Świnia (Sus) – rodzaj ssaków z podrodziny świń (Suinae) w obrębie rodziny świniowatych (Suidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji i północnej Afryce.

Morfologia Długość ciała 80–200 cm, długość ogona 15–40 cm, wysokość w kłębie 30–110 cm; masa ciała 20–320 kg.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10 wydaniu Systema naturae w publikacji własnego autorstwa dotyczącej systematyki zwierząt, roślin i minerałów. Linneusz wymienił cztery gatunki – Sus babyrussa , Sus porcus , Sus scrofa i Sus tajacu – z których gatunkiem typowym jest (Linneuszowska tautonimia) Sus scrofa .

Etymologia Sus: , suis ‘świnia’, od sus ‘świnia, wieprz’. Porcus: łac. porcus ‘wieprz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Porcus vulgaris (= Sus domesticus ). Capriscus: gr. καπρίσκος kapriskos ‘mały dzik’, od κάπρος kapros ‘dzik’; przyrostek zdrabniający -ισκος -iskos. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus papuensis (= Sus scrofa ). Centuriosus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Centurio (starzec) oraz rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus pliciceps (= Sus scrofa ). Gyrosus: gr. γυρoς gyros ‘okrągły’; rodzaj Sus . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus (Gyrosus) pliciceps (= Sus scrofa ). Ptychochoerus: gr. πτυξ ptux, πτυχος ptukhos ‘fałda’; χοιρος choiros ‘wieprz’. Eusus: eu ‘dobry, typowy’; συς sus ‘świnia, wieprz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus barbatus . Scrofa: epitet gatunkowy Sus scrofa ; łac. scrofa ‘locha, maciora’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus domesticus . Euhys: gr. ευ eu ‘dobry, typowy’; ύς us ‘świnia’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus barbatus . Aulacochoerus: gr. αυλαξ aulax, αυλακος aulakos ‘bruzda, wyżłobienie’; χοιρος choiros ‘wieprz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus vittatus (= Sus scrofa ). Dasychoerus: gr. δασυς dasus ‘włochaty, kudłaty’; χοιρος choiros ‘wieprz’. Gatunek typowy: Gray wymienił dwa gatunki – Sus celebensis i Sus verrucosus – z których typem nomenklatorycznym jest Sus verrucosus . Nesosus: gr. νησος nēsos ‘wyspa’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy: Heude wymienił kilka gatunków – Sus calamianensis (= Sus ahoenobarbus ), Sus barbatus , †Sus bucculentus (= Sus scrofa ), Sus celebensis , Sus vittatusPodgatunek S. scrofa. i Sus verrucosus – nie wyznaczając typu nomenklatorycznego. Sinisus: nowołac. Sina ‘Chiny’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus leucorhinus (= Sus scrofa ). Annamisus: Annam (obecnie Wietnam); rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy: Heude w oryginalnym opisie nie wymienił żadnego gatunku. Rhinosus: gr. ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus calamianensis (= Sus barbatus ahoenobarbus ). Verrusus: ‘brodawka’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy: Heude w oryginalnym opisie nie wymienił żadnego gatunku. Microsus: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy: Heude wymienił trzy gatunki – Microsus macassaricus (= Sus celebensis ), Microsus maritimus (= Sus celebensis ) i Microsus floresianus (= Sus celebensis ) – nie wyznaczając typu nomenklatorycznego. Vittatus: łac. vittatus ‘pasmowy, wstęgowy’, od vitta ‘pasmo, wstęga’. Gatunek typowy: nie jest do końca jasne, czy miała to być nazwa rodzajowa (dla Sus vittatus). Taenisus: gr. ταινια tainia ‘wstęga, pasmo’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus calamianensis (= Sus ahoenobarbus ). Indisus: łac. Indicus ‘indyjski’, od India ‘Indie’; rodzaj Sus (świnia). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sus scrofoides (= Sus scrofa ). Caprisculus: rodzaj Capriscus ; łac. przyrostek zdrabniający -iscus.

Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|150pxSus cebifronsHeude, 1888świnia wisajska2 podgatunki (w tym 1 wymarły)endemit Filipin: zachodnie Visayas (Negros, Panay i prawdopodobnie Masbate); zakres wysokości: 0–1600 m n.p.m.DC: około 100 cmDO: około 23 cmMC: 20–40 kgcentruj|150pxSus philippensisNehring, 1886świnia filipińska2 podgatunkiendemit Filipin: Luzon, Polilio, Catanduanes, Samar, Biliran, Leyte, Bohol, Camiguin, Mindanao i Basilan; dawniej Marinduque; zakres wysokości: 925–2150 m n.p.m.brak danychSus oliveriGroves, 1997świnia samotnagatunek monotypowyendemit Filipin: MindoroDC: brak danychDO: brak danychMC: brak danychcentruj|150pxSus ahoenobarbusHuet, 1888świnia palawańskagatunek monotypowyendemit Filipin: Palawan i wyspy z nim związane; zakres wysokości: 0–1500 m n.p.m.DC: 100–160 cmDO: 15–25 cmMC: do 150 kgcentruj|150pxSus barbatusS. Müller, 1838świnia brodata2 podgatunkiPółwysep Malajski, Sumatra, Bangka, Borneo i powiązane wyspy, prawdopodobnie Tawi-Tawi (Filipiny)DC: 122–152 cmDO: 17–26 cmMC: 58–83 kgcentruj|150pxSus verrucosusH. Boie, 1832świnia brodawkowata2 podgatunkiendemit Indonezji: zachodnia i środkowa Jawa oraz wyspa Bawean; zakres wysokości: powyżej 800 m n.p.m.DC: 90–190 cmDO: 15–25 cmMC: 35–150 kgcentruj|150pxSus celebensisS. Müller & Schlegel, 1843świnia celebeskagatunek monotypowyendemit Indonezji: Celebes i sąsiędnie wyspy (Buton, Kabaena, Muna, Peleng, Lembeh i Wyspy Togian); być może wymarły na wyspie Selayar; zakres wysokości: 0–2500 m n.p.m.DC: 80–130 cmDO: 25–35 cmMC: 40–70 kgcentruj|150pxSus scrofaLinnaeus, 1758dzik euroazjatycki19 podgatunkówEuropa, Afryka Północna, Azja Zachodnia, Środkowa i Południowa do Rosyjskiego Dalekiego Wschodu, Chińskiej Republiki Ludowej, Japonii, Tajwanu i Azji Południowo-Wschodniej; intodukwany w Australii, Nowej Zelandii i AmeryceDC: 90–200 cmDO: 15–40 cmMC: 44–320 kgcentruj|150pxSus domesticusLinnaeus, 1758świnia domowagatunek monotypowyudomowiony na całym świecie; wprowadzono dzikie populacje w różnych częściach świata, w tym w Australii, Nowej Zelandii, wschodnim Archipelagu Malajskim oraz AmeryceDC: 90–180 cmDO: 15–40 cmMC: 140–300 kgGU Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony, – gatunek zagrożony, – gatunek krytycznie zagrożony; GU – gatunek udomowiony, nie podlega ocenie przez IUCN.

Opisano również szereg gatunków wymarłych:

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Świniowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza