Tanzanit (Tanganit) – przezroczysta, niebieska w odcieniach do fioletowej gemmologiczna odmiana zoisytu. Nieprawidłowo nazywany „szafirem Meru” – pierwsi jego odkrywcy mylnie uznali go za szafir.
Nazwa pochodząca od Tanzanii, gdzie minerał ten został odkryty, została wprowadzona przez firmę jubilerską Tiffany z Nowego Jorku.
Do gemmologii został wprowadzony dopiero w 1967 r. przez hinduskiego poszukiwacza drogich kamieni Manuela de Souza. Kamień stał się znany przede wszystkim dzięki biżuterii noszonej przez Elizabeth Taylor.
Charakterystyka Właściwości Tworzy kryształy o pokroju słupkowym z wyraźnym pionowym prążkowaniem. Zawiera domieszki wanadu, strontu, chromu. Niektóre okazy po oszlifowaniu wykazują efekt kociego oka.
Niebieską barwę zawdzięcza śladowym ilościom jonów wanadu. Naturalne kryształy są często brązowe lub bladoszare. W celu zmiany barwy na niebieską lub zwiększenia jej intensywności, kryształy są wygrzewane w temperaturze . Nasilenie niebieskiej barwy związane jest z utlenianiem jonów do . Większość tanzanitów oferowanych handlowo zostało poddanych tego typu obróbce cieplnej. Naturalne pochodzenie barwy można rozpoznać po czerwonym odcieniu widocznym wzdłuż jednej z osi. Nie tworzy kryształów bliźniaczych. Pleochroizm: bardzo silny, dichroizm niebiesko-fioletowy; trichroizm niebiesko-fioletowo-czerwonawy. Pleochroizm zanika podczas wygrzewania.
Istnieje możliwość pomylenia z ametystem, kordierytem, lazulitem, szafirem, spinelem i syntetycznym korundem. Znane są też imitacje tanzanitu.
Występowanie i miejsce występowania Spotykany w żyłach pegmatytowo-hydrotermalnych w gnejsach. Współwystępuje przede wszystkim z grafitem, prehnitem, kalcytem, diopsydem i kwarcem.
Występuje w Tanzanii – Gerevi Hills (Merelani Hills - rejon Arusza i Moshi). Stwierdzony także w Chinach.
Galeria
Zastosowanie do wyrobu wszystkich typów biżuterii. jest bardzo rzadkim i wyjątkowo atrakcyjnym kamieniem jubilerskim. kamień kolekcjonerski. przezroczyste okazy szlifowane są fasetkowo.
Przypisy
Bibliografia W. Heflik, L. Natkaniec-Nowak: Zarys Gemmologii, Wyd. AGH 1996 C. Hall: Klejnoty, Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. Wiedza i Życie 1996 r. W. Schuman: Kamienie szlachetne i ozdobne, Wyd. „Alma-Press” 2004 r.
Kategoria:Jubilerstwo Kategoria:Krzemiany (minerały)