thumb|Grób Bernarda Ber Marka na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie Bernard Ber Mark (ur. 8 czerwca 1908 w Łomży, zm. 4 lipca 1966 w Warszawie) – polski historyk, publicysta i działacz komunistyczny żydowskiego pochodzenia, w latach 1949–1966 dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego.
Życiorys Urodził się w Łomży, w rodzinie Hersza, sekretarza gimnazjalnego, i Racheli z BlumrosenówPolski Słownik Biograficzny, t. XX, z. 1, Kraków 1975, s. 16–18.E. Mark, Ber Mark - biografisze un bibliografisze protim, „Bleter far Geszichte”, 1986, t. XXIV, s. 294–298.. Od 1927 studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, który ukończył w 1932 z tytułem magistra. Pracował jako nauczyciel języka polskiego, m.in. w religijnych szkołach żydowskich w Białymstoku i Wołominie. Czynnie udzielał się w środowiskach komunistycznych, od 1927 w Komunistycznym Związku Młodzieży Polski. Od 1928 był członkiem Komunistycznej Partii Polski, od 1930 Komunistycznej Partii Rosji. W latach 1934–1938 był członkiem centralnej redakcji wydawnictw żydowskich przy KC KPP, a w latach 1934–1935 redaktorem legalnego komunistycznego dziennika „Der Frajnd”. W latach 1936–1938 był również członkiem zarządu Związku Zawodowego Literatów Żydowskich w Warszawie.
We wrześniu 1939 brał udział w obronie Warszawy. W październiku 1939 wyjechał z żoną Esterą do Białegostoku. Podczas II wojny światowej przebywał w Mińsku (pracował w Białoruskiej Akademii Nauk), Moskwie i Kujbyszewie, gdzie działał w Żydowskim Komitecie Antyfaszystowskim. Był współtwórcą Związku Patriotów Polskich, a od 1944 członkiem Zarządu Głównego tej organizacji i wiceprzewodniczącym Komitetu Organizacyjnego Żydów Polskich przy ZPP. Uczestniczył w pertraktacjach dotyczących repatriacji.
Do Polski wrócił w styczniu 1946 i podjął pracę w Centralnym Komitecie Żydów Polskich. W 1949 objął funkcję dyrektora Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, którą piastował do momentu śmierci w 1966.
Po wojnie był również Przewodniczącym Związku Literatów i Dziennikarzy Żydowskich oraz redaktorem naczelnym „Dos Naje Lebn”. Od 1954 był profesorem nadzwyczajnym.
Został pochowany w alei głównej cmentarza żydowskiego przy ulicy Okopowej (sektor 64-1-23).
Życie prywatne W 1937 ożenił się z Esterą (Edwardą) Goldhar – nauczycielką i działaczką KPP, która po wojnie została pracownikiem naukowym ŻIH. W 1968 wyjechała do Izraela, zmarła tam w 1994. Małżeństwo miało jedną córkę, Zinę.
Twórczość Jego książki poruszały głównie problematykę wojenną i losy Żydów w czasie Holokaustu. Jako jeden z pierwszych historyków wzmiankował o uczestnictwie Żydowskiego Związku Wojskowego w powstaniu w getcie warszawskim. Na treści jego dzieł zaważyły jego poglądy polityczne oraz narzucona przez władze komunistyczne „oficjalna” wersja historii.
1985: The scrolls of Auschwitz 1959: Walka i zagłada warszawskiego getta 1957: Di geszichte fun Jidn in Pojln (z jid. Historia Żydów w Polsce) 1954: Twórczość pisarzy poległych w gettach i obozach 1954: Rzemieślnicy żydowscy w Polsce feudalnej 1953: Powstanie w getcie warszawskim 1952: Ruch oporu w getcie białostockim 1950: Di jidisze tragedje in der pojliszer literatur (z jid. Żydowska tragedia w polskiej literaturze)
Ordery i odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi (16 lipca 1954) „za wybitne zasługi w dziedzinie nauki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
Nagrody
Nagroda Państwowa III stopnia za książkę pt. Powstanie w Getcie Warszawskim na tle ruchu oporu w Polsce (1955)
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Związku Patriotów Polskich Kategoria:Działacze Komunistycznej Partii Polski Kategoria:Ludzie urodzeni w Łomży Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pochowani na cmentarzu żydowskim na Woli w Warszawie Kategoria:Polscy historycy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy Żydzi Kategoria:Pracownicy Żydowskiego Instytutu Historycznego Kategoria:Urodzeni w 1908 Kategoria:Zmarli w 1966 Kategoria:Obrońcy Warszawy (1939) Kategoria:Badacze Zagłady Żydów