Boris Michajłowicz Szaposznikow (; ur. w Złatouście, zm. 26 marca 1945 w Moskwie) – radziecki wojskowy, teoretyk wojskowości, nauczyciel akademicki i polityk narodowości rosyjskiej, marszałek Związku Radzieckiego, profesor, szef Sztabu Generalnego Armii Czerwonej (1928–1931, 1937–1940, 1941–1942, w latach 1928–1931 jako szef sztabu). Przedrewolucyjny pułkownik, podczas wojny domowej wstąpił do Armii Czerwonej, został jednym z jej głównych sztabowców i planistów. I zastępca szefa sztabu Armii Czerwonej (1921–1925), dowódca Leningradzkiego (1925–1927) i Moskiewskiego Okręgu Wojskowego (1927–1928), pierwszy raz mianowany szefem sztabu Armii Czerwonej (1928–1931), zdegradowany do dowódcy Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego (1931–1932), komendant Akademii Wojskowej (1932–1935), ponownie mianowany dowódcą Leningradzkiego OW (1935–1937), w okresie wielkiej czystki odzyskiwał pozycję, ciesząc się zaufaniem Stalina, ponownie mianowany szefem Sztabu Generalnego (1937–1940). Jego karierę zaczęły utrudniać problemy zdrowotne, został więc odwołany, mianowany zastępcą ludowego komisarza obrony ZSRR (1940–1941), tymczasowo powrócił na stanowisko szefa Sztabu Generalnego (1941–1942), po czym ponownie został zastępcą ludowego komisarza obrony ZSRR (1942–1943), a ostatecznie komendantem Wojskowej Akademii Sztabu Generalnego (1943–1945). Deputowany do Rady Najwyższej ZSRR I kadencji.

Życiorys Urodził się 2 października 1882 w mieście Złotoust, w guberni ufijskiej, w rodzinie urzędnika. Służbę wojskową rozpoczął w 1901 roku w armii carskiej. W 1903 ukończył , a w 1910 Nikołajewską Akademię Sztabu Generalnego. Przed 1914 służył w Warszawskim Okręgu Wojskowym.

Brał udział w I wojnie światowej na stanowiskach sztabowych. Od listopada 1917 dowódca 16 Pułku Strzeleckiego. Od grudnia 1917, w stopniu pułkownika, dowodził Kaukaską Dywizją Grenadierów. W 1918 wstąpił jako oficer do Armii Czerwonej. Zajmował różne stanowiska sztabowe w Radach Wojennych i Ministerstwie Obrony Ukrainy. Od sierpnia 1919 szef oddziału rozpoznania, a od listopada 1919 szef Zarządu (Oddziału) Operacyjnego Sztabu Rewolucyjnej Rady Wojennej Republiki (RRWR).

Jako szef Zarządu Operacyjnego Sztabu RRWR opracował ośmiostronicowy referat, zawierający ogólne założenia generalnej ofensywy przeciwko Polsce, przekazany Leninowi 27 stycznia 1920 roku.

Po wojnie domowej w latach 1921–1925 I zastępca szefa Sztabu Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej, wziął udział w konferencji w Lozannie. W latach 1925–1928 był kolejno dowódcą Leningradzkiego i Moskiewskiego Okręgu Wojskowego. W latach 1928–1931 szef Sztabu ACz, 1931–1932 dowódca Nadwołżańskiego Okręgu Wojskowego, w latach 1932–1935 komendant Akademii Wojskowej im. Michaiła Frunzego, w latach 1935–1937 ponownie dowódca Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Od maja 1937 do lipca 1940 szef Sztabu Generalnego ACz i zastępca ministra obrony.

Opracował i przygotował przeprowadzenie agresji Armii Czerwonej na Polskę w 1939.

Od sierpnia 1940 do lipca 1941 zastępca ministra obrony. Od lipca 1941 do maja 1942 szef Sztabu Generalnego ACz, a od maja 1942 do czerwca 1943 zastępca ministra obrony ZSRR. W latach 1943–1945 komendant Wyższej Akademii Wojskowej im. Klimenta Woroszyłowa.

Pracował nad wzmocnieniem i unowocześnieniem Armii Czerwonej, a szczególnie jej oficerów działających na szczeblach operacyjnych i strategicznych. Swoją wiedzę bojową przekazał w pracach Konnica (1923), Na Wiśle. Do historii kampanii 1920 r. (1924). Działał w komisjach związanych z tworzeniem regulaminów sił zbrojnych, w których została wyrażona radziecka doktryna wojenna.

W pracy Mózg armii przedstawił charakter przyszłej wojny na bazie I wojny światowej oraz pokazał osobliwości dowodzenia wojną współczesną, pokazał role i funkcje sztabu generalnego jako organu naczelnego dowódcy, a także znaczenie mobilizacji dla rozstrzygnięcia wojny. Książka ta zawsze znajdowała się pod ręką StalinaWiktor Suworow Dzień "M", Rebis Poznań, s. 105-106. W 1933 została wydana praca Warszawska operacja.

Członek Centralnego Komitetu Wykonawczego Rad ZSRR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR.

Zmarł 26 marca 1945; po skremowaniu urnę z prochami wmurowano w mur kremlowski na placu Czerwonym w Moskwie.

Awanse podporucznik – 1903 porucznik – 1906 kapitan – 1912 podpułkownik – 1915 pułkownik – 1917 komandarm I rangi – 1935 marszałek Związku Radzieckiego – 7 maja 1940

Ordery i odznaczenia Order Lenina – trzykrotnie (1939, 1945) Order Czerwonego Sztandaru – dwukrotnie (1921, 1944) Order Suworowa I klasy (1944) Order Czerwonej Gwiazdy – dwukrotnie (1934, 1938) Medal „Za obronę Moskwy” (1944) Medal jubileuszowy „XX lat Robotniczo-Chłopskiej Armii Czerwonej” (1938) Order Świętego Włodzimierza (Cesarstwo Rosyjskie) Order Świętej Anny (Cesarstwo Rosyjskie) Order Świętego Stanisława (Cesarstwo Rosyjskie) I inne

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa, t. III, s. 249, Wyd. MON, Warszawa 1971

W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000 B. Szaposznikow Mózg armii w 3. t. (tyt. oryginalny Мозг армии), Moskwa 1927-1929 K. Zalesskij – Imperium Stalina. Biograficzny słownik encyklopedyczny, Moskwa 2000 Radziecka Encyklopedia Wojskowa, Moskwa Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 29, s. 288, Moskwa 1969-1978 Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986 Борис Михайлович Шапошников – Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898-1991 Борис Михайлович Шапошников – Проект ХРОНОС

Kategoria:Absolwenci Aleksiejewskiej Szkoły Wojskowej Kategoria:Absolwenci Nikołajewskiej Akademii Sztabu Generalnego Kategoria:Czerwoni (wojna domowa w Rosji) Kategoria:Członkowie Komitetu Centralnego RKP(b) i WKP(b) Kategoria:Deputowani do Rady Najwyższej ZSRR Kategoria:Ludzie urodzeni w Złatouście Kategoria:Marszałkowie Związku Radzieckiego Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonej Gwiazdy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Suworowa Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Oficerowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Pochowani na Cmentarzu przy Murze Kremlowskim Kategoria:Radzieccy żołnierze II wojny światowej Kategoria:Teoretycy wojskowości Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1945