Republika – polski zespół rockowy, powstały w 1981 w Toruniu, w wyniku przekształcenia art rockowej formacji Res Publica. Początkowo zespół grał muzykę z pogranicza post-punka i nowej fali.

Od początku związany z Klubem Studenckim „Od Nowa” w Toruniu przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika, gdzie koncertował i odbywał próby. W wyniku nieporozumień Republika rozpadła się w 1986, by powrócić w 1990. Zespół w latach 90. prowadził czynną działalność nagraniowo-koncertową. Po śmierci lidera i wokalisty Grzegorza Ciechowskiego w 2001 pozostali członkowie zespołu grają okazjonalnie m.in. jako Projekt Republika i Nowe Sytuacje.

Historia Początki (1979–1981) W 1979 na sopockim przeglądzie „Muzyki Młodej Generacji” zadebiutował toruński zespół Res Publica grający art rocka. Grupę wkrótce opuścił Jann Castor, a nowym liderem został Grzegorz Ciechowski, grający dotychczas na flecie. Zespół po kilku miesiącach zmienił nazwę na Republika i zaczął ewoluować w stronę brzmień nowofalowych. Nowym gitarzystą miał zostać Witold Pelc, kolega muzyków z zespołu Idiom, ale opóźnienie w pozyskaniu przez niego nowej gitary sprawiło, że przystano na przedstawiającego swoją gotowość do grania Zbigniewa Krzywańskiegohttps://proanima.pl/grzegorz-ciechowski-zycie-i-tworczosc/.

W 1981 wykrystalizował się ostateczny skład zespołu, który stworzyli: Grzegorz Ciechowski (śpiew, instrumenty klawiszowe), Sławomir Ciesielski (perkusja), Zbyszek Krzywański (gitara) i Paweł Kuczyński (gitara basowa). Muzycy odbywali próby w Studenckim Klubie Pracy Twórczej „Od Nowa” w Toruniu przy Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie wkrótce zaczęli grać swoje pierwsze koncerty – pierwszy odbył się 25 kwietnia 1981. Grali także w klubach studenckich, m.in. w klubie „Remont” w Warszawie, gdzie wystąpili m.in. 2 października 1981 z zespołem Brygada Kryzys, a 5 i 6 grudnia tego samego roku zagrali koncerty promocyjne. W listopadzie 1981 zajęli pierwsze miejsce na II Festiwalu Nowofalowych Grup Rockowych w Toruniu i wystąpili na festiwalu Rockowisko w Łodzi, który został zarejestrowany i wydany w formie filmu dokumentalnego Michała Tarkowskiego pt. Koncert (1982). Również w 1981 ich menedżerem został Andrzej Ludew, który m.in. organizował koncerty zespołu i odpowiadał za jego promocję w mediach, a także stworzył logo Republiki i wymyślił jej sceniczny wizerunek – muzycy ubierali się na czarno i nosili krawaty.

Pierwsze sukcesy i rozpad zespołu (1982–1986) Muzycy podczas koncertu zachowywali się spokojnie, a ich występy charakteryzowała prosta scenografia, a swój znak rozpoznawczy uczynili z posługiwania się biało-czarnymi pasami podczas wizualizacji koncertów i w projektach swoich płyt. Nowatorskie i awangardowe rozwiązania muzyczne oraz teksty Grzegorza Ciechowskiego sprawiły, że grupa w 1982 zyskała popularność w Polsce. Muzycy często gościli w Programie Trzecim Polskiego Radia, a ich utwory – „Biała flaga”, „Telefony”, „Kombinat” i „Sexy Doll” – zajmowały wysokie miejsca na listach przebojów. Odbyli także trasę koncertową po Polsce, na których jako support grał zespół Nowa Mowa. W 1982 wystąpili także na III Ogólnopolskim Festiwalu Muzyki Młodej Generacji w Jarocinie i na festiwalu Kart Rock w Jeleniej Górze. Wraz ze wzrostem popularności w kraju powstawały kolejne fankluby Republiki, m.in. Zróbmy To (Teraz), który był autoryzowany przez Ciechowskiego.

We wrześniu 1982 w studiu M-1 w Warszawie nagrali swój pierwszy długogrający album pt. Nowe sytuacje, który wydali w kwietniu 1983, a za jego wysoką sprzedaż odebrali w 1984 złotą płytę. W 1983 zostali bohaterami reportażu kreowanego „Odlot” wyemitowanego na antenie radiowej Trójce, w którym autor – Zbigniew Ostrowski – zaprezentował słuchaczom kulisy trasy koncertowej Republiki. Muzycy zagrali też 13 koncertów z brytyjskim zespołem punkowym UK Subs podczas jego trasy po Polsce. Również w 1983 zagrali na festiwalu Rock Arena w Poznaniu, w koncercie rockowym „Muzyka w serca wstąpi nam” podczas 20. Krajowego Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu i na festiwalu Rockowisko w Łodzi.

W celu wypromowania swojej twórczości za granicą nagrali i wydali w Wielkiej Brytanii album pt. 1984, na którym umieścili anglojęzyczne wersje swoich piosenek z Nowych sytuacji; nad tłumaczeniami pracowała z nimi Anna Baran. Poza tym zagrali koncerty na Ruisrock Festival w Turku i na festiwalu rockowym w Roskilde. Również w 1984 wydali album pt. Nieustanne tango, który promowali singlem „Obcy astronom”; utwór odnotował rekordowy skok na Liście przebojów Programu Trzeciego, trafiając na szczyt zestawienia tydzień po debiucie na 30. miejscu w tzw. poczekalni. Powołanie Ciechowskiego do wojska – do Szkoły Podchorążych Rezerwy – jesienią 1984 spowodowało osłabienie popularności zespołu i doprowadziło do zakończenia współpracy z Anglikami. W listopadzie 1984 zagrali na festiwalu Rockowisko w Łodzi, a w następnym miesiącu wystąpili premierowo w Teatrze Wielkim w Łodzi widowisko baletowe Republika – rzecz publiczna, którego libretto napisali na podstawie Wyludniacza Samuela Becketta.

W 1985 wystąpili na Festiwalu Muzyków Rockowych w Jarocinie, z którego powstał filmowy reportaż Piotra Łazarkiewicza Fala (1986). Zagrali także na festiwalach: Rock Arena w Poznaniu i Rockowisko w Łodzi, a także wystąpili w Toruniu podczas koncertu charytatywnego Rock dla Meksyku, podczas którego zbierano fundusze na rzecz ofiar trzęsienia ziemi w Meksyku. Również w 1985 wydali singiel „Tak długo czekam (Ciało)” (później umieszczony na płycie Obywatel G.C.), który zadebiutował na pierwszym miejscu Listy przebojów Programu Trzeciego. W pierwszej połowie 1986 zagrali podczas koncertu składankowego „Rock bez Maku” w Gdańsku i wystąpili na festiwalu Rock naokoło Roku w Toruniu, a także odbyli trasę koncertową po Polsce. W maju 1986 rozpoczęli pracę w studiu nad trzecią płytą. W drugim dniu sesji nagraniowej doszło w studiu do kłótni między Ciechowskim a pozostałymi członkami zespołu (głównie z Kuczyńskim) o kwestie ideowe, artystyczne i finansowe (Ciechowski rejestrował siebie w ZAiKS-ie jako wyłącznego autora wszystkich piosenek Republiki, co miało być niezgodne z prawdą, bo pozostali muzycy także brali udział w ich pisaniu). Republika w rezultacie sporu przestała istnieć w czerwcu 1986, a materiał przygotowywany na trzeci album znalazł się na pierwszej solowej płycie Ciechowskiego pt. Obywatel G.C. z 1986. Jeszcze przed oficjalnym rozpadem zespołu zagrali dwa koncerty w Niemczech.

Ciesielski, Krzywański i Kuczyński po rozpadzie Republiki wraz z Jackiem Rodziewiczem założyli zespół Opera, do którego z czasem dołączył Robert Gawliński. Grupa po nagraniu jednego albumu zakończyła działalność, nie osiągnąwszy sukcesu. Muzycy Republiki (bez Ciechowskiego) w 1986 wystąpili jako formacja Out of Control na festiwalu muzycznym Poza Kontrolą, na którym zagrali cztery piosenki The Stranglers wraz z basistą i wokalistą zespołu, J.J. Burnelem. Również w 1986 zespół został przedstawiony w brytyjskim filmie dokumentalnym Andrzeja Kostenki Moja krew, twoja krew (My Blood, Your Blood) o polskiej scenie rockowej lat 80..

Reaktywacja zespołu (1990–1998) W 1990 muzycy Republiki pogodzili się i przystali na zaproszenie organizatorów do występu w koncercie Rock Opole podczas 27. KFPP w Opolu. W tym czasie ich menedżerem został Jerzy Tolak, który wcześniej pracował z Ciechowskim przy projekcie Obywatel G.C.. 1 kwietnia 1991 zagrali w studiu radiowej Trójki swój pierwszy koncert po reaktywacji, na którym zagrali swoje przeboje w odświeżonych aranżacjach i niepublikowane wcześniej utwory: „Lawa”, „Balon”, „Zawroty głowy” i „Republika”. Po występie na festiwalu w Opolu zagrali osiem koncertów dla Polonii amerykańskiej w Chicago i Nowym Jorku. Ciesielski, Ciechowski i Krzywański – już bez Kuczyńskiego – po powrocie do Polski nagrali album pt. 1991, na którym umieścili swoje przeboje w nowych, elektronicznych aranżacjach. Miesiąc po premierze płyty funkcję basisty w Republice objął Leszek Biolik, który już wcześniej współpracował z Ciechowskim. Jesienią zespół odbył ogólnopolską trasę koncertową.

W 1993 w studiu Radia Łódź nagrali akustyczny album pt. Bez prądu, na którym umieścili swoje najpopularniejsze utwory, a także jedną piosenkę z solowej płyty Grzegorza Ciechowskiego Obywatel świata i jedno nagranie Kayah, która uczestniczyła w tym i następnych koncertach Republiki. Na początku tego samego roku wydali album pt. ’82–’85 zawierający największe przeboje zespołu z początkowego okresu działalności, które nie znalazły się na żadnej płycie długogrającej („Biała flaga”, „Telefony”). Również w 1993 nagrali album pt. Siódma pieczęć, który nie był już tak ściśle osadzony w stylistyce nowej fali, jak materiał z poprzednich płyt, co nie znalazło uznania w oczach sympatyków. Album promowali podczas ogólnopolskiej trasy koncertowej. W 1994 premierę miał film dokumentalny Republika, czyli epitafium dla zagubionego poety. W tym samym roku zagrali koncert w Royal Oak Music Theater.

W kwietniu 1995 w klubie „Graffiti” w Lublinie zagrali koncert, na którym premierowo wykonali materiał ze swojej kolejnej, niewydanej jeszcze płyty pt. Republika marzeń. Album, wydany jeszcze w tym samym roku, był stylistycznie bliższy dokonaniom zespołu z lat 80., ale okazał się jeszcze bardziej kontrowersyjny niż Siódma pieczęć. Również w 1995 wydali charytatywny singiel „Obejmij mnie, Czeczenio”, z którego zysk został przekazany na rzecz ofiar wojny w Czeczenii. W 1996 wystąpili na 33. KFPP w Opolu, na którym zagrali utwór „Nie przejdziemy do historii” podczas koncertu „Kwiaty we włosach” poświęconemu Krzysztofowi Klenczonowi.

Ostatnie lata działalności (1998–2002) W 1998 wydali album pt. Masakra. Na płycie umieścili m.in. utwory „Odchodząc”, „Raz na milion lat” i przebój „Mamona”. We wrześniu tego samego roku zagrali koncert w domu kultury Bennohaus w Münster, który został zarejestrowany przez lokalną Telewizję Münster. 6 grudnia 1998 wystąpili w ramach cyklu koncertowego Koncerty w Trójce w Studiu im. Agnieszki Osieckiej w Warszawie, gdzie zagrali swoje największe hity i kilka utworów z Masakry. Koncert spotkał się z entuzjastycznym odbiorem publiczności, a nagranie z koncertu zostało wydane na płycie CD. W tym samym roku została uruchomiona oficjalna strona internetowa zespołu – www.republika.art.pl, którą prowadzili Piotr Bryłka i Piotr Milewski.

W 1999 zagrali koncert w Toruniu w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, a także wystąpili w koncercie „Mikrofon i Ekran” podczas 36. KFPP w Opolu i na 6. Przystanku Olecko. W marcu 2001 zagrali koncert w Muzycznym Studiu Polskiego Radia im. Agnieszki Osieckiej w Warszawie, a w kwietniu wystąpili na Juwenaliach Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Następnie odbyli ogólnopolską trasę koncertową z okazji 20-lecia Republiki, a w ramach obchodów jubileuszu 9 czerwca wystąpili z recitalem podczas koncertu „SuperJedynki” na 38. KFPP w Opolu. Również w 2001 rozpoczęli tworzenie i nagrywanie materiału na kolejną płytę, ale przez brak czasu Ciechowskiego planowane zakończenie prac nad albumem przesunięto na 2002. Plany te przerwała nagła śmierć lidera, który zmarł 22 grudnia 2001 z powodu tętniaka serca. Reszta zespołu postanowiła nie kończyć pracy nad albumem z innym wokalistą, poprzestając na czterech zarejestrowanych utworach z Ciechowskim, zaś zespół został po śmierci Ciechowskiego definitywnie rozwiązany, ponieważ – jak tłumaczyli pozostali muzycy Republiki – „dalsza działalność z innym wokalistą nie mieściłaby się w głowie”.

Rozwiązanie zespołu po śmierci Grzegorza Ciechowskiego (po 2002)