thumb|Hotel Bazar w czasie powstania wielkopolskiego thumb|Starsze skrzydło - elewacja północna od ul. Paderewskiego Hotel Bazar, znany także jako Bazar Poznański – prestiżowy, historyczny kompleks hotelowo-usługowo-społeczny, zlokalizowany na skrzyżowaniu Alej Karola Marcinkowskiego i ulicy Ignacego Paderewskiego w Poznaniu, na skraju Starego Miasta. Budynek od 1987 roku jest w trakcie odbudowy.

Historia Fundatorzy i cele 24 czerwca 1838 została powołana Spółka Akcyjna Bazar, a w skład jej komitetu wykonawczego weszli: lekarz i społecznik - Karol Marcinkowski, ziemianie: Józef Łubieński, Józef Szułdrzyński, Maciej Mielżyński oraz sędzia Gregor, mistrz ciesielski Antoni Krzyżanowski i kupiec Stanisław Powelski, a większość akcjonariuszy stanowili ziemianie.

Statutowym zadaniem spółki było popieranie pożytecznych inicjatyw, co oznaczało w efekcie rezygnację przez akcjonariuszy z całości lub części zysku, który przekazywany był na cele społeczne. Inną zasadą było wydzierżawianie sklepów jedynie Polakom.

W 1838 komitet zatwierdził projekt Ernsta Steudenera i w tym samym roku ruszyła budowa pod kierownictwem architekta E. Steudenera i A. Krzyżanowskiego.

Budowa Gmach hotelu zaczęto wznosić przy nowo powstałej ul. Nowej (dziś ul. Ignacego Paderewskiego), która łączyła Rynek z Alejami Wilhelmowskimi (obecnie aleje noszą imię Karola Marcinkowskiego, inicjatora Bazaru).

Kamień węgielny wmurowano 21 listopada 1839Józef Modrzejewski, Antoni Krzyżanowski – architekt, budowniczy, przedsiębiorca (1808–1895), w: Kronika Miasta Poznania, nr 3/1989, s. 118, , a budowa zakończyła się w 1842 roku. Początkowo hotel nie dochodził do Alej Wilhelmowskich, dopiero wtedy, gdy wykupiono przyległą narożną kamienicę, możliwe było zbudowanie w latach 1898–1899 drugiego skrzydła, według projektu Rogera Sławskiego. Był to wówczas największy świecki budynek w mieście (do czasu wzniesienia Zamku Cesarskiego).

Działalność W Bazarze swoją siedzibę miały takie inicjatywy jak Centralne Towarzystwo Gospodarskie, Bank Włościański (do 1898), Towarzystwo Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Towarzystwo Ludoznawcze, Towarzystwo Wykładów Ludowych, Kasyno Towarzyskie (później Koło Towarzyskie), a także przez pewien okres Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk.

Tu powstały takie tytuły prasowe jak: Dziennik Poznański, Kurier Poznański i Orędownik. Obradował tu Centralny Komitet Wyborczy, który przygotowywał polskie listy kandydatów do Sejmu Pruskiego i Parlamentu Rzeszy. Miał tu swój „sklep żelazny” Hipolit Cegielski.

Koło towarzyskie skupiało polskich patriotów (w 1858 według danych policji na 295 członków 78 uznano za „skompromitowanych politycznie”) ze wszystkich klas społecznych, od hrabiów Augusta Cieszkowskiego oraz Tytusa i Jana Działyńskich po młynarza Józefa Essmana. Dobrym przykładem solidaryzmu społecznego było usunięcie przez członków koła z sali Marcina Kasprzaka, który usiłował zakłócić zebranie, nawołując do rewolucji komunistycznej, jedynie przy użyciu własnych sił.

W 1848 miał tu siedzibę Komitet Narodowy – rząd podczas powstania w 1848, czyli Wiosny Ludów; w hotelu nocował również Ignacy Jan Paderewski, którego przemówienie z okna w dniu 26 grudnia 1918 uruchomiło kaskadę zdarzeń, które doprowadziły do wybuchu powstania wielkopolskiego.

W okresie międzywojennym Hotel Bazar pełnił funkcję luksusowego hotelu słynącego z restauracji o olbrzymim wyborze win.

Po zajęciu Polski przez Niemcy we wrześniu 1939 zmieniono jego nazwę na Posener Hof. Nazwę hotelu zmieniono na pierwotną w styczniu 1945. W tym też roku spłonął.

Po II wojnie światowej Z polecenia władz państwowych miał przyjąć gości na targi międzynarodowe w końcu maja 1949, mimo braku jakichkolwiek planów budowlanych oprócz kopii planu geodezyjnego. Henryk Marcinkowski odbudował go głównie na podstawie monografii spółki Bazar z 1938, zawierającą plany poszczególnych kondygnacji bez skali i wymiarowania. Na pierwszym piętrze powstała m.in. socrealistyczna polichromia zatytułowana Lech, Czech i Rus. Zespołem malarzy dekorujących hotel kierował Alfred Lenica.

W 1950 przejęty został przez Orbis, który nie był zainteresowany całkowitym sfinalizowaniem jego odbudowy.

Po 1990 budynek odzyskała przedwojenna spółka Bazar Poznański, która rozpoczęła jego remontBazar Poznański – Historia.

Opis budynku Fasada od ul. Paderewskiego w stylu neoklasycystycznym z podniesionym do poziomu dachu portykiem dzielonym pilastrami, a zwieńczona trójkątnym tympanonem, po bokach dwie czworoboczne wieże. Skrzydło od Alej Marcinkowskiego wykonano w stylu neobarokowym według projektu Rogera Sławskiego.

19 października 2011 na frontonie budynku odsłonięto brązową tablicę upamiętniającą koncerty Henryka Wieniawskiego i Józefa Wieniawskiego. W treści informacji umieszczonej na tablicy zawarto m.in. słowa: „W tym hotelu mieszkał i koncertował w latach 1854–1878 kompozytor i wirtuoz skrzypiec Henryk Wieniawski z bratem Józefem” oraz „Wasze melodyje w duszach pieszczone, trwać będą w sercach Wielkopolany”. Odsłonięcia dokonali skrzypek Maksim Wiengierow, dyrektor Międzynarodowych Konkursów im. Henryka Wieniawskiego Andrzej Wituski oraz prezes Fundacji Rozwoju Miasta Poznania Ryszard Olszewski podczas towarzyszącego wydarzenia XIV Międzynarodowego Konkursu Skrzypcowego im. H. Wieniawskiego. Tablica powstała z inicjatywy i funduszy Towarzystwa Muzycznego im. Henryka Wieniawskiego oraz Fundacji Rozwoju Miasta Poznania, a jej twórcą jest artysta rzeźbiarz Roman Kosmala.

Goście W Bazarze nocowały, występowały, obradowały lub udzielały prelekcji m.in. następujące osoby:

Bazar w literaturze Wizyta szachisty Aleksandra Alechina w Bazarze (1928), celem odbycia 32 pojedynków symultanicznych, jest kanwą powieści kryminalnej autorstwa Piotra Bojarskiego Arcymistrz (2015)Piotr Bojarski, Arcymistrz, Wyd. Miejskie Posnania, Poznań 2015, – grafika z budynkiem znalazła się na okładce książki.

Bazar jest również miejscem powieści kryminalnej autorstwa Katarzyny Kwiatkowskiej Zgubna trucizna (2017), rozgrywającej się w lutym 1901Katarzyna Kwiatkowska, Zgubna trucizna, Wyd. Znak, Kraków 2017, (również i tu grafika z budynkiem znalazła się na okładce książki).

Galeria

Przypisy

Bibliografia Julian Jaraczewski: Bazar w Poznaniu, Poznań 1855 Maria Wicherkiewiczowa: Bazar w Poznaniu, Poznań 1937 Mieczysław Adam Skałkowski: Bazar Poznański. Zarys stuletnich dziejów (1838-1938), Poznań 1938, [w:] Witold Jakóbczyk, W poznańskim Bazarze 1838-1939, Poznań 1986 Maciej Roman Bombicki: Bazar poznański: lata świetności, Poznań 1995 Jacek Wiesiołowski (red.): Bazar, Poznań 2008, [w:]

Linki zewnętrzne Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa Audycja , Ratajska Telewizja Kablowa

Kategoria:Aleje Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Kategoria:Budynki projektu Rogera Sławskiego Kategoria:Gospodarka zaboru pruskiego Bazar Kategoria:Powstanie wielkopolskie 1918–1919 Kategoria:Wielkie Księstwo Poznańskie