Archidiecezja warszawska () – jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w Kościele katolickim w Polsce ustanowiona diecezją wyłączoną z diecezji poznańskiej w 1797 (erygowana 16 października 1798 przez papieża Piusa VI bullą Ad universam agri Dominici curam), ustanowiona archidiecezją 12 marca 1818 przez papieża Piusa VII bullą Militantis Ecclesiae regimini (z łac. Rząd Kościoła wojującego), związana unią personalną in persona episcopi z archidiecezją gnieźnieńską (1946–1992).
25 marca 1992 r., bullą Totus Tuus Poloniae Populus, papież Jan Paweł II dokonał reorganizacji struktur administracyjnych Kościoła katolickiego w Polsce. Obszar kraju został podzielony na 39 archidiecezji i diecezji. Dotychczasowa archidiecezja warszawska została podzielona na 3 diecezje: archidiecezję warszawską, diecezję warszawsko-praską i diecezję łowicką, które wraz z diecezją płocką utworzyły metropolię warszawską. W 2004 diecezja łowicka została przyłączona do metropolii łódzkiej.
Na przestrzeni ponad dwustu lat istnienia samodzielnej archidiecezji warszawskiej posługiwało w niej wielu biskupów m.in. Józef MiaskowskiMarceli Kosman: Między ołtarzem a tronem. Poznań 2000, s.217., Jan Paweł Woronicz, św. Zygmunt Szczęsny Feliński, Aleksander Kakowski, Czcigodny Sługa Boży August Hlond, Błogosławiony Stefan Wyszyński, Józef Glemp.
Święci i błogosławieni związani z Warszawą i archidiecezją warszawską: św. Andrzej Bobola – jezuita, misjonarz, zamordowany przez prawosławnych Kozaków, od 1938 roku jego relikwie znajdują się w Warszawie, patron archidiecezji. św. Zygmunt Szczęsny Feliński – arcybiskup warszawski, założyciel Zgromadzenia Sióstr Franciszkanek Rodziny Maryi, mąż stanu, represjonowany przez władze carskie, zesłany do Jarosławia nad Wołgą. św. Klemens Maria Hofbauer – czeski redemptorysta, przez dwadzieścia jeden lat posługiwał w Warszawie, budowniczy kościoła św. Benona, kaznodzieja, opiekun ubogich, po rozbiorach wygnany z Księstwa Warszawskiego wraz ze współbraćmi. bł. Władysław z Gielniowa – bernardyn, poeta, kaznodzieja, gwardian klasztoru w Warszawie, patron Warszawy. bł. Jerzy Popiełuszko – kapłan diecezjalny, kapelan „Solidarności”, organizator Mszy za Ojczyznę, zamordowany przez komunistyczne służby, męczennik za wiarę. bł. Edward Detkens – kapłan diecezjalny, gorliwy duszpasterz studentów, męczennik II wojny światowej. bł. Stefan Wyszyński – kardynał, arcybiskup warszawski w latach 1948–1981, Prymas Polski. W Warszawie przebywała też św. Faustyna Kowalska. Stolicę wielokrotnie nawiedzał św. Jan Paweł II, zarówno jako kapłan i biskup, jak i pełniąc posługę papieża.
Biskupi
mały|Adrian Galbas SAC – metropolita
Biskup diecezjalny abp Adrian Galbas SAC – metropolita warszawski od 2024
Biskupi pomocniczy bp Piotr Jarecki (wikariusz generalny) – od 1994 bp Rafał Markowski (wikariusz generalny) – od 2013 bp Michał Janocha (wikariusz generalny) – od 2015
Biskup senior kard. Kazimierz Nycz – metropolita warszawski w latach 2007–2024, senior od 2024
Biskupi rezydenci bp Tadeusz Pikus – biskup diecezjalny drohiczyński w latach 2014–2019, senior od 2019 bp Marek Marczak – biskup pomocniczy łódzki od 2015, sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski od 2024
Instytucje thumb|Pałac Borchów, siedziba arcybiskupów warszawskich Kuria Metropolitalna Sąd Metropolitalny Warszawski Wyższe Metropolitalne Seminarium Duchowne w Warszawie Archidiecezjalne Seminarium Misyjne „Redemptoris Mater” Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie Papieski Wydział Teologiczny w Warszawie Kapituła katedralna Caritas Archidiecezji Warszawskiej Archiwum archidiecezjalne Muzeum Archidiecezji Warszawskiej Biblioteka Archidiecezjalna w Warszawie Dom Księży Emerytów
Kapituły
Kapituła Metropolitalna Warszawska Kapituła Kolegiacka św. Opatrzności Bożej Kapituła Kolegiacka Kampinosko-Bielańska
Główna świątynia Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie (rocznica poświęcenia: 9 czerwca)
Bazyliki mniejsze Bazylika archikatedralna św. Jana Chrzciciela w Warszawie Bazylika św. Krzyża w Warszawie Bazylika w Niepokalanowie
Sanktuaria Sanktuarium św. o. Stanisława Papczyńskiego - Kościół Wieczerzy Pańskiej w Górze Kalwarii Sanktuarium Matki Bożej Lewiczyńskiej Pocieszycielki Strapionych - Kościół św. Wojciecha w Lewiczynie Sanktuarium NMP Niepokalanej Wszechpośredniczki Łask - Bazylika w Niepokalanowie Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Ożarowie Mazowieckim Sanktuarium Matki Bożej Różańcowej Pośredniczki Wszelkich Łask - Kościół Matki Bożej Różańcowej w Piasecznie Sanktuarium Matki Bożej Prymasowskiej Wspomożycielki w Rokitnie Sanktuarium Matki Bożej Radosnej Opiekunki Przyrody w Nowym Secyminie Sanktuarium bł. ks. Jerzego Popiełuszki - Kościół św. Stanisława Kostki w Warszawie Sanktuarium Jasnogórskiej Matki Życia - Kościół św. Ducha w Warszawie Sanktuarium Matki Bożej Dobrej Śmierci - Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca w Warszawie Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej - Warszawa-Ursus Niedźwiadek Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej - Kościół Matki Bożej Łaskawej w Warszawie Sanktuarium Matki Bożej Nauczycielki Młodzieży w Warszawie Sanktuarium Matki Bożej Tęskniącej - Kościół św. Elżbiety w Warszawie Sanktuarium Matki Zbawiciela - Kościół Najświętszego Zbawiciela w Warszawie Sanktuarium św. Andrzeja Boboli w Warszawie Sanktuarium św. Antoniego z Padwy - Kościół św. Franciszka w Warszawie Sanktuarium św. Faustyny w Warszawie Sanktuarium św. Józefa Oblubieńca NMP - Kościół św. Józefa Oblubieńca NMP i św. Jana od Krzyża w Warszawie
Patroni Matka Boża Łaskawa Święty Andrzej Bobola
Zobacz też Podział administracyjny Kościoła katolickiego w Polsce Nuncjatura Stolicy Apostolskiej w Polsce Archidiakonat warszawski Archidiecezja przemysko-warszawska
Przypisy
Bibliografia Jan Władysław Woś, Le origini della diocesi di Varsavia, Firenze, Centro d’incontro della Certosa di Firenze, 1983. Jan Władysław Woś, Pius VI i początki diecezji warszawskiej (Wokół wydarzeń roku 1798), “Saeculum Christianum”, rok 5 (1998), nr 2, s. 27-38. Jan Władysław Woś, Dwóchsetlecie diecezji warszawskiej (1798-1998), Trydent, Centro di documentazione sulla storia dell’Europa Orientale, 1998. Konferencja Episkopatu Polski, Informator 2017, Biblos 2017,
Linki zewnętrzne Strona internetowa archidiecezji warszawskiej Ks. Witold Zdaniewicz, Ks. Sławomir H. Zaręba, Robert Stępisiewicz Wykaz parafii w Polsce 2006 (s. 727–742), Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC. Warszawa 2006 Wiadomości Archidyecezyalne Warszawskie : miesięcznik informacyjny dla duchowieństwa Archidyecezyi Warszawskiej