Alfabet francuski () – alfabet dwuszeregowy oparty na alfabecie łacińskim, używany do zapisu języka francuskiego. Składa się z 26 podstawowych liter łacińskich, z których 7 może być opatrzonych znakami diakrytycznymi (mianowicie: akcenty ostre i przeciągłe, cedylle, grawisy i dierezy) sumując 14 różnych znaków oraz występują 2 ligatury. Jednakże ligatury i litery opatrzone znakiem diakrytycznym nie są uważane za oddzielne litery, więc nie są brane pod uwagę w podstawowym porządku alfabetycznym. Wszystkie litery mogą występować w formie minuskuły, jak i majuskuły.
Litery mały|Wymowa nazw liter w alfabecie francuskim
{| class="wikitable" !Litera !Nazwa !Nazwa (IPA) !Znaki diakrytyczne i ligatury |- | A || a || ||Àà, Ââ, Ææ |- | B || bé || || |- | C || cé || ||Çç |- | D || dé || || |- | E || e || ||Éé, Èè, Êê, Ëë |- | F || effe || || |- | G || gé || || |- | H || ache || || |- | I || i || ||Îî, Ïï |- | J || ji || || |- | K || ka || || |- | L || elle || || |- | M || emme || || |- | N || enne || || |- | O || o || ||Ôô, Œœ |- | P || pé || || |- | Q || qu || || |- | R || erre || || |- | S || esse || || |- | T || té || || |- | U || u || ||Ùù, Ûû, Üü |- | V || vé || || |- | W || double vé || || |- | X || ixe || || |- | Y || i grec || ||Ÿÿ |- | Z || zède || ||
Litery diakrytyczne We francuskim używa się 5 różnych znaków diakrytycznych, mianowicie: akcent ostry (), akcent przeciągły (), cedylla (), grawis () i diereza (), które razem stwarzają 14 liter diakrytycznych. Najczęściej modyfikują one samogłoski, iż jedynie w przypadku ⟨ç⟩ modyfikowana jest spółgłoska, tymczasem aż 6 samogłosek może być opatrzonych znakami diakrytycznymi, czyli ⟨a,e,i,o,u,y⟩. Akcent ostry: Zamienia ⟨e⟩ w . Gravis: Zamienia ⟨e⟩ w . Używany wraz z ⟨a,u⟩, rozróżnia homonimy Akcent przeciągły: Najczęściej jest odniesieniem językowym do łaciny, wskazującym, że po akcentowanej samogłosce występowała kiedyś jedna lub więcej obecnie nie wymawianych liter. Diereza: Nakazuje samodzielną wymowę samogłoski, zamiast wymowy dwuznaku. Cedylla: Zamienia ⟨c⟩ na , w sytuacjach gdzie powinno być wymawiane . + Tabela występowania znaków diakrytycznych Diacritique A a E e I i O o U u Y yC c Akcent ostry – É é – – – –– Grawis À à È è – – Ù ù –– Akcent przeciągły  â Ê ê Î î Ô ô Û û –– Diereza – Ë ë Ï ï – Ü ü Ÿ ÿ– Cedylla––––––Çç
Ligatury We francuskim istnieją dwie ligatury: e w a () Ææ (np. tænia, æquo) e w o () Œœ (np. œil, fœtus, bœuf) ⟨Æ⟩ jest dosyć rzadkie, występuje w miejsce łacińskiego dwuznaku ⟨ae⟩, i greckiego ⟨ai⟩, reprezentuje .⟨Œ⟩ to obowiązkowe skrócenie ⟨oe⟩ w niektórych słowach. Większość z nich to rodzime słowa francuskie z wymową lub , np. cœur („serce”) /kœʁ/, nœud („węzeł”) /nø/, sœur („siostra”) /sœʁ/, œuf („jajko”) /œf/, vœu („ślub”) /vø/. Najczęściej pojawia się jako ⟨œu⟩. W wyrazach pochodzenia greckiego, dawniej bywał wymawiany jako lecz współcześnie wymowa ta zanika na rzecz .
Wymowa
Bibliografia
Przypisy
Francuski Kategoria:Język francuski