thumb|Liczby od 1 do 50 w układzie spirali Ulama thumb|Liczby pierwsze w tym samym układzie alt=|mały|250x250px|Spirala Ulama o rozmiarze 200×200 z liczbami pierwszymi
Spirala Ulama lub spirala liczb pierwszych – graficzna metoda pokazywania pewnych niewyjaśnionych do dziś prawidłowości w rozkładzie liczb pierwszych, zaproponowana przez polskiego matematyka Stanisława Ulama w 1963 roku. W 1964 Martin Gardner opisał spiralę Ulama w czasopiśmie Scientific American.
Na kwadratowej tablicy zaczynając od 1 w środku spiralnie wypisuje się kolejne liczby naturalne. Na niektórych przekątnych liczby pierwsze grupują się częściej niż na innych. Fakt ten nie został do tej pory wyjaśniony. Zjawisko występuje także, jeśli rozpoczyna się od innych wartości niż 1.
Spirale tworzące inne nachylenia płaszczyzny również generują linie bogate w liczby pierwsze, przykłady poniżej:
Zobacz też Sito Eratostenesa
Bibliografia S.M. Ulam, M.L. Stein, M.B. Wells, A Visual Display of Some Properties of the Distribution of Primes, American Mathematical Monthly (71), s. 516–520, 1964 S.M. Ulam, M.L. Stein, An Observation on the Distribution of Primes, American Mathematical Monthly (74), s. 43–44, 1967. Martin Gardner, Mathematical Recreations: The Remarkable Lore of the Prime Number, Scientific American 210, 120-128, Marzec 1964.
Linki zewnętrzne Barbara Biły, Trójkąt Klaubera i spirala Ulama od kuchni, „Matematyka i Informatyka na Uczelniach Technicznych” (MINUT) – Politechnika Śląska, minut.polsl.pl, 2020 [dostęp 2026-01-17].
Aplet spirali Ulama
Kategoria:Algorytmiczna teoria liczb Kategoria:Polskie odkrycia matematyczne