Cmentarz Wagańkowski () – jeden z największych cmentarzy w Moskwie. Położony w północno-zachodniej części miasta, na terenie rejonu Priesnienskiego, nieopodal placu Krasnopriesnienskaja Zastawa. Zajmuje (2006) powierzchnię około 50 hektarów.
Historia W 1723 roku Piotr I wydał ukaz zabraniający chowania zmarłych (z wyłączeniem szlachty) w obrębie murów miejskich, co wymusiło na władzach Moskwy potrzebę ustanowienia nekropolii poza miastem. Cmentarz Wagańkowski został założony w 1771 roku, w czasie epidemii dżumy, jednakże już wcześniej na tym terenie odbywały się pochówki. Nekropolia powstała głównie z inicjatywy Grigorija Orłowa, który został wysłany do Moskwy przez cesarzową Katarzynę II, by uporać się z problemem panującej tam zarazy. Szacuje się, że w czasie trwania epidemii na tym terenie pochowano kilka tysięcy mieszkańców Moskwy i okolic. W XVIII wieku cmentarz nie uchodził za prestiżowy, chowano tu biedaków, chłopów, kupców, drobnych urzędników i niskiej rangi wojskowych. Dopiero w XIX w. cmentarz Wagańkowski stał się miejscem pochówku dla arystokratów i ludzi wysoko postawionych. W czasie wojny napoleońskiej na cmentarzu złożono we wspólnej mogile ciała rosyjskich żołnierzy poległych w obronie ojczyzny w czasie bitwy pod Borodino we wrześniu 1812 roku. Na początku XX wieku pochowanych zostało wiele ofiar paniki na Chodyńskim Polu. Upamiętnione są tu także ofiary represji stalinowskich z lat trzydziestych XX wieku, groby obrońców Moskwy z lat 1941–1942, ofiary puczu sierpniowego (1991), a także terrorystycznego ataku na teatr na Dubrowce.
Przez prawie trzy stulecia istnienia nekropolii wagańkowskiej pochowano w niej ponad pół miliona osób. Na jej terenie znajduje się ponad sto tysięcy grobów. Od 2008 roku trwają prace rekonstrukcyjne, mające na celu odnowę cmentarza i zachowanie go dla przyszłych pokoleń.
Pochowani na Cmentarzu Wagańkowskim
Wasilij Agapkin – rosyjski i radziecki kompozytor i dyrygent Wasilij Aksionow – rosyjski i amerykański pisarz, scenarzysta Leonid Charitonow – radziecki aktor Grigorij Czuchraj – radziecki reżyser filmowy pochodzenia żydowsko-ukraińskiego Władimir Dal – rosyjski leksykograf i pisarz Siergiej Grińkow – radziecki łyżwiarz figurowy, dwukrotny mistrz olimpijski w parach sportowych (z żoną Jekatieriną Gordiejewą) Semen Hułak-Artemowski – ukraiński śpiewak operowy Wiaczesław Iwańkow – rosyjski gangster Lew Jaszyn – radziecki piłkarz Siergiej Jesienin – rosyjski poeta, mąż Isadory Duncan Wieniamin Kawierin – radziecki pisarz Aristarch Lentułow – rosyjski i radziecki malarz Nina Mieńszykowa – radziecka aktorka Spartak Miszulin – radziecki aktor Aleksiej Niedogonow – rosyjski poeta Tigran Petrosjan – radziecki szachista pochodzenia ormiańskiego, dziewiąty mistrz świata w szachach Michaił Pugowkin – radziecki i rosyjski aktor komediowy Aleksandr Ragulin – rosyjski hokeista Stanisław Rostocki – radziecki reżyser filmowy i scenarzysta Wiktor Rozow – radziecki i rosyjski dramaturg, scenarzysta Fiodor Schechtel – rosyjski architekt Aleksiej Sawrasow – rosyjski malarz, jeden z członków założycieli grupy artystycznej pieriedwiżników Wasilij Sitnikow – rosyjski malarz Witalij Sołomin – radziecki i rosyjski aktor filmowy oraz teatralny Wasilij Surikow – rosyjski malarz Giennadij Szpalikow – radziecki poeta i scenarzysta Igor Talkow – rosyjski piosenkarz Wasilij Tropinin – rosyjski malarz-portrecista – radziecka i rosyjska poetka Bułat Okudżawa – radziecki i rosyjski bard, poeta, prozaik Boris Wasiljew – radziecki i rosyjski pisarz Włodzimierz Wysocki – rosyjski pieśniarz, poeta i aktor Anatolij Żelezniakow – rosyjski marynarz, dowódca z okresu wojny domowej
Zobacz też Cmentarz Nowodziewiczy w Moskwie Cmentarz Doński w Moskwie
Przypisy
Wagańkowski