thumb|Kwiat dziewięciornika błotnego thumb|Kwiat Parnassia foliosa thumb|Parnassia kotzebuei Dziewięciornik (Parnassia L.) – rodzaj roślin zielnych należący do rodziny dławiszowatych. Należy tu około 70 gatunków. Dawniej włączany do rodziny skalnicowatych, jednak badania genetyczne wykazały, że z innymi zaliczanymi tam roślinami jest odlegle spokrewniony. Rośliny tu należące są wieloletnimi roślinami zielnymi występującymi w strefy umiarkowanej półkuli północnej. Najliczniej występują w południowej i południowo-wschodniej Azji (w Chinach rośnie 49 endemitów z tego rodzaju). Do polskiej flory należy dziewięciornik błotny (Parnassia palustris).
Niektóre gatunki z tego rodzaju bywają uprawiane jako ozdobne.
Morfologia Pokrój Rośliny zielne, trwałe, u części przedstawicieli z kłączami lub rozłogami. Pęd wzniesiony, nierozgałęziony. Liście Skrętoległe, skupione w odziomkową rozetę, tylko u gatunków kłączowych wyrastają 1–2 liście w węzłach, poza tym zwykle z pojedynczym, rzadziej z kilkoma liśćmi łodygowymi. Liście bez przylistków, całobrzegie, z użyłkowaniem dłoniastym. Kwiaty Obupłciowe, zwykle promieniście symetryczne. Działki w liczbie 5 zrośnięte są u nasady. Płatki osiągają od 3 do 22 mm i są najczęściej dłuższe od działek. Mają barwę białą z ciemniejszymi żyłkami, rzadziej płatki są żółtawe. Pręcików jest 5, poza tym występuje 5 prątniczków. Słupek najczęściej 4-krotny (rzadziej 3- lub 5-krotny), z zalążnią górną lub wpół dolną, jednokomorową. Zalążków jest od 100 do kilku tysięcy. Owoce Torebki jajowate do kulistych, jednokomorowe, otwierające się 4 klapami, rzadziej 3 lub 5. Owoce zawierają liczne, oskrzydlone nasiona.
Systematyka Pozycja według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016) Jeden z rodzajów rodziny dławiszowatych Celestraceae z rzędu dławiszowców Celestraceae należącego do grupy różowych (rosids) w obrębie dwuliściennych.
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999) Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe (Rosidae Takht.), nadrząd Celestranae, rząd dziewięciornikowce (Parnassiales Nakai), rodzina dziewięciornikowate (Parnassiaceae Gray), podrodzina Parnassioideae Arn., plemię Parnassieae Dumort., rodzaj dziewięciornik (Parnassia L.).
Pozycja rodzaju w systemie Cronquista (1981) Gromada okrytonasienne, klasa dwuliścienne, podklasa Rosidae, nadrząd Rosiflorae, rząd skalnicowce, rodzina skalnicowate.
Wykaz gatunków
Przypisy
Kategoria:Dławiszowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza