Szkoła Sztuk Pięknych – uczelnia artystyczna, otwarta w Warszawie w 1844 i przyłączona do Gimnazjum Realnego. Posiadała trzy wydziały: architektury, rzeźby i malarstwa. Wcześniej, w latach 1816–1831, na Uniwersytecie Warszawskim działał Oddział Sztuk Pięknych.
Historia Po reformie cesarza Mikołaja I w 1851 program nauczania ograniczono do przedmiotów czysto fachowych. Studenci uczelni wzięli walny udział w manifestacjach patriotycznych w latach 1860–1861 i w powstaniu styczniowym, co doprowadziło do likwidacji szkoły w 1864.
W 1865 powstała Klasa Rysunkowa, od 1871 zwana „Szkołą Wojciecha Gersona” (od nazwiska jej wieloletniego kierownika i profesora) pod kierownictwem Cypriana Lachnickiego, w której nauczali także m.in. January Suchodolski, Józef Simmler, Aleksander Lesser i Aleksander Kamiński.
1904–1920 Szkoła Sztuk Pięknych powstała ponownie jako uczelnia prywatna z inicjatywy malarza Kazimierza Stabrowskiego, Teodora Dunina, ordynata hrabiego Adama Krasińskiego i ordynata hrabiego Maurycego Zamoyskiego. Założono Komitet Organizacyjny, który opracował w języku rosyjskim statut powstającej uczelni, zatwierdzony przez władze carskie w 1902. Otwarcie szkoły miało miejsce 17 marca 1904 w budynku przy ul. Wierzbowej 8 w Warszawie. Na czele rady pedagogicznej stanął Kazimierz Stabrowski, w jej skład weszli Konrad Krzyżanowski, Ferdynand Ruszczyc, Karol Tichy i Xawery Dunikowski, następnie dołączyli Tomasz Pajzderski i Edward Trojanowski. Uczniowie byli przyjmowani do klas ogólnych, następnie kierowani do pracowni kierunkowych. Od 1905 uczelnia zabiegała o plac pod budowę własnej siedziby, rok później magistrat wyraził zgodę na dzierżawę gruntu przy ul. Nadbrzeżnej (obecnie Wybrzeże Kościuszkowskie). Od początku uczelnia miała problemy finansowe, składki społeczne spływały nieregularnie, a sytuację pogarszał konflikt pomiędzy Komitetem Opiekuńczym a Kazimierzem Stabrowskim, który ustąpił ze stanowiska 11 marca 1909. Nowym dyrektorem został Stanisław Lentz, a szkoła zaczęła otrzymywać subsydium od magistratu. W latach 1912–1914 Eugenia Kierbedź z własnych funduszy wybudowała gmach zaprojektowany przez Alfonsa Graviera i podarowała szkole. Podczas I wojny światowej władze skonfiskowały gmach, urządzając w nim lazaret. Po wejściu Niemców do Warszawy szpital zlikwidowano i dzięki staraniom prezesa Komitetu Opiekuńczego Stanisława Lubomirskiego z dniem 16 listopada 1915 wznowiono zajęcia. Uczniowie mieli do wyboru trzy pracownie malarskie, Miłosza Kotarbińskiego, Edwarda Trojanowskiego i Stanisława Lentza, pracownię rzeźbiarską Edwarda Wittiga, lekcje anatomii prowadzone przez Edwarda Przewoskiego i zajęcia z historii sztuki wykładanej przez Eligiusza Niewiadomskiego. Szkołę zamknięto 1 lipca 1920. Ostatni prezes Komitetu Opiekuńczego Franciszek Lilpop za zgodą Eugenii Kierbedziowej przekazał gmach Państwu Polskiemu.
1923–1932 W 1923 przywrócono działalność szkoły. W tym czasie rozpoczęto przygotowania do Międzynarodowej Wystawy Sztuki Dekoracyjnej, która miała się odbyć w 1925 w Paryżu. Program nauczania opracowany przez Wojciecha Jastrzębowskiego zakładał osiągnięcie przez wszystkich studentów znajomości podstawowych zagadnień teoretycznych i plastycznych. Kładziono nacisk na własnoręczne wykonywanie prac w różnych materiałach i technikach. Kurs ogólny obejmował pierwsze dwa lata nauki, podczas którego obowiązywało studium aktu i głowy, mała kompozycja oparta na szkielecie, model gliniany, kompozycja brył i płaszczyzn. Trzeci i czwarty rok był kursem wyższym tzw. specjalnym i obejmował studium aktu i głowy, kompozycję na temat dowolny i zadania z zakresu rzeźby architektonicznej. Poza malarstwem, rzeźbą i sztuką stosowaną wprowadzono grafikę, której pierwszym wykładowcą był Władysław SkoczylasKatalog wystawy „Sztuka wszędzie • Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie 1904–1944”, Narodowa Galeria Sztuki Zachęta, Warszawa 2012.. Z kolei pracownię rzeźby prowadził prof. Tadeusz Breyer.
W 1932 szkoła została przekształcona w Akademię Sztuk Pięknych w Warszawie.
Dyrektorzy (wg źródła) Kazimierz Stabrowski (1904–1909) Stanisław Lentz (1909–1920) Karol Tichy (1922–1923) Józef Czajkowski (1923–1924) Miłosz Kotarbiński (1924–1927) Józef Czajkowski (1927–1929) Władysław Skoczylas (1929–1930) Tadeusz Pruszkowski (1930–1932)
Wykładowcy
Absolwenci
Wśród absolwentów byli m.in. Stanisław Barcikowski, malarz Edmund Bartłomiejczyk – drzeworytnik Władysław Bakałowicz – malarz Henryk Berlewi – malarz Maksymilian Fajans – fotograf i litograf Wojciech Gerson – malarz Franciszek Gnyp – malarz, nauczyciel Józef Kajetan Janowski – architekt Ignacy Jasiński – malarz Alfons Karny – rzeźbiarz Zofia Kossak-Szczucka – literatka Ludwika Nitschowa – rzeźbiarka Teresa Roszkowska – malarka Adolf Schimmelpfennig – architekt Armand Vetulani – historyk sztuki Romuald Zerych – rzeźbiarz Sara Lipska – malarka
Przypisy
Bibliografia Ksawery Piwocki: Historia Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie 1904-1964.: Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1965. Włodzimierz Bartoszewicz, Buda na Powiślu, Państwowy Instytut Wydawniczy, 1966.
Kategoria:Oświata Królestwa Kongresowego Kategoria:Oświata II Rzeczypospolitej Kategoria:Szkoły artystyczne