Egfryt z Nortumbrii, Ecfrithus, Ecgfrið, Egfrid, Ecgfrith (data urodzenia nieznana, zm. 20 maja 685) – władca Deiry w latach 657-670 i król Nortumbrii w latach 670-685.
Egfryt był synem potężnego Oswiu z Nortumbrii i jego trzeciej żony Enfledy. Jego ojciec kiedy tylko mógł to wykorzystywał swe dzieci do wzmocnienia swej pozycji. Podobnie było również z Egfrydem: został wysłany jako zakładnik na dwór mercyjskiBeda, ks.3, rozdz.24, stanowiąc gwarancję, że Oswiu uznaje zwierzchność Pendy, co miało zapobiec inwazji Mercji na NortumbrięYorke, s.114. Nic to jednak nie pomogło, gdyż Penda dokonał inwazji w 654 roku, która zakończyła się jego śmiercią w bitwie pod Winwaed.
Egfryt wrócił do swego kraju. Oswiu wynagrodził syna, osadzając go na tronie podkrólestwa Nortumbrii - Deiry, gdzie miał zastąpić swego brata Alfrida, który zawiódł zaufanie ojca. Egfryt nie popełnił tego błędu i spokojnie rządził, pozostając w zależności od ojca i utrzymując Deirę w coraz ściślejszym sojuszu z Bernicją. Kiedy Oswiu zmarł 15 lutego 670 roku, Egfryt zasiadł na wspólnym tronie obu królestwBeda, ks.4, rozdz.5.
W 660 roku pojął za żonę Edeltrudę, córkę Anny, króla Wschodnich Anglów. Małżeństwo to zakończyło się skandalem: Etelreda, namówiona przez biskupa Wilfryda, zdecydowała się zachować czystość i wkrótce po ślubie wstąpiła do zakonu. Egfryt poślubił drugą żonę, Eormenburgę. Nie zapomniał jednak swojej krzywdy i w 678 wygnał biskupa z krajuBeda, ks.4, rozdz.12. Mimo starań, nie udało się Egfrytowi spłodzić potomka. Zaczął więc szykować na swego zastępcę najmłodszego ze swych braci, Elfwine. Ponownie zdecydował się nadać Deirze częściową autonomię i osadził Elfwine na jej tronieYorke, s.115.
Początek panowania Egfryda w Nortumbrii nie był łatwy, gdyż po śmierci potężnego Oswiu podlegli mu dotąd Piktowie zdecydowali się podnieść bunt. Kres ich zapędom położył Egfryt w 671 roku, w wielkiej bitwie pod Moncriefe. Zwycięstwo to doprowadziło do utworzenia nowego podkrólestwa, zależnego od Nortumbrii, Lothