thumb|Dom pod Globusem, Długa 1, Kraków, siedziba Wydawnictwa Literackiego Wydawnictwo Literackie (WL) – polskie wydawnictwo założone w 1953 w Krakowie. Od 1973 mieści się w domu „Pod Globusem” przy ulicy Długiej 1.

Publikuje przede wszystkim literaturę piękną oraz literaturę obyczajową, literaturę faktu (wspomnienia, biografie, autobiografie, listy), książki historyczne, młodzieżowe i dziecięce, muzyczne, popularnonaukowe i poradniki (psychologiczne, modowe i lifestyle’owe). Wydaje polskich i zagranicznych autorów, których książki otrzymują nagrody literackie.

Wydawnictwo Literackie współpracuje z takimi imprezami literackimi jak Conrad Festival w Krakowie i Big Book Festival w Warszawie, współtworząc ich program. Samodzielnie w roku 2010 zorganizowało Festiwal „Mrożek na XXI wiek” z okazji 80. urodzin Sławomira Mrożka i premiery pierwszego tomu jego Dziennika, a w roku 2012 Jubileusz 75-lecia powieści Ferdydurke Witolda Gombrowicza.

Wydawnictwo Literackie kontynuuje tradycję edytorstwa naukowego. Wydano korespondencję Sławomira Mrożka, Stanisława Lema, opublikowano Kronos Witolda Gombrowicza i dzieła zebrane Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W Wydawnictwie Literackim ukazały się m.in. bestsellery Katarzyny Grocholi, Marzenia i tajemnice Danuty Wałęsy, Tak sobie myślę… Jerzego Stuhra i Księgi Jakubowe Olgi Tokarczuk.

Wydawnictwo Literackie jest fundatorem Nagrody im. Henryka Wereszyckiego i Wacława Felczaka, przyznawanej za prace dotyczące dziejów narodów Europy Środkowo-Wschodniej XIX i XX wieku oraz ich relacji z Polską.

Autorzy Wśród osobistości polskiej kultury, których książki ukazały się w Wydawnictwie Literackim należy wymienić noblistów: Wisławę Szymborską, Czesława Miłosza, Olgę Tokarczuk, a także Witolda Gombrowicza, ojca Joachima Badeniego, Stanisława Barańczaka, Władysława Bartoszewskiego, Zygmunta Baumana, Jana Błońskiego, Andrzeja Bobkowskiego, Zbigniewa Brzezińskiego, Karla Dedeciusa, Michała Głowińskiego, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Józefę Hennelową, Marię Janion, Stanisława Lema, Henryka Markiewicza, Sławomira Mrożka, Marię Orwid, Wojciecha Pszoniaka, Tadeusza Różewicza, Tomasza Stańkę, Jerzego Stuhra, Dorotę Sumińską, Jana Józefa Szczepańskiego, Hannę Świda-Ziembę, Jana Twardowskiego, Karola Wojtyłę, Adama Zamoyskiego, Antoninę Żabińską.

Polscy pisarze związani z Wydawnictwem Literackim:

Janusz Anderman, Jacek Dehnel, Jacek Dukaj, Wojciech Engelking, Anna Janko, Ignacy Karpowicz, Hanna Krall, Mikołaj Łoziński, Dorota Masłowska, Magdalena Miecznicka, Andrzej Muszyński, Łukasz Orbitowski, Kazimierz Orłoś, Jerzy Pilch, Marian Pilot, Jerzy Sosnowski, Olga Tokarczuk, Szczepan Twardoch

Eseiści, krytycy i autorzy non-fiction:

Przemysław Czapliński, Tomasz Fiałkowski, Aleksander Fiut, Tomasz Grzywaczewski, Jerzy Jarzębski, Anna Kamińska, Michał Paweł Markowski, Tadeusz Nyczek, Marian Stala, Jadwiga Staniszkis, Agata Tuszyńska, Teresa Walas, Barbara Włodarczyk, Ewa Woydyłło, Paulina Wilk

Gwiazdy literatury popularnej:

Katarzyna Grochola, Marta Fox, Grzegorz Kasdepke, Katarzyna Krenz, Roma Ligocka, Katarzyna Michalak, Jerzy Niemczuk, Katarzyna T. Nowak, Agnieszka Pilaszewska, Dorota Terakowska, Janusz L. Wiśniewski

Historycy:

Andrzej Andrusiewicz, Henryk Batowski, Czesław Brzoza, Andrzej Chwalba, Henryk Ćwięk, Niall Ferguson, Ryszard Kaczmarek, Kazimierz Krajewski, Jan M. Małecki, Mariusz Markiewicz, Grzegorz Motyka, Andrzej Nowak, Andrzej Paczkowski, Artur Patek, Andrzej Pepłoński, Andrzej Przewoźnik, Anna Reid, Jan Rydel, Douglas Smith, Andrzej Leon Sowa, Stanisław Szczur, Ryszard Terlecki, Janusz Węc, Adam Zamoyski

Poeci:

Justyna Chłap-Nowakowa, Julia Hartwig, Zbigniew Herbert, Urszula Kozioł, Jerzy Kronhold, Ewa Lipska, Piotr Matywiecki, Jarosław Mikołajewski, Ewa E. Nowakowska, Czesław Miłosz, Jolanta Stefko, Tadeusz Różewicz, Wisława Szymborska, Halina Poświatowska, Piotr Szewc, Janusz Szuber, Jan Sztaudynger, Adam Zagajewski

Autorzy zagraniczni:

Margaret Atwood, John Banville, John D. Barrow, Jessie Burton, Walter Benjamin, Hans Georg Berg, Thomas Bernhard, Jorge Luis Borges, Michael Brooks, Andrea Camilleri, Martín Caparrós, Emmanuel Carrere, Eleanor Catton, Julia Child, Lars Saabye Christensen, Rachel Cusk, Kiran Desai, Annie Dillard, Jonathan Dimbleby, Robin Dunbar, Joel Egloff, T.S. Eliot, Anne Enright, Hans Magnus Enzensbergera, Oriana Fallaci, Niall Ferguson, Richard Flanagan, George Friedman, Max Frisch, Anna Gavalda, William Golding, Yaa Gyasi, Sophie Hannah, Tim Harford, Max Hastings, Marlon James, Wieniedikt Jerofiejew, Paul Kalanithi, Sue Monk Kidd, Karl Ove Knausgärd, Hedi Kaddour, Eka Kurniawan, Maylis de Kerangal, Åsa Larsson, Doris Lessing, Primo Levi, Jonathan Littell, Maja Lunde, Armistead Maupin, Cormac McCarthy, Lucy Maud Montgomery, Alice Munro, Amélie Nothomb, Chigozie Obioma, Orhan Pamuk, Sean Penn, Wiktor Pielewin, Sylvia Plath, Thomas Pynchon, Atiq Rahimi, Tom Reiss, Philip Roth, Kazuki Sakuraba, Steve Sem-Sandberg, Philippe Segur, Elif Shafak, Morten Stroksnes, Ian Stewart, Isaac Bashevis Singer, Gonçalo M. Tavares, Jurgen Thorwald, Mika Waltari, Virginia Woolf

Historia Lata 1953–2003 Wydawnictwo Literackie zostało utworzone w 1953 r. Specjalizowało się przede wszystkim w wydawaniu opracowanych krytycznie dzieł zebranych oraz wybranych, co zaowocowało powstaniem wielu serii. Pierwszym dyrektorem oficyny był Aleksander Słapa, a redaktorem naczelnym krytyk, członek zespołu redakcyjnego „Życia Literackiego”, dr Henryk Vogler. Pierwszą zapowiadaną książką miał być wybór listów Juliana Marchlewskiego do Stefana Żeromskiego i Władysława Orkana. Kiedy jednak w czerwcu 1953 roku pojawiły się publikacje Wydawnictwa Literackiego, były to najpierw Wybór poezji Adama Asnyka, Dwie noce Walerego Łozińskiego, powieść W Roztokach Władysława Orkana, Igrce w Barbakanie Adama Polewki oraz poemat o Koperniku Tadeusza Śliwiaka Astrolabium z jodłowego drzewa. W 1953 roku ukazały się także książki Ludwika Jerzego Kerna, Henryka Markiewicza, Sławomira Mrożka.

W opracowaniu pt. Klasyka w Wydawnictwie Literackim, u progu lat dziewięćdziesiątych, czytamy:

„Zakres historyczno-literacki programu klasyki i zasady edytorskie zaczęli kształtować wówczas dyrektor Aleksander Słapa i pierwszy kierownik Redakcji Klasycznej, a potem dyrektor i redaktor naczelny Jerzy Skórnicki, wspólnie z wybitnymi historykami literatury i edytorami tamtych lat, m.in. Julianem Krzyżanowskim, Henrykiem Markiewiczem, Stanisławem Pigoniem, Leonem Płoszewskim i Kazimierzem Wyką”.

Pierwsza dekada istnienia WL wyznaczyła kierunek i profil wydawnictwa. Za rządów Aleksandra Słapy i Henryka Voglera ukazało się 869 pozycji, wśród nich dzieła takich twórców jak: Jan Błoński, Roman Brandstaetter, Stanisław Brzozowski, Andrzej Bursa, Stanisław Czycz, Kornel Filipowicz, Konstanty Ildefons Gałczyński, Witold Gombrowicz, Jarosław Iwaszkiewicz, Franz Kafka, Andrzej Kijowski, Stefan Kisielewski, Jalu Kurek, Jerzy Kwiatkowski, Stanisław Jerzy Lec, Stanisław Lem, Aniela Łempicka, Włodzimierz Maciąg, Stanisław Mackiewicz, Henryk Markiewicz, Tadeusz Mikulski, Czesław Miłosz, Sławomir Mrożek, Tadeusz Nowak, Stanisław Pigoń, Halina Poświatowska, Marian Promiński, Ksawery Pruszyński, Julian Przyboś, Tadeusz Różewicz, Bruno Schulz, Zofia Starowieyska-Morstinowa, Jan Józef Szczepański, Jan Sztaudynger, Wisława Szymborska, Anna Świrszczyńska, Leopold Tyrmand, Kazimierz Wyka, Tadeusz Żeleński-Boy, czy Juliusz Żuławski.

W czasie „odwilży” po Październiku ’56 w Wydawnictwie Literackim starano się wydawać Gombrowicza i Miłosza. Ukazał się jednak tylko tom Bakakaj. Na dzieła Miłosza (mimo podpisanych umów) przyszło czekać jeszcze kilka dekad.

W 1964 r. dyrektorem i redaktorem naczelnym został Jerzy Skórnicki, który skupił się przede wszystkim na podtrzymaniu ogólnopolskiego charakteru wydawnictwa. W dalszym ciągu dążył także do pozyskiwania zarówno uznanych, jak i dopiero debiutujących pisarzy. Działania Skórnickiego przyczyniły się do uporządkowania dorobku polskiej kultury narodowej.

Kolejną osobą na stanowisku dyrektora Wydawnictwa Literackiego był Andrzej Kurz, który pełnił tę funkcję w latach 1971–1981 i 1983–1990. Ważnymi pozycjami dla tamtego okresu były dzieła o charakterze historycznym, pamiętnikarskim i cracoviana. Za kadencji A. Kurza w 1986 roku wydano dziewięciotomową edycję Dzieł Witolda Gombrowicza pod redakcją Jana Błońskiego, wznawianą w latach 1987–1989. Pracował nad nią zespół doświadczonych redaktorów pod kierownictwem m.in. Janiny Bahrowej, Teresy Podoskiej, Zofii Górzyny, Jadwigi Grodzickiej. Edycja ta miała swoją kontynuację w drugiej – rozszerzonej do szesnastu tomów – serii Dzieł tego wielkiego autora (jako redaktor naukowy dołączył wówczas Jerzy Jarzębski). W 2002 roku, pod patronatem honorowym Rity Gombrowicz i Jerzego Giedroycia oraz ministra kultury, rozpoczęto nową edycję Pism zebranych autora Ferdydurke, opracowywaną przy współpracy Włodzimierza Boleckiego, Jerzego Jarzębskiego i Zdzisława Łapińskiego.

W okresie, gdy redaktorem naczelnym WL był Andrzej Kurz, wprowadzono także nowe serie: Dawnej Literatury Angielskiej, Fantastyki i Grozy, Z Klepsydrą oraz cykl zatytułowany Stanisław Lem poleca, a przede wszystkim, liczącą ostatecznie około dwustu tytułów, włączoną jeszcze do planów wydawniczych przez Jerzego Skórnickiego serię Prozy Iberoamerykańskiej. Utwory Gabriela Garcii Márqueza, Julio Cortázara, Jorge Luisa Borgesa, Mario Vargasa Llosy, José Lezamy Limy, Juana Carlosa Onettiego, Ernesto Sábato, Carlosa Fuentesa wydano pod opieką redakcyjną Marii Kaniowej.

Literatura przekładowa zawsze była w Wydawnictwie obecna, ale od lat siedemdziesiątych wyraźnie wzrosła zarówno liczba wydawanych tytułów, jak i wysokość nakładów. Wydano – nie licząc antologii i zbiorów – ponad tysiąc autorów anglojęzycznych, a także francuskich, niemieckich, włoskich, rosyjskich, czeskich, bułgarskich, rumuńskich, węgierskich oraz innych. W 1972 roku zapoczątkowano kontynuowaną do dziś Serię Dwujęzyczną, w której znalazły się nazwiska największych poetów różnych epok, od Petrarki, Osipa Mandelsztama, Sylvii Plath po Czesława Miłosza, Zbigniewa Herberta i Wisławę Szymborską.

Zastępcą redaktora naczelnego (w latach 1972–1981), a potem redaktorem naczelnym (w latach 1982–1988) były Katarzyna Krzemuska i równolegle (w latach 1984–1989) Krystyna Migdalska. Lata siedemdziesiąte zapisały się w dziejach Wydawnictwa wzrostem prestiżu, znaczącym rozszerzeniem profilu oraz wyraźnym przyspieszeniem mechanizmów sprzedaży i reklamy.

Kryzys nastąpił w latach 1981–1996. Taki stan rzeczy był wynikiem przekształceń i przesileń rynkowych charakterystycznych dla przemian gospodarczych w Polsce tamtego okresu. Rezultatem tych problemów była duża rotacja widoczna na stanowisku dyrektora: 1982–1983 pełnił tę funkcję Ireneusz Maślarz, 1983–1990 Andrzej Kurz, 1990–1992 Bogdan Rogatko, 1992–1993 Jerzy Kowalczyk, a w latach 1993–1998 Janusz Adamczyk.

Wyraźnie pogłębiający się kryzys w pierwszej połowie lat 90. zagrażał istnieniu Wydawnictwa. W 1996 roku Rada Pracownicza przeprowadziła radykalną zmianę kierownictwa – dyrektorem został wówczas Janusz Adamczyk, redaktorem naczelnym Małgorzata Nycz, sekretarzem Wydawnictwa Barbara Drwota, a szefem promocji Krzysztof Lisowski – oraz wprowadziła zmiany w systemie zarządzania, które stały się podstawą przyspieszonego rozwoju firmy. Wśród nich znajdowały się także wewnątrzredakcyjne przemiany organizacyjne, mające jednak znaczący wpływ na sprawność i wyniki pracy całego zespołu. Wtedy to Wydawnictwo otrzymało prestiżową Nagrodę Sezonu Wydawniczo-Księgarskiego Ikar ’97 za „skuteczny i efektowny powrót do świetnych tradycji oficyny, za ambitny program wydawniczy poświadczany m.in. seriami Lekcja Literatury, Obrazy Współczesności, Leksykony Historii i Kultury Polskiej, odnowioną poetycką Serią Dwujęzyczną (w opracowaniu graficznym Andrzeja Dudzińskiego) oraz sfinalizowaniem edycji Dzieł Gombrowicza”.