mały|250px|Wnętrze ohelu Elimelecha z Leżajska mały|248x248px|Ohel Elimelecha w Leżajsku mały|Grób córki Elimelecha Estery Etel Elbaum (zm. 1800) na starym cmentarzu żydowskim we Frysztaku
Elimelech z Leżajska (ur. 1717 koło Tykocina zm. 11 marca 1787 w Leżajsku) – cadyk chasydzki, jeden z czołowych przedstawicieli wczesnego chasydyzmu.
Używał także nazwisk Lipmann (po ojcu) oraz Weissblum (po matce).
Życiorys Był uczniem Szmelke Horowica z Tykocina, a następnie Dowa Bera z Międzyrzecza. Jego bratem był cadyk Zusja z Annopola.
Ożenił się w Sieniawie ze Sprincą (Esperanzą), córką rabina Aarona Rokacha Margoliota i krewną rabina Eleazara Rokacha. Po kilku porodach zmarła ona przedwcześnie. Mieli pięcioro dzieci, których imiona brzmią: Elazar, Eliezer Lipa, Jaakow, Mirisz i Esther Etel. Po śmierci Sprincy Elimelech ponownie wstąpił w więzy małżeńskie, żeniąc się z córką rebego Jakowa Margoliota, Gittel.
Wraz z bratem był początkowo wędrownym kaznodzieją, w 1772 roku osiadł w Leżajsku, gdzie 1775 roku objął funkcję rabina. Założył w Leżajsku dwór, utrzymywany głównie z tzw. pidjonot, czyli podatku składanego przez chasydów przy przekazywaniu cadykowi kwitli. W związku z tym Leżajsk stał się wówczas najważniejszym ośrodkiem chasydyzmu w Galicji.
Uczniami Elimelecha byli m.in. Jakub Icchak Horowic, Naftali z Ropczyc i Menachem Mendel z Rymanowa. Horowic z czasem zbuntował się przeciwko swojemu nauczycielowi i założył własny dwór chasydzki, w związku z czym on sam i wszyscy chasydzi którzy się do niego przyłączą zostali objęci przez Elimelecha klątwą.
W 1787 roku napisał dzieło Noam Elimelech (pol. Łagodność Elimelecha), jedno z podstawowych dzieł chasydyzmu, w którym zawarł swoje poglądy na temat religijnej i społecznej roli cadyka. Twierdził, że cadyk jest dla chasydów nie tylko przywódcą duchowym, lecz jego władza rozciąga się na wszystkie sfery życia, a oprócz mistyką cadyk powinien zajmować się także rozwiązywaniem spraw swoich chasydów. Pod koniec życia przestał zajmować się sprawami swoich chasydów, odsunął się od uczniów i skupił się na medytacji i dewekut czyli przylgnięciu do woli Boga. Według nauk Elimelecha z Leżajska cadyk miał status wyższy od aniołów, a swój autorytet czerpie z bezpośredniego kontaktu z siłami wyższymi, pełni także funkcję pośrednika między światem ziemskim i niebiańskim.
Jego postać obrosła wieloma legendami. Miał on rzekomo leczyć nieuleczalnie chorych i rozmawiać ze zwierzętami.
Jorcajt Elimelecha z Leżajska, 21 dnia żydowskiego miesiąca adar, gromadzi przy jego ohelu w Leżajsku pielgrzymki chasydów z całego świata.
Po śmierci Elimelecha funkcję cadyka objął na krótko Jehuda Lejb z Zaklikowa, niedługo później funkcję cadyka przejął syn Elimelecha, Eleazar (zm. 1806).
Przypisy
Bibliografia Martin Buber, Opowieści chasydów, uwagami i posłowiem opatrzył Paweł Hertz, W Drodze, Poznań 1989, s. 167-172, passim, .
Linki zewnętrzne
Kategoria:Ludzie związani z Tykocinem (I Rzeczpospolita) Kategoria:Polscy cadykowie chasydzcy Kategoria:Rabini w Polsce Kategoria:Urodzeni w 1717 Kategoria:Zmarli w 1786 Kategoria:Ludzie związani z Leżajskiem Kategoria:Żydowscy kabaliści