thumb|300px|Hercynidy w karbonie: pasmo górskie na terenie obecnej Europy i jego przedłużenie – Alegenidy i Mauretanidy. W łańcuchu hercyńskim widoczne dwie (gwałtowne zakrzywienia), na terenie obecnego Półwyspu Iberyjskiego oraz Czech Hercynidy (Waryscydy) – pasmo fałdowe powstałe w trakcie orogenezy hercyńskiej. Najczęściej nazwę tę ogranicza się do struktur geologicznych położonych na terenie obecnej Europy, ale czasem rozszerza się ją na struktury wschodniej części Ameryki Północnej i Afryki. Określanie struktur w innych miejscach świata jako Hercynidów ma obecnie znaczenie historyczne.
Powstanie Hercynidów
mały|Rekonstrukcja paleogeograficzna dla przełomu karbonu i permu, pokazująca układ elementów w obrębie orogenu waryscyjskiego Orogeneza waryscyjska w Europie miała miejsce głównie w karbonie i wiązała się z kolizją Armoryki z Eurameryką (do której była już przyłączona Awalonia) oraz zamknięciem Oceanu Reickiego (i ewentualnie innych drobnych oceanów).
Podział Hercynidów europejskich mały|Masywy hercyńskie Europy w obrębie stref Kossmata Waryscydy europejskie składają się obecnie z licznych rozdzielonych masywów, które na podstawie podobieństw w wykształceniu utworów skalnych, grupuje się w następujące główne strefy (od północy ku południowi, a w sensie analizy budowy pasma fałdowego od eksternidów do internidów): strefę reńsko-hercyńską (łac. Rheno-Hercynicum), do której należą m.in. Reńskie Góry Łupkowe i większość Harzu; strefa ta przedłuża się do południowo-zachodniej Anglii (Kornwalia, Devon), gdzie ofiolity przylądka Lizard wskazują położenie szwu oceanicznego; na Półwyspie Iberyjskim jej odpowiednikiem jest strefa południowo-portugalska; strefę sasko-turyngijską (łac. Saxo-Thuringicum), do której należy m.in. północna część Wogezów, Góry Kruszcowe i zachodnia część Sudetów; podrzędną jednostką w jej obrębie (w północnej części strefy) jest środkowoniemieckie wyniesienie krystaliczne (niem. Mitteldeutsche Kristallinzone) z masywem Odenwaldu; na Półwyspie Iberyjskim jej przedłużeniem jest strefa Ossa Morena; mały|Wogezystrefę moldanubską (łac. Moldanubicum; pierwszy człon od niemieckiej nazwy Wełtawy, Moldau), do której należy m.in. południowa część Wogezów, Czarny Las i większość Masywu Czeskiego; występują tu przeważnie granitoidy i skały metamorficzne; na Półwyspie Iberyjskim jej przedłużeniem jest strefa środkowo-iberyjska.
Na wschodnich krańcach orogenu waryscyjskiego wyróżnia się dodatkową strefę morawsko-śląską (przybliżonym synonimem jest Brunovistulicum). Strefa ta obejmuje m.in. skrajnie wschodnią część Sudetów (Jesioniki), a jej kierunek jest w przybliżeniu prostopadły w stosunku do pozostałych stref.
Jako pierwszy strefy te wyróżnił geolog Franz Kossmat, w związku z czym są one często określane jako strefy Kossmata. Strefy reńsko-hercyńską i morawsko-śląską wiąże się z mikrokontynentem Awalonii, a sasko-turyngijską i moldanubską – z Cadomią (inne określenie Armoryki).
Część Hercynidów europejskich została włączona w obręb orogenu alpejskiego. Są to na przykład masywy krystaliczne, z których zbudowane są najwyższe szczyty Alp (w tym Mont Blanc), a w Polsce granit tatrzański.
Góry Świętokrzyskie leżą na obszarze, który w dewonie i karbonie był już skratonizowany, ale można tam znaleźć ślady deformacji waryscyjskich. W związku z tym jedni autorzy zaliczają ten obszar do eksternidów waryscyjskich, a inni sytuują go poza orogenem waryscyjskim.
Przypisy
Kategoria:Struktury geologiczne Kategoria:Geologia regionalna Kategoria:Geologia historyczna Kategoria:Paleogeografia