Puchar Polski w hokeju na lodzie – coroczne rozgrywki organizowane do 2012 roku przez Polski Związek Hokeja na Lodzie, a następnie przez Polską Hokej Ligę dla zawodowych klubów hokeja na lodzie w Polsce. Druga po mistrzostwach Polski rywalizacja w hierarchii ważności polskiego hokeja. Dwie pierwsze edycje odbyły się w latach 1968–1970. Pierwszym zdobywcą Pucharu Polski była drużyna Naprzodu Janów. Rozgrywki reaktywowano w 2000 roku z okazji 75-lecia PZHL. Najbardziej utytułowaną drużyną jest GKS Tychy, która jedenastokrotnie zdobyła to trofeum. W 2008 roku zgodnie z regulaminem tyszanie otrzymali puchar na własność za trzykrotne zwycięstwo z rzędu.
Od 2006 roku mecze finałowe Pucharu Polski transmitowane są przez stację TVP Sport. W 2014 roku podczas meczu półfinałowego pomiędzy Ciarko PBS Bank KH Sanok a MKS ComArch Cracovią został ustanowiony nowy rekord frekwencji na meczu hokeja na lodzie w Polsce. Na trybunach Tauron Kraków Areny zasiadło wówczas 12500 kibiców. Do 2013 roku kluby za zdobycie Pucharu Polski otrzymywały nagrodę finansową. Największą pulę 120 tysięcy złotych organizatorzy przygotowali w 2011 roku z czego 90 tysięcy przypadło zwycięzcy – drużynie z Sanoka.
thumb|Lodowisko Jantor w Katowicach – arena pierwszego finału PP w 1969 thumb|Nieistniejąca Hala Baildon w Katowicach, gdzie rozegrano ostatni mecz edycji PP 1969/1970
Historia Geneza W latach 50. i 60. kluby hokejowe w Polsce walczyły o inne trofea. W 1956 roku osiem klubów rywalizowało o Puchar CRZZ. W dniach 26 i 27 lutego rozegrano dwa turnieje eliminacyjne w Krakowie i w Krynicy. W grupach zwyciężyły KTH Krynica i Górnik Stalinogród, które 29 lutego na lodowisku w Krynicy miały rozegrać finał, jednak drużyna Górnika nie przyjechała na mecz, tłumacząc to zmęczeniem zawodników. Od początku lat 60. rozgrywane były turnieje o Puchar PZHL. W 1964 w związku z przerwą w rozgrywkach ligowych spowodowaną przygotowaniami reprezentacji do olimpiady w Innsbrucku rywalizowano o Puchar PKOL. Turnieje eliminacyjne odbyły się w Łodzi i Katowicach. Dwie najlepsze drużyny awansowały do turnieju półfinałowego w Nowym Targu, a przegrani walczyli o Puchar PZHL. W Pucharze PKOL zwyciężyła Legia Warszawa, a Puchar PZHL zdobyła Polonia Bydgoszcz. W edycji Pucharu PLOL w 1967 roku triumfowała drużyna Górnika Murcki.
Dwa pierwsze turnieje Pierwsza edycja rozgrywek o Puchar Polski odbyła się w sezonie 1968/1969. Jej organizatorem był Polski Związek Hokeja na Lodzie (dalej PZHL). Zgodnie z regulaminem w rozgrywkach obowiązkowo brały udział kluby I i II ligowe. Oprócz nich dopuszczone do udziału były zespoły z niższych lig oraz drużyny amatorskie, niezrzeszone, LZS, zakładowe i szkolne. Spotkania 1/8 finału zostały rozegrane 1 października 1969 roku, a ćwierćfinały 21 października i 2 listopada. Do finału awansowały drużyny Naprzodu Janów i Baildonu Katowice. Spotkanie rozegrano w Katowicach 26 grudnia 1969 roku, a zwyciężył Naprzód 6:4 i jako pierwszy zdobył to trofeum. Druga edycja została rozegrana w sezonie 1969/1970. Pierwotnie planowano początek tej edycji na listopad 1969, gdy trwała jeszcze edycja PP 1968/1969.
Do finału dotarły drużyny GKS-u Katowice i ponownie Baildonu. W odróżnieniu od pierwszej edycji o zwycięstwie w turnieju miał zadecydować dwumecz. Początkowo mecze miały się odbyć w drugiej połowie 1970 roku, jednak z powodu obłożonych terminów kilkakrotnie ulegały przesunięciu. Ostatecznie PZHL wyznaczył termin rozegrania finału na kwiecień. W pierwszym spotkaniu rozegranym 7 kwietnia 1971 roku na Torkacie GKS wygrał z Baildonem 4:3. W meczu rewanżowym rozegranym dzień później w hali przy Rondzie Baildon zremisował z GKS-em 3:3. Dzięki zwycięstwu w pierwszym meczu Puchar Polski wywalczył GKS Katowice. Trzecia edycja w sezonie 1970/1971 pomimo planów nie została rozegrana. Przed sezonem ligowym 1971/1972 były awizowane wstępne terminy nowej edycji Pucharu Polski na wrzesień 1971.
+ Triumfatorzy Pucharu „Sportu” i PZHL Edycja Zdobywca 1982 Naprzód Janów 1983 Polonia Bytom 1984 GKS Tychy 1985 Podhale Nowy Targ 1986 Podhale Nowy Targ 1987 Podhale Nowy Targ 1988 Polonia Bytom 1989 Polonia Bytom
Czas przejściowy W latach 70. pojawiały się doniesienia prasowa o rozgrywanych meczach w ramach Pucharu Polski.
Na początku 1982 zaplanowano zorganizowanie rozgrywek pucharowych z udziałem wszystkich 10 drużyn I-ligowych pod patronatem Totalizatora Sportowego. Pierwszy turniej o Puchar „Sportu” i PZHL odbywał się na początku 1982, w czasie gdy reprezentacja Polski występowała w turnieju mistrzostw świata 1982 Grupy B w Austrii. W prasie rozgrywki 1982 były określane jako Puchar Polski. Edycje pucharu rozgrywano w latach 80. z inicjatywy redaktora katowickiej gazety „Sport” Henryka Hermasza. Kontynuatorem rozgrywek był redaktor Ryszard Szuster. Pierwszy turniej rozegrano w 1982 roku, a zwyciężyła w nim drużyna Naprzodu Janów. Rok później puchar zdobyła drużyna Polonii Bytom. W 1984 roku triumfował zespół GKS Tychy. W edycjach 1985-1987 trzy razy z rzędu zwyciężało Podhale Nowy Targ. Ostatnie dwie edycje w latach 1988 i 1989 wygrała Polonia Bytom.
Reaktywacja Pucharu thumb|Bramkarz Marek Rączka – najlepszy zawodnik Podhala w finale PP 2000 Inicjatorem przywrócenia rozgrywek o Puchar Polski był Bronisław Smoleń – właściciel firmy wytwarzającej kije hokejowe z Męciny. W 2000 roku zarząd PZHL reaktywował rozgrywki Pucharu Polski. Eliminacje rozgrywek zaplanowano w trakcie fazy play-off Polskiej Ligi Hokejowej 1999/2000 (po etapie półfinałów) oraz w trakcie organizowanego w Katowicach turnieju mistrzostw świata edycji 2000 Grupy B, format pucharu był krytykowany, z uczestnictwa w PP zostały wycofane zespoły KKH Katowice i KTH Krynica, wobec czego do finału awansowały drużyny Dworów Unii Oświęcim i Tymbark Podhala Nowy Targ. ;ecz finałowy rozegrany w Narodowe Święto Niepodległości 11 listopada 2000 w Krynicy-Zdroju jednocześnie stanowił imprezę rozpoczynającą obchody 75-lecia istnienia Polskiego Związku Hokeja na Lodzie. Finał został rozegrany na lodowisku w Krynicy. Na trybunach zasiadło 1000 kibiców obu drużyn. Przed rozpoczęciem meczu hymn państwowy odegrał regionalny zespół „Limanowianie”, a na lodzie zaprezentowała się reprezentacyjna para łyżwiarzy figurowych Dorota Zagórska i Mariusz Siudek. W pierwszej tercji dominowała drużyna Unii, ale nie zdobyła bramki. Bramkarz Marek Rączka był najlepszym zawodnikiem Podhala w tej części gry. Mecz rozstrzygnął się w drugiej tercji, w której hokeiści Unii zdobyli cztery gole. Ostatecznie spotkanie zakończyło się zwycięstwem Oświęcimian 4:0. Po zakończeniu meczu puchar z rąk prezesa PZHL Zenona Hajdugi odebrał kapitan Unii Waldemar Klisiak. Puchary dla obu drużyn ufundował również Bronisław Smoleń, którego firma świętowała jubileusz 50-lecia. Następnie krynickim działaczom wręczono honorowe odznaki z okazji 75-lecia PZHL. Uhonorowano również zasłużonego dla polskiego hokeja Stefana Csoricha. Turniej zakończył się pokazem sztucznych ogni.
