– część słownictwa i wyrażeń w języku japońskim pochodzenia chińskiego.
Słowa te zapisywane są chińskimi znakami (kanji) i czytane po sinojapońsku (on’yomi). Pewna jej grupa została utworzona z elementów sinojapońskich niezależnie w Japonii. Nazywają się one wasei-kango (和製漢語).
Użyciu tego słownictwa towarzyszą wzory gramatyczne i zdaniowe, traktowane także jako sinojapońskie. Kango stanowią jedną z trzech kategorii, na które można podzielić słownictwo japońskie. Pozostałe dwa to: słownictwo czysto japońskie, zwane yamato-kotoba (大和言葉) lub wago (和語) oraz słownictwo pochodzące z języków zachodnich, zwane gairaigo (外来語). Około 60% słów używanych we współczesnym języku japońskim, to kango.
Rola wyrazów kango Samodzielny wyraz kango, składający się przeważnie z dwóch znaków i tworzący tzw. złożenie, jest z reguły rzeczownikiem lub po dodaniu stosownych sufiksów – przymiotnikiem. Staje się także czasownikiem po dodaniu suru (する) lub przysłówkiem po dodaniu ni (に).
Ze względu na swoją strukturę kango bezpośrednio nie może być czasownikiem, czy też przymiotnikiem właściwym.
Struktura gramatyczna wyrazów kango Wyraz kango może mieć dwa rodzaje struktury: część pierwsza określa część drugą albo cały wyraz jest połączeniem znaczeń obu części.
Popularne morfemy określane 語 (ご go) Oznacza język. Np.:
Znaczenie Kraj Język Japonia / język japoński 日本 (にほん nihon) 日本語 (にほんご nihongo) Chiny / język chiński 中国 (ちゅうごく chūgoku) 中国語 (ちゅうごくご chūgokugo) Polska / język polski ポーランド pōrando ポーランド語 (ポーランドご pōrandogo)
Wymowa kun’yomi: かたる kataru
人 (じん jin) Oznacza osobę. W szczególności jako końcówka oznacza mieszkańca danego kraju. Np.:
Znaczenie Kraj Mieszkaniec Japonia / Japończyk 日本 (にほん nihon) 日本人 (にほんじん nihonjin) Chiny / Chińczyk 中国 (ちゅうごく chūgoku) 中国人 (ちゅうごくじん chūgokujin) Polska / Polak ポーランド pōrando ポーランド人 (ポーランドじん pōrandojin)
Inna wymowa on’yomi: にん nin Wymowa kun’yomi: ひと hito
者 (しゃ sha) Również oznacza osobę, stosowane raczej do zawodów. Np.: 医者 (いしゃ isha) – medycyna → lekarz 学者 (がくしゃ gakusha) – nauka → naukowiec 筆者 (ひっしゃ hissha) – piórko do pisania → pisarz Wymowa kun’yomi: もの mono
気 (き ki) Oznacza dosłownie duszę. Jest używane do pewnej klasy rzeczowników abstrakcyjnych. 天気 (てんき tenki) – niebo → pogoda 電気 (でんき denki) – elektryczny → elektryczność 病気 (びょうき byōki) – chory → choroba
車 (しゃ sha) Oznacza pojazd. 自転車 (じてんしゃ jitensha) – samemu + toczyć się → rower 自動車 (じどうしゃ jidōsha) – samemu + poruszać się → samochód 汽車 (きしゃ kisha) – para (wodna) → pociąg parowy 電車 (でんしゃ densha) – elektryczność → pociąg elektryczny Wymowa kun’yomi: くるま kuruma
数 (すう sū) Oznacza liczbę, np.: 小数 (しょうすう shōsū) – mały → ułamek 指数 (しすう shisū) – wskazywać → indeks 点数 (てんすう tensū) – kropka, punkt → ilość punktów, punktacja
学 (がく gaku) Oznacza naukę, np.: 語学 (ごがく gogaku) – język → lingwistyka 数学 (すうがく sūgaku) – liczba → matematyka 生物学 (せいぶつがく seibutsugaku) – organizm żywy → biologia
Popularne morfemy określające 全 (ぜん zen) Oznacza cały, np.: 全部 (ぜんぶ zenbu) – część → całość 全国 (ぜんこく zenkoku) – kraj → ogólnokrajowe
Uwaga: nie jest to ten sam znak co dotyczący buddyzmu Zen.
最 (さい sai) Oznacza najbardziej, np.: 最高 (さいこう saikō) – wysoki → najwyższy (np. Sąd Najwyższy) 最近 (さいきん saikin) – bliski → najbliższy, ostatni (do tej pory) 最初 (さいしょ saisho) – początek → początkowy
無 (む mu) Oznacza brak czegoś, np.: 無用 (むよう muyō) – używać → bezużyteczny 無料 (むりょう muryō) – opłata → darmowy 無言 (むごん mugon) – mówić → cisza
不 (ふ fu) Oznacza przeciwieństwo, np.: 不便 (ふべん fuben) – wygoda → niewygodne 不足 (ふそく fusoku) – wystarczać → niewystarczające 不安 (ふあん fuan) – spokój → niepokój
Zobacz też pismo japońskie język japoński on’yomi kun’yomi
Przypisy
Kategoria:Język japoński