Julian Leopold Ochorowicz ps. „Julian Mohort” (ur. 23 lutego 1850 w Radzyminie, zm. 1 maja 1917 w Warszawie) – polski psycholog, filozof, wynalazca, poeta, publicysta i fotografik.
Teoretyk pozytywizmu. Badacz psychologii eksperymentalnej w zakresie zjawisk mediumicznych. Stworzył podstawy teorii ideoplastii. Uchodzi za pioniera psychologii eksperymentalnej i hipnologii, twórca laboratorium psychologicznego w Wiśle. Obecnie w budynku, w którym prowadził badania, tzw. „Willi Ochorowiczówce”, mieści się „Muzeum Magicznego Realizmu” poświęcone działalności Ochorowicza.
Życiorys mały Był synem Juliana Ochorowicza, inspektora w Instytucie Nauczycieli Elementarnych w Radzyminie i Jadwigi Teresy z Sumińskich (ok. 1830-1878), która po owdowieniu w 1855 została także pedagogiem, publicystką i tłumaczką.
W 1865 ukończył radzymińskie gimnazjum i rozpoczął studia w Szkole Głównej, następnie na Cesarskim Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1871 roku z tytułem zawodowym magistra filozofii. W roku 1874, po przedstawieniu publicznie pracy dysertacyjnej pod tytułem: O warunkach świadomości, otrzymał stopień doktora nauk filozoficznych na Uniwersytecie w Lipsku, współpracując tam jako asystent w zespole naukowym prof. Wilhelma Wundta. Po powrocie z Lipska do Warszawy, w latach 1874–1875 Julian Ochorowicz był redaktorem naczelnym pisma „Niwa”, a od kwietnia 1872 zaczyna wydawać drugie pismo „Opiekun Domowy”. Profesor W. Wundt w oparciu o dysertację Ochorowicza pt. O warunkach świadomości, w roku 1876 zaprosił pracowników naukowych, w tym dr. OchorowiczaOchorowicz J., (1876), Z dziennika psychologa. celem stworzenia programu eksperymentalnych badań psychologicznych przy pomocy zespołu adiunktów i założenia laboratorium psychologicznego do roku 1879, na potrzeby nauki. Przedmiotem badań psychologicznych miały być według prof. W. Wundta procesy świadomości. W wykładach Wundta w jego laboratorium uczestniczyli studenci i ludzie nauki oraz goście z całego świata. Wielu z jego asystentów i pracowników tymczasowych, jak Julian Ochorowicz, jest wśród założycieli generacji psychologii jako dyscypliny naukowej. W latach 1881–1882 był doktorem docentem na wydziale psychologii i filozofii przyrody w Uniwersytecie Lwowskim, wówczas rektorem był prof. Leonard Piętak. W trakcie kadencji rektora Uniwersytetu Lwowskiego Leonard Piętak za sugestią myślową Ochorowicza, wnioskował o wprowadzenie dodatkowego języka polskiego w państwowych prokuraturach i urzędach poczto-telegraficznych w Galicji. W roku 1882 przedstawiając na wydziale psychologii i filozofii przyrody w Uniwersytecie Lwowskim rozprawę habilitacyjną, zatytułowaną Rozwój filozoficznych i chemicznych pojęć o atomach, otrzymał stopień doktora habilitowanego. W kwietniu 1882 roku we Lwowie, Ochorowicz przybrał pseudonim literacki „Mohort”, którym podpisywał autorskie publikacje w czasie zaboru rosyjskiego. Wysłany do Paryża, na staż naukowy przebywał tam kilka lat. Później powrócił do Warszawy.
Jego żoną od 1888 była Maria Helena Leszczyńska, z którą wziął rozwód ok. 1899„Kurier Warszawski” 1925, nr 256, s. 11, nekrolog.. Po rozwodzie z żoną przeniósł się do Wisły na Śląsku Cieszyńskim, do cichej i mało wtedy znanej miejscowości. Tutaj urządził sobie dom, znany później jako willa Ochorowiczówka, a w nim pracownię, w której zajmował się fototechniką, konstrukcją elektrycznych przyrządów pomiarowych, chemią fotograficzną i pisarstwem. Działał też w organizacjach społecznych, głównie w Macierzy Szkolnej. Od 1900 był prezesem Kasy Literackiej.
Zmarł nagle na atak dusznicy bolesnej 1 maja 1917 roku w Warszawie, w mieszkaniu swojej ostatniej medium, Jadwigi Domańskiej. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 66-3-10/11).
Nauka mały|Julian Ochorowicz obserwujący Stanisławę Tomczyk w transie. Wisła, Polska (1909) Ochorowicz twierdził, że pozytywistą można nazwać każdego, czyje oświadczenia poparte są dającymi się sprawdzić faktami – człowieka, który nie dyskutuje nad sprawami wątpliwymi bez należytych kwalifikacji i który nigdy nie mówi o rzeczach niedostępnych. Ochorowicz prowadził badania z zakresu psychologii eksperymentalnej i opisywał je w publikacjach zwartych. Badał empirycznie zagadnienia z dziedzin: hipnotyzmu, telepatii, także mediumizmu – wiele wyrażonych przez niego poglądów, chociaż nie zostały one systematycznie wyłożone w formie dopracowanej teorii, pozwala zaliczać Ochorowicza do prekursorów koncepcji psychologii nieświadomości wyprzedzających idee Freuda. W miejscowości Wisła z własnych środków wybudował pensjonat zwany „Ochorowiczówką”. Założył w nim niepubliczne laboratorium psychologiczne, gdzie prowadził samodzielną praktykę psychologiczną. Wspierał psychologicznie wielu ludzi nauki i kultury będących znamienitymi gośćmi pensjonatów wypoczynkowych w Wiśle, m.in.: Bolesława Prusa, Władysława Reymonta, Marię Konopnicką i innych.
Dr hab. Julian Ochorowicz jako przedstawiciel psychologii eksperymentalnej wywarł istotny wpływ na kształtowanie się, poglądów przedstawicieli „starszej” polskiej szkoły filozofii medycynyJ. Zamojski, Dlaczego wciąż warto badać polską myśl filozoficzno-lekarską, [w:] Polska szkoła filozofii medycyny. Przedstawiciele i wybrane teksty źródłowe, pod redakcją Michała Musielaka i Jana Zamojskiego, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Medycznego im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 2010, s. 11.. Już w 1868 r. w swojej rozprawie pt. Jak należy badać duszę Ochorowicz postulował wyłączenie psychologii z filozofii i ujęcie jej jako nauki przyrodniczej.
Na początku 1906 otrzymał jedną z nagród przyznaną przez „Przegląd Filozoficzny” w konkursie w zakresie filozofii ścisłej.
Wynalazczość „Po telefonie i telegrafie musimy wynaleźć telefoton albo telefotoskop, to jest przyrząd telegraficzny do widzenia z odległości” – Julian Ochorowicz, czasopismo „Kosmos” 1878.
W 1877 r. opracował teoretyczne zagadnienie telewizji monochromatycznej (ekran zbudowany z żarówek, które wyświetlają nadawany obraz zamieniony na zbiór punktów). Opublikował na ten temat artykuł w czasopiśmie „Kosmos”Julian Ochorowicz, „O możliwościach zbudowania przyrządu do przesyłania obrazów optycznych na odległość”, „Kosmos”, Lwów 1878.. Wynalazca nie potrafił jednak rozwiązać problemów technicznych i zbudować takiego urządzenia - zachowuje zasługi teoretycznego wkładu na tym polu. W 1885 kilkakrotnie prezentował ulepszone wersje telefonu; za pomocą jego urządzeń połączono budynek Ministerstwa Poczty i Telegrafów w Paryżu z gmachem Opery Paryskiej (dystans: 4 km), Antwerpię z Brukselą (dystans: 45 km) oraz Petersburg z Bołogoje (dystans: 320 km). Podejmował szereg interesujących badań, głównie technicznych (wynalazki mikrofonów, aparatów do przenoszenia na odległość dźwięku i światła itp.), stąd uważany jest za prekursora radia i telewizji.
Publikacja Publikował swe prace o psychologii wychowania w dziale pedagogiki w Encyklopedii Wychowawczej, tym samym wniósł wkład naukowy w polską pedagogikę. Publikował też w „Przeglądzie Tygodniowym” pod pseudonimem „Julian Mohort”, ze względu na cenzurę.
Mieszkaniec Wisły thumb|Pomnik Ochorowicza w Wiśle Julian Ochorowicz po raz pierwszy odwiedził Wisłę w roku 1899 jako małą miejscowość, poszukując weny twórczej, pisał wówczas o „Wiedzy tajemnej w Egipcie”. Następnie wspólnie z Bogdanem Hoffem architektem i etnografem zbudował kilka willi-pensjonatów: „Maja”, „Sokół”, „Placówka”, a „Ochorowiczówka”, pierwszy murowany budynek w Wiśle, istnieje do dziś przy ul. Ochorowicza (na Dzielnicach). Julian Ochorowicz fotografował Wisłę i jej okolice, ponadto propagował jej walory wypoczynkowe wśród społeczeństwa. Zapraszał znamienitych gości m.in. Bolesława Prusa (to na jego cześć jedną z czterech willi nazwał „Placówką”; sam z kolei pojawił się jako postać w „Lalce” Bolesława Prusa – Julian Ochocki). Odwiedzał Ochorowicza Władysław Reymont (pod jego wpływem psychologicznym w Wiśle napisał Reymont pierwszy tom „Chłopów”). Krótko, bo na jeden dzień w roku 1908, odwiedziła Juliana Ochorowicza pisarka Maria Konopnicka.
W 1905, razem z ks. bp. Bursche, Bogumiłem Hoffem i innymi był współzałożycielem Towarzystwa Miłośników Wisły. Przyczynił się do rozwoju miasta jako miejscowości turystyczno-wypoczynkowej - w 1910 r. był współzałożycielem pierwszej polskiej organizacji turystycznej na Śląsku Cieszyńskim – Polskiego Towarzystwa Turystycznego „Beskid” z siedzibą w CieszynieSikora Stanisław: Tradycje turystyki polskiej na Śląsku Cieszyńskim, w: „Od PTT do PTTK na Ziemi Cieszyńskiej”, wyd. Oddział PTTK „Beskid Śląski” w Cieszynie, Cieszyn 1985, s. 9–18..
Mieszkając i pracując społecznie w Wiśle, nie przerywał swojej pracy naukowej – w specjalnie wybudowanym laboratorium psychologicznym przeprowadzał szereg doświadczeń z zakresu psychologii eksperymentalnej i hipnologii.
Wybrane publikacje Szereg publikacji książkowych Juliana Ochorowicza zachował się po okresach zaborczym i wojennym w prywatnych zbiorach książkowych emigrantów z II Rzeczypospolitej, niektóre są także w muzeum w Wiśle.
Jak należy badać duszę? Czyli o metodzie badań psychologicznych (1869) Miłość, zbrodnia, wiara i moralność. Kilka studiów z psychologii kryminalnej (1870) Wstęp i pogląd ogólny na filozofię pozytywną (1872) Z dziennika psychologa (1876) O twórczości poetyckiej ze stanowiska psychologii (1877) O sugestii myślowej (jedna z pierwszych i najszerzej cytowanych książek polskiego autora z zakresu parapsychologii) (1887) Wiedza tajemna w Egipcie (opowiadanie historyczno-przyrodnicze); Istota bytu (legenda historyczno-filozoficzna) (1898) Układ genetyczny pierwiastków (1911) Zjawiska mediumiczne (1913) Psychologia, pedagogika, etyka. Przyczynki do usiłowań naszego odrodzenia narodowego (1917)
Przypisy
Bibliografia Ochorowicz, Julian Leopold, Polski Słownik Biograficzny, cz. 23, s. 499–505. T. Cienciała, „Julian Ochorowicz (1850-1917)”, Kalendarz Cieszyński 2002, Cieszyn, 2001, s. 222–224. Ochorowicz Julian, Encyklopedia Polski, Kraków, Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, 1996, s. 453. Krystyna Tokarzówna, Stanisław Fita, Bolesław Prus 1847-1912 Kalendarz życia i twórczości, Zygmunt Szweykowski, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1969, s. 445–530. Marcin Stachelski, Duchy czy nieznana siła? Julian Ochorowicz w sporze wokół spirytyzmu i mediumizmu w Polsce w II połowie XIX i na początku XX wieku, Warszawa 2013 Stanisław Fita, Wspomnienia o Bolesławie Prusie, Warszawa, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1962. Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii, tom 3, Warszawa, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1978.
Linki zewnętrzne
Prace naukowe Juliana Ochorowicza dostępne w Sieci (Katalog HINT) Więcej o dokonaniach Ochorowicza w serwisie PropertyDesign.pl Julian Ochorowicz – rękopisy w serwisie Polona.pl Prace Juliana Ochorowicza w serwisie Polona.pl Юліан Охорович - засновник сучасної психології у Варшаві (UA)
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Polscy pisarze pozytywizmu Kategoria:Polscy filozofowie XIX wieku Kategoria:Polscy filozofowie XX wieku Kategoria:Polscy poeci Kategoria:Polscy psycholodzy Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy wynalazcy Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Pisarze związani ze Lwowem Kategoria:Pisarze związani z Wisłą Kategoria:Urodzeni w 1850 Kategoria:Zmarli w 1917 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Ludzie urodzeni w Radzyminie