studiach w latach 1936–1938 pracował jako nauczyciel języka francuskiego w liceum. Zajmował się również krytyką literacką. W 1936 roku ożenił się. Do Francji wrócił w 1938 roku, dzięki otrzymanemu stypendium na przygotowanie doktoratu pt. Motyw śmierci i grzechu w literaturze francuskiej od czasów Baudelaire’a. Nigdy go nie ukończył, jednakże podjął decyzję o pozostaniu w Paryżu na stałe. Tam zastała go wojna. Wrócił jeszcze do Rumunii, ale w 1942 roku przyjechał z powrotem do Francji, gdzie został do końca życia.
W 1949 roku napisał swój pierwszy dramat pt. Łysa śpiewaczka. Miał on premierę rok później w teatrze Noctambules w reżyserii Nicolas Bataille'a, jednakże nie odniósł sukcesu. Również kolejne dramaty: Lekcja z 1951 roku wystawione w Théâtre de Poch oraz Krzesła z 1952 roku mające premierę w Théâtre Nouveau Lancry zostały chłodno przyjęte. Pierwszą sztuką Ionesco która odniosła sukces, dzięki pochlebnej recenzji Jean Anouilh były Ofiary obowiązku z 1953. Również Amadeusz albo Jak się go pozbyć, którego wyreżyserował Jean-Marie Serreau w Théâtre de Babylone, został dobrze przyjęty. Kolejne sztuki dramaturga cieszą się popularnością. thumb|Grób Ionesco na cmentarzu Montparnasse W 1955 roku wystawiono w Paryżu kolejne dwie sztuki, Kubuś, czyli uległość oraz jej kontynuacje Przyszłość w jaju, albo Różnych ma Pan Bóg stołowników. W 1956 roku miała premierę Improwizacja, rok później Nowy lokator, zaś w 1959 Morderca nie do wynajęcia. W 1960 roku wystawiono w Théâtre de France premierę Nosorożca w reżyserii Barraulta. W 1962 roku zaprezentowano Pieszo w powietrzu oraz Król umiera, czyli ceremonie. Dramaty Ionesco oraz zbiór jego opowiadań pt. La photo du Colonel po raz pierwszy opublikowano w wydawnictwie Gallimard. W 1957 roku dramatopisarz został przyjęty w poczet „Collège de 'Pataphysique”. W 1970 roku wybrano go do Akademii Francuskiej (fotel 6).
Oficer Legii Honorowej, Komandor Orderu Sztuki i Literatury oraz Orderu Narodowego Zasługi. W 1983 otrzymał Pour le Mérite za Naukę i SztukęEugène Ionesco na liście odznaczonych. Zmarł w 1994. Został pochowany na cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Ionesco zanegował teatr klasyczny i konwencjonalizm, opowiadając się za teatrem sytuacji, który przekracza granicę między koszmarem a realnością. W swoich sztukach był przeciwny reżimom totalitarnymi był przekonany o absurdalności istnienia człowieka .
Do 1989 w Rumunii jego sztuki były zakazane przez komunistyczny reżim Ceaușescu .
Zmarł w 1994 roku. Został pochowany na cmentarzu Montparnasse w Paryżu.
Teatr Ionesco Marionetkowe postacie poruszające się w absurdalnym świecie pełnym strachu i grozy. Sytuacje banalne, często przedstawione w komicznym świetle, przeradzają się w tragedię. Farsa i parodia przeplata się z satyrą pełną okrutnych akcentów. Obrazuje osaczenie i samotność człowieka we współczesnym świecie.
Twórczość Dramaty Łysa śpiewaczka (La cantatrice chauve, 1950) Lekcja (La leçon, 1951) Krzesła (Les Chaises, 1952) Ofiary obowiązku (Victimes du devoir, 1953) Mistrz (Le Maître, 1953) Amadeusz albo Jak się go pozbyć (Amédée ou Comment s'en débarrasser, 1954) Nowy lokator (Le Nouveau Locataire, 1955) Kubuś, czyli uległość (Jacques ou la Soumission), 1955 Improwizacja (L'impromptu de l’Alma, 1956) Przyszłość w jaju, albo różnych ma Pan Bóg stołowników (l’Avenir est dans les Oeufs, 1957) Nosorożec (Rhinocéros, 1959) Król umiera, czyli ceremonie (Le roi se meurt, 1962) Pieszo w powietrzu (Le Piéton de l’air, 1963) Pragnienie i głód (Le Soif et la Faim, 1966) Gra w zabijanego (Jeux de massacre, 1970) Szaleństwo we dwoje (Délire à deux, 1962) Mackbett (1972) Człowiek z walizką (L’Homme aux valises, 1977)
Powieści Zdjęcie pułkownika (La Photo du colonel, 1962) Samotnik (Le Solitaire, 1973)
Adaptacje operowe i libretta Mistrz (Le Maître, 1962), muzyka Germaine Tailleferre (Les Six) Maksymilian Kolbe (Maximilien Kolbe, 1988), muzyka Dominique Probst
Zobacz też Samuel Beckett Emil Cioran Mircea Eliade
Przypisy
Bibliografia Paul Surer, Współczesny teatr francuski, Inscenizatorzy i dramatopisarze, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1973
Linki zewnętrzne Strona internetowa o Eugènie Ionesco (wersja archiwalna)
Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Bukareszteńskiego Kategoria:Członkowie Akademii Francuskiej Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Kategoria:Dramaturdzy francuskojęzyczni Kategoria:Francuscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Francuzi pochodzenia rumuńskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Slatinie (Rumunia) Kategoria:Odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Francja) Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Oficerowie Legii Honorowej Kategoria:Odznaczeni cywilnym Orderem Pour le Mérite Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Montparnasse w Paryżu Kategoria:Rumuńscy nauczyciele Kategoria:Rumuńscy pisarze francuskojęzyczni Kategoria:Urodzeni w 1909 Kategoria:Zmarli w 1994 Kategoria:Eugène Ionesco