Maksymilian Basista (ur. 7 sierpnia 1883 w Górkach Śląskich, zm. 3 listopada 1967 w Rybniku) – polski działacz niepodległościowy i polityczno-społeczny, powstaniec śląski, więzień więzienia Montelupich w Krakowie, więzień KL Auschwitz.
Życiorys Syn Jana – rolnika, i Franciszki z domu Kałuża. Był członkiem „Eleussis”, zaangażowany w działalność Towarzystwa Młodzieży Polskiej, Towarzystwa Czytelni Ludowych, współzałożycielem Towarzystwa Śpiewaczego „Seraf” w Rybniku, założyciel w 1911 r. pierwszej polskiej gazety w Rybniku o nazwie „Straż nad Odrą”. Należał do ścisłego dowództwa Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, uczestnik Powstań Śląskich. W czasie kampanii plebiscytowej był redaktorem „Gazety Rybnickiej”. Kolejne funkcje jakie pełnił to: w okresie 1922–1934 przewodniczący Rady Miejskiej Rybnika, od 1934 r. wiceburmistrz Rybnika. Od rozpoczęcia się okupacji hitlerowskiej, jako bardzo aktywny działacz polityczno-społeczny, zmuszony był się ukrywać (na ziemi krakowskiej) pod przybranymi nazwiskami „Kwiecień” lub „Gołucki”, gdyż tuż przed wybuchem II wojny śwaitowej (w 1939 r.) wpisany był do „księgi gończej” Sonderfahndungsbuch Polen (strona zarejestrowania 9B) – czyli przewidziany przez hitlerowców do „likwidacji” w pierwszej kolejności. Mimo stosowanej przezorności, w 1943 r. został aresztowany w Krakowie i przetrzymywany w więzieniu na Montelupich, a następnie przekazany do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz i tam zarejestrowany jako więzień nr 152740. 11 listopada 1944 r. transportem zbiorowym został przeniesiony do obozu pracy w Bawarii, lecz po likwidacji tego obozu 2 kwietnia 1945 r. dostał się do obozu leśnego w Mattenheim, gdzie doczekał wyzwolenia przez wojska amerykańskie 2 maja 1945 r. Po powrocie do rodzinnego Rybnika, nadal prowadził do 1949 r. księgarnię (przy ul. Kościelnej).
Zmarł 3 listopada 1967 r. Pochowany na cmentarzu Parafii Matki Bożej Bolesnej w Rybniku (sektor 2-0-10-5.
W 1911 zawarł związek małżeński z Marią Burdówną, z którą miał dwoje dzieci: Mieczysława i Marię.
Ordery i odznaczenia Krzyż Niepodległości – 6 czerwca 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości” Krzyż Kawalerski Order Odrodzenia Polski (24 kwietnia 1946) „za zasługi położone przez powstańców śląskich, którzy jako uczestnicy walk z Niemcami na terenie całego Śląska przyczynili się w szczególnej mierze do przyłączenia ziem Śląskich do Polski”. Srebrny Krzyż Zasługi – 11 stycznia 1928M.P. z 1928 r. nr 9, poz. 8 „za zasługi dla sprawy przyłączenia Górnego Śląska do Państwa Polskiego oraz na polu pracy narodowej i społecznej”. Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Śląski Krzyż Powstańczy Gwiazda Górnośląska
Przypisy
Bibliografia A. Mrowiec, Z dziejów okupacji hitlerowskiej w rybnickiem, Katowice 1958, s. 29. Ziemia rybnicko-wodzisławska, red. J. Ligenza, Katowice 1970, s. 186–188, 199, 201–202, 293–295.
I. Libura, Z dziejów domowych powiatu – gawęda o ziemi rybnickiej, Opole 1984, s. 127–140. I. Libura, Maksymilian Basista rybnicki księgarz i społecznik (1883–1967), „Zeszyty Rybnickie” nr 2, rok 1991, s. 37–38. L. Musiolik, Śląscy patroni rybnickich ulic, 1994, s. 1. L. Musiolik, Rybniczanie. Słownik biograficzny, Rybnik 2000, s. 14.
Linki zewnętrzne Zestawienie bibliograficzne, prezentacja multimedialna i unikatowy tekst o Maksymilianie Basiście z pracy magisterskiej Romany Rybki
Kategoria:Ludzie związani z Rybnikiem Kategoria:Odznaczeni Gwiazdą Górnośląską Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Niepodległości Kategoria:Odznaczeni Srebrnym Krzyżem Zasługi (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Śląskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani w Rybniku Kategoria:Polscy wiceburmistrzowie Kategoria:Powstańcy śląscy Kategoria:Przewodniczący rad miejskich II Rzeczypospolitej Kategoria:Urodzeni w 1883 Kategoria:Więźniowie KL Auschwitz Kategoria:Więźniowie więzienia Gestapo na Montelupich w Krakowie Kategoria:Zmarli w 1967