Ignacy Grabowski (pisarz)

Ignacy Grabowski (ur. 26 lipca 1866 w Ogorzelicach, zm. 29 stycznia 1933 w Zalesiu k. Warszawy) – polski dramatopisarz, nowelista i publicysta, ideolog rasistowski i działacz faszystowski.

Życiorys Urodził się w rodzinie ziemiańskiej o tradycjach patriotycznych jako syn Józefa Grabowskiego h. Oksza (zm. 1898) i Feliksy lub Felicji z Ciurzyńskich (zm. 1895). Ukończył Gimnazjum Gubernialne w Płocku. Studiował na Wydziale Przyrodniczym Cesarskiego Uniwersytetu Warszawskiego i na Wydziale Rolniczym w Miluzie w Cesarstwie Niemieckim, nawiązując kontakty ze środowiskiem prawicy nacjonalistycznej.

Po powrocie zajął się odziedziczonym majątkiem Kędzierzyn w powiecie płockim. W 1890 ożenił się ze Stanisławą z Iżyckich h. Bończa. W 1898 ogłosił tłumaczenie Katechizmu chemii rolnej (1884). W 1903 rozpoczął publikowanie na łamach „Kuriera Warszawskiego” serii felietonów o charakterze persyflażu, a w 1904 opublikował przekład Poczwórnego źródła twierdzenia o podstawie dostatecznej Arthura Schopenhauera. Od 1903 do 1905 był pochodzącym z wyboru sędzią gminnym, przyczynił się do wprowadzenia języka polskiego do sądów gminnych podczas rewolucji 1905 roku. W 1905 był wśród współpracowników wykupionego przez Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne „Gońca Porannego i Wieczornego”. Był więziony w okresie reakcji stołypinowskiej, w 1908–1909 przez rok przebywał w Krakowie w austriackiej Galicji, gdzie wystawił niewydane sztuki Rodzeństwo oraz Niewierny Tomek.

Po powrocie do Królestwa Polskiego porzucił życie ziemiańskie i osiedlił się w Warszawie, w latach 1909–1914 był jednym z najbardziej wpływowych publicystów „Kuriera Warszawskiego” i „Tygodnika Ilustrowanego”. W 1909 jego zbiór felietonów z „Kuriera Warszawskiego” ukazał się jako Pamiętniki Rupiecia w serii Biblioteka Dzieł Wyborowych Franciszka Granowskiego z przedmową Adolfa Nowaczyńskiego. Grabowski opublikował wówczas także cykl prasowy Czarna dama (1909) i głośny dramat Grunwald (1910), otrzymał nagrodę w konkursie im. Juliusza Słowackiego za komedię heroiczną Sokół (1910). W 1912 był członkiem komitetu wyborczego Romana Dmowskiego do IV Dumy Państwowej. Po 1912 stał się obok Stanisława Pieńkowskiego głównym polskojęzycznym eksponentem światopoglądu rasistowskiego. Na łamach powołanych w tym celu dzienników „Dzień” (1914) i „Gazeta Poranna 2 Grosze” (1914–1915) propagował bojkot Żydów.

W 1915 pod wpływem ofensywy niemieckiej w I wojnie światowej udał się na emigrację do Rosji, gdzie pozostał do 1918. Przebywając głównie w Kijowie, od 1917 redagował publikacje propagandowe adresowane do żołnierzy dowodzonego przez gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego I Korpusu Polskiego w Rosji. W 1918 otrzymał stanowisko naczelnego oficera oświatowego w 3 Dywizji Strzelców Polskich gen. Wacława Iwaszkiewicza.

Po przyjeździe do niepodległej Polski włączył się w akcję plebiscytową na Mazurach i na Górnym Śląsku, gdzie był współtwórcą i redaktorem związanego z Obywatelskim Komitetem Wykonawczym Obrony Państwa gen. Józefa Hallera pisma „Strażnica”. W 1921 wziął udział w założeniu tygodnika „Myśl Narodowa” i do 1922 był jego redaktorem naczelnym.

Bezpośrednio po zabójstwie prezydenta Gabriela Narutowicza w grudniu 1922 współzałożył konspiracyjną grupę faszystowską Zakon Rycerzy Prawa, której celem było przeprowadzenie przewrotu na wzór włoski i napisał jej program ideowy. Wraz z zamożnym malarzem polonijnym i posłem Polskiego Stronnictwa Chrześcijańskiej Demokracji Ludomirem Czerniewskim tworzył niejawne kierownictwo tej organizacji, ale na tle rozdźwięku z Iwanowskim, który występując w imieniu Ignacego Paderewskiego zamierzał oprzeć ZRP na amerykańskim wolnomularstwie, już w sierpniu 1923 przystąpił na czele grupy zwolenników do Zakonu Polskich Faszystów gen. Gustawa Macewicza, a we wrześniu 1924 opuścił definitywnie ZRP. Współpracował także z innymi skrajnie prawicowymi ugrupowaniami – z Organizacją Monarchistów Polskich i Stowarzyszeniem Samopomocy Społecznej.

Przełożył na język polski trzy wczesne teksty propagandy nazistowskiej, wydane nakładem Księgarni Perzyński, Niklewicz i S-ka: w 1922 Księgę win Judy (niemieckie porachunki) (1919) oraz wiersz Grabarze Rosji Dietricha Eckarta, wydany z przedmową ideologa NSDAP Alfreda Rosenberga, a w 1923 broszurę Rosenberga Bolszewizm, głód, śmierć!!! (1922).

Do połowy lat 20. publikował na łamach „Myśli Narodowej” oraz pism monarchistycznych „Pro Patria” i „Patria”. Współpracował jako krytyk literacki z ukazującym się od 1927 katolickim tygodnikiem „Tęcza”.

Pod koniec lat 20., pracując jako urzędnik w Najwyższej Izbie Kontroli, ograniczył aktywność publiczną. Ostatnie lata spędził w mieście ogrodzie Zalesie pod Warszawą, gdzie zmarł. Pochowany na cmentarzu w Jazgarzewie.

Publikacje Dramaty i powieści Franek Cygan. Komedja tragiczna, obrazów 5, S. Demba, Warszawa 1904 Król Stanisław August, Księgarnia Naukowa, Warszawa 1908 Czarna dama. Nowele, Synowie Samuela Orgelbranda, Warszawa 1909 Niewierny Tomek. Komedja stylowa w 6-ciu obrazach, Warszawa 1909 Grunwald, Synowie Samuela Orgelbranda, Warszawa 1910 Sokół. Komedya heroiczna z czasów renesansu polskiego w 6 obrazach, Gebethner i Wolff, Warszawa 1910 Granum salis, Książki Ciekawe, Warszawa 1922 Przysięga trzech. Romans dziejowy, Perzyński i Niklewicz, Warszawa 1922 Niewolnicy Europy. Powieść, Warszawa 1925

Publicystyka W sprawie żydowskiej. Niewdzięczni goście, Warszawa 1912 Credo. Studyum psychologiczno-polityczne, nakład własny, Kijów 1917 Dla Żydów – Palestyna, Polski Posterunek Wydawniczy „Placówka”, Warszawa 1918 Sprawa agrarna, Liberum Veto, Warszawa 1919 Ideologja 1-go Korpusu Polskiego (z wierszem Walentego Zielińskiego), Polski Posterunek Wydawniczy „Placówka”, Warszawa 1921 Masonerja, Biblioteka Dzieł Wyborowych, Warszawa 1922 Rady Machiavella, Pro Patria, Warszawa 1927 Dyktator Sylla, Polska Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1928

Uwagi

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Absolwenci Liceum Ogólnokształcącego im. Marszałka Stanisława Małachowskiego w Płocku Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (II RP i II wojna światowa) Kategoria:Polacy związani z działalnością antysemicką (Polska pod zaborami) Kategoria:Polscy dramaturdzy XIX wieku Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy faszyści Kategoria:Polscy publicyści konserwatywni Kategoria:Polscy publicyści XIX wieku Kategoria:Polscy publicyści XX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XIX wieku Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury niemieckojęzycznej Kategoria:Polscy ziemianie (zabór rosyjski) Kategoria:Polskie ofiary represji w Imperium Rosyjskim Kategoria:Rasizm w Polsce Kategoria:Urzędnicy Najwyższej Izby Kontroli (II Rzeczpospolita) Kategoria:Urzędnicy sądowi Królestwa Kongresowego Kategoria:Urodzeni w 1866 Kategoria:Zmarli w 1933 Kategoria:Polscy propagandyści