thumb|250px|Siedziba Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej w Toruniu Archiwum kościelne – w niektórych Kościołach instytucja powołana do gromadzenia, konserwacji i udostępniania archiwaliów wytworzonych przez instytucje własne. Inaczej archiwum należące do jednego z Kościołów
Kościół rzymskokatolicki
W Kościele rzymskokatolickim archiwa powstały i funkcjonują przy kościelnych osobach prawnych, jednostkach organizacyjnych Kościoła, tak diecezjalnych jak i zakonnych.
W związku z tym wyróżnia się (najczęściej niezinstytucjonalizowane) archiwa podstawowych jednostek kościelnych: parafialne i klasztorne (konwentualne).
Wraz z rozwojem Kościoła przy Kuriach biskupich wykształciły się archiwa diecezjalne (równorzędnie traktowane archidiecezjalne i metropolitalne).
Analogicznie przy prowincjałach zakonów wykształciły się archiwa prowincji zakonnej.
Jakkolwiek co do zasady dokumenty kościelne przechowywane są w samych parafiach bądź archiwach kościelnych (starsze i cenniejsze oraz duplikaty), to niektóre z nich z różnych przyczyn trafiły do archiwów państwowych i tam są przechowywane.
Archiwalia Do archiwaliów kościelnych należą właściwe administracyjnie: akta ogólne (księgi biskupie, kapitulne, kolegiackie); księgi czynszownicze i podatkowe; księgi i akta parafialne (w tym metrykalne i konsystorskie); księgi i akta zakonne (klasztorne); schematyzmy i inne.
Archiwa diecezjalne w Polsce W Kościele rzymskokatolickim w Polsce istnieje kilkanaście archiwów archidiecezjalnych, diecezjalnych bądź metropolitalnych, które tylko w podstawowym zakresie pokrywają się z podziałem terytorialnym Kościoła: Archiwum Archidiecezjalne w Białymstoku http://www.archibial.pl/instytucje.php?st=10 Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej http://www.aacz.czestochowa.pl/ Archiwum Diecezjalne w Drohiczynie http://web.archive.org/web/20100417110744/http://www.drohiczyn.opoka.org.pl/?action=archiwum Archiwum Diecezji Elbląskiej https://archive.is/20120217140018/http://www.diecezja.elblag.opoka.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=78&Itemid=86 Archiwum Ełckiej Kurii Diecezjalnej https://archive.is/20130503184351/http://diecezjaelk.pl/kuria/kancelaria-kurii-biskupiej-w-elku/524-kancelaria-eckiej-kurii-diecezjalnej.html Archiwum Archidiecezjalne w Gdańsku https://web.archive.org/web/20111223213619/http://www.diecezja.gda.pl/modules.php?name=Content&pa=showpage&pid=379 Archiwum Kurii Diecezjalnej w Gliwicach Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie http://www.archiwum.archidiecezja.pl/ Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach https://web.archive.org/web/20120103144910/http://archiwum.archidiecezja.katowice.pl/ Archiwum Diecezjalne w Kielcach http://www.kielce.opoka.org.pl/?mod=contents&g=kuria&id=archiwum Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej http://www.archiwum.koszalin.opoka.org.pl/ Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie https://archive.is/20130503160116/http://diecezja.pl/pl/features-mainmenu-27/archiwum Archiwum Arcybiskupa Eugeniusza Baziaka Archiwum Archidiecezjalne w Lublinie http://archiwum.diecezja.lublin.pl/ Archiwum Diecezjalne w Łomży https://archive.is/20130503205955/http://www.kuria.lomza.pl/index.php?k=105 Archiwum Archidiecezjalne w Łodzi http://archidiecezja.lodz.pl/archiwum/ Archiwum Diecezjalne w Opolu https://web.archive.org/web/20120302190347/http://diecezja.opole.pl/index.php/instytucje/archiwum-diecezjalne Archiwum Diecezjalne w Pelplinie http://web.archive.org/web/20041211104532/http://www.pelplin.diecezja.org/?a=102&id=167 Archiwum Diecezjalne Płockie https://web.archive.org/web/20160518025805/http://diecezjaplocka.pl/instytucje/archiwum Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu https://aap.poznan.pl/ Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu Archiwum Diecezjalne w Sandomierzu https://web.archive.org/web/20160222084931/http://diecezjasandomierska.pl/kuria/kuria-diecezjalna/archiwum-diecezjalne.html Archiwum Diecezji Siedleckiej https://web.archive.org/web/20120201161642/http://diecezja.radiopodlasie.pl/archiwum-diecezjalne.html Archiwum Diecezjalne w Tarnowie http://www.archiwum.diecezja.tarnow.pl/ Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej http://www.archiwum.diecezja.torun.pl/ Archiwa Archidiecezjalne Warszawskie oraz Archiwum Kurii Metropolitalnej Warszawskiej https://web.archive.org/web/20120426055650/http://archiwum.mkw.pl/index.html Archiwum Diecezjalne Warszawsko-Praskie http://www.diecezja.waw.pl/kuria.php Archiwum Diecezjalne we Włocławku https://web.archive.org/web/20121019205341/http://www.diecezja.wloclawek.pl/pl/221/archiwum-diecezjalne Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu http://www.archidiecezja.wroc.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=223&Itemid=247 Archiwum Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej https://archive.is/20121221135109/http://www.zamosc.opoka.org.pl/muzeum/ Archiwum Diecezjalne w Zielonej Górze https://web.archive.org/web/20060625032222/http://archiwum.kuria.zg.pl/
Charakter archiwum mają również niektóre biblioteki kościelne. Czasem zbiór akt parafialnych w danej kancelarii parafialnej również nazywany jest archiwum kościelnym.
Stolica Apostolska prowadzi własne Tajne Archiwa Watykanu.
Mormoni Szczególnego rodzaju archiwum, biblioteką i czytelnią mikrofilmów ksiąg metrykalnych są centra historii rodziny, zakładane przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w wielu krajach na świecie. Siedziba Biblioteki Historii Rodziny mieści się w Salt Lake City (USA). Od 2005 r. centrum takie działa również w Warszawie https://web.archive.org/web/20061113030655/http://www.mormoni.pl/html/1/05/1,05,01,001.html i Wrocławiu.
Przypisy
! Kategoria:Kościół katolicki w Polsce