Edmund Alojzy Wnuk-Lipiński (ur. 4 maja 1944 w Suchej, zm. 4 stycznia 2015 w Warszawie) – polski socjolog i nauczyciel akademicki, profesor nauk humanistycznych, pisarz fantastyki naukowej.
Życiorys Wychował się w Bytowie, gdzie w 1961 ukończył I Liceum Ogólnokształcące. Następnie podjął studia w zakresie socjologii na Uniwersytecie Warszawskim; uzyskiwał później stopnie naukowe doktora i doktora habilitowanego w tej samej dziedzinie. W 1992 otrzymał tytuł profesora nauk humanistycznych. Specjalizował się w zakresie socjologii polityki.
Był założycielem i pierwszym dyrektorem Instytutu Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. Wykładał w Instytucie Nauk Humanistycznych w Wiedniu, na University of Notre Dame, na uczelniach wyższych w Kanadzie, Norwegii i Bułgarii, w Centre national de la recherche scientifique oraz w Wissenschaftskolleg zu Berlin. Uzyskał stypendium wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku. Należał do międzynarodowych towarzystw socjologicznych. Był kierownikiem Katedry Socjologii w Collegium Civitas w Warszawie. W latach 2006–2012 pełnił funkcję rektora tej uczelni. Wchodził również w skład rady patronackiej Instytutu Jagiellońskiego.
Był również pisarzem science fiction, specjalizował się w powieściach z zakresu fantastyki socjologicznej, opisującej postawy ludzi z różnych grup społecznych wobec rządów państwa totalitarnego. Obok Janusza A. Zajdla był prekursorem tego nurtu w polskiej fantastyce naukowej. Debiutował w 1968 opowiadaniem Krzyś, po raz pierwszy zamieszczonym w „Horyzontach Techniki”. Opublikował m.in. trylogię Apostezjon, składającą się z pozycji Wir pamięci (1979), Rozpad połowiczny (1988) i Mord założycielski (1989). W 2000 w wydawnictwie superNOWA ukazało się jednotomowe, pełne wydanie tego cyklu (z przywróceniem tekstu usuniętego pierwotnie wskutek ingerencji cenzury).
Zajmował stanowisko doradcy ds. polityki społecznej NSZZ „Solidarność”. Z ramienia opozycji demokratycznej brał udział w obradach Okrągłego Stołu. Od 1989 do 1991 kierował zespołem doradców naukowych przy Obywatelskim Klubie Parlamentarnym. W 2010 był członkiem komitetu poparcia Bronisława Komorowskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich.
Został pochowany na cmentarzu Wawrzyszewskim.
Życie prywatne thumb|Grób Edmunda Wnuk-Lipińskiego i Elżbiety Wnuk-Lipińskiej na cmentarzu Wawrzyszewskim Syn Bolesława i Marty. Był mężem Elżbiety Wnuk-Lipińskiej. Ich syn Jakub zginął w 1988, wypadając z okna na 15. piętrze wieżowca.
Odznaczenia, wyróżnienia i upamiętnienie Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim (2000). i Komandorskim (2011). Orderu Odrodzenia Polski.
W 1988 został uhonorowany Nagrodą im. Janusza A. Zajdla za Rozpad połowiczny. W tym samym roku wyróżniony Śląkfą w kategorii „twórca roku”.
Jego imieniem nazwano Instytut Socjologii Collegium Civitas w Warszawie.
Publikacje Publikacje z zakresu socjologii Praca i wypoczynek w budżecie czasu, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Gdańsk 1972 Metody badania czasu wolnego a socjologiczna interpretacja materiału empirycznego. Referat, Komitet Statystyki i Ekonometrii PAN, Gdańsk 1973 Czas wolny. Współczesność i perspektywy, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1975 Problematyka kształtowania się potrzeb czytelniczych, Instytut Książki i Czytelnictwa BN, Warszawa 1975 Rozumienie kultury. Szkice socjologiczne, Instytut Wydawniczy CRZZ, Warszawa 1979 Budżet – struktura społeczna – polityka społeczna, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1981 Rozpad połowiczny. Szkice z socjologii transformacji ustrojowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Warszawa 1991 Demokratyczna rekonstrukcja. Z socjologii radykalnej zmiany ustrojowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996 Granice wolności. Pamiętnik polskiej transformacji, Scholar, Warszawa 2003 Świat międzyepoki, Znak, Kraków 2004 Socjologia życia publicznego, Scholar, Warszawa 2005
Twórczość science fiction Trylogia Apostezjon Wir pamięci (Seria „Z kosmonautą”, 1979) Rozpad połowiczny (Seria „Z kosmonautą”, 1988) Mord założycielski (Fantastyka-Przygoda, 1989)
Krótkie formy literackie Krzyś („Horyzonty Techniki”, 1968) Wyprawa ratunkowa (Kroki w nieznane, t. 3., 1972) Dialog przez rzekę („Fantastyka”, 1985) Teatr („Feniks”, 1985) Transfer jaźni („Feniks”, 1986) Continuum („Fantastyka”, 1989) Struga czasu (PL +50. Historie przyszłości, 2004)
Inne Światy równoległe: autobiografia subiektywna w sensie ścisłym, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2015
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Filozofii i Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Laureaci Nagrody im. Janusza A. Zajdla Kategoria:Laureaci Śląkfy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie Kategoria:Polscy autorzy fantastyki naukowej Kategoria:Polscy socjolodzy Kategoria:Rektorzy Collegium Civitas w Warszawie Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu (strona solidarnościowa) Kategoria:Urodzeni w 1944 Kategoria:Zmarli w 2015