W 2001 roku uprawnione do gry w Pucharze Polski były kluby Polskiej Ligi Hokejowej. Mecze ćwierćfinałowe i półfinałowe miały się odbyć w sierpniu, jednak ze względu na problemy finansowe z udziału w rozgrywkach wycofały się Stoczniowiec Gdańsk, Podhale Nowy Targ i KTH Krynica. Rozegrano tylko jeden mecz ćwierćfinałowy, w którym Dwory Unia Oświęcim pokonała w dwumeczu Zagłębie Sosnowiec 9:2 i 7:4. Ze spotkań półfinałowych wycofała się Polonia Bytom, wobec czego jej rywal GKS Katowice bez gry awansował do finału. W drugim półfinale GKS Tychy przegrał na własnym lodowisku z Dworami Unią 2:4, ale w rewanżu w Oświęcimiu zwyciężył 8:3 i awansował do finału. Łącznie z trzynastu zaplanowanych meczów odbyło się tylko pięć. Spotkanie finałowe rozegrano 28 grudnia 2001 roku na Stadionie Zimowym w Tychach, mecz na żywo oglądało 3000 kibiców, a zwycięstwo 3:1 odniosła drużyna GKS Tychy, która wygrała pierwszą i drugą tercję 1:0, a w trzeciej zremisowała 1:1.
Firmy sponsorami Pucharu thumb|Napastnik Mariusz Puzio – dwukrotny triumfator Pucharu Polski z drużyną Dworów Unii Oświęcim w 2000 i 2002 W piątej edycji turnieju udział wzięły drużyny występujące w sezonie 2002/2003 w PLH oraz dwie drużyny z I ligi: MUKS Orlik Opole i SMS Sosnowiec. W sierpniu odbyła się runda eliminacyjna, w której TKH Toruń i KTH Krynica pokonały w dwumeczu pierwszoligowców. W ćwierćfinale rozegrano tylko jeden mecz. KTH po porażce na własnym lodowisku z GKS Tychy 4:7 zrezygnował ze spotkania rewanżowego. Z dalszej gry wycofały się również GKS Katowice, Zagłębie Sosnowiec i Podhale Nowy Targ. Spotkania półfinałowe odbyły się w grudniu. W pierwszym meczu TKH Toruń pokonał Stoczniowca Gdańsk 6:4, ale w spotkaniu rewanżowym w Gdańsku przegrał 3:7 i to Gdańszczanie awansowali do finału. W drugiej parze obrońca trofeum GKS Tychy przegrał obydwa spotkania z Dworami Unią Oświęcim. W Tychach 3:4 i w Oświęcimiu 4:5. PZHL w celu promocji hokeja w Warszawie na miejsce finału wybrał halę Torwar II, na trybunach której mogło zasiąść 640 kibiców. Związek wysłał 300 zaproszeń na mecz, a do sprzedaży trafiło 400 biletów w cenie po 10 zł. Prezes PZHL Zenon Hajduga ogłosił, że finał Pucharu Polski będzie rozgrywany w Warszawie dotąd, aż nie powstanie w stolicy klub hokejowy. Głównym sponsorem finału była oświęcimska firma chemiczna Dwory SA, właściciel Unii Oświęcim. Puchar za zwycięstwo miał wręczyć Marszałek Sejmu RP Marek Borowski, jednak z powodu wyjazdu nie był on obecny na meczu. Ostatecznie trofeum wręczył prezes Polskiej Konfederacji Sportu, Adam Giersz. Spotkanie finałowe pomiędzy Dworami Unią Oświęcim, a Stoczniowcem Gdańsk rozegrano 4 lutego 2003 roku o godz. 18.00. Drużyna Stoczniowca do finału przystępowała osłabiona absencją podstawowego bramkarza Tomasza Wawrzkiewicza, natomiast Unia wystąpiła w najsilniejszym składzie. Oświęcimianie byli faworytem tego meczu. W lidze zajmowali pierwsze miejsce z przewagą 28 punktów nad drugim Podhalem Nowy Targ. Spotkanie zakończyło się zwycięstwem Dworów Unii 6:2. Po meczu sponsor turnieju zorganizował przyjęcie dla hokeistów i działaczy obu drużyn. W przerwach pomiędzy tercjami kibice obejrzeli występy łyżwiarzy figurowych, Mariusza i Dorotę Siudków oraz Sabinę Wojtalę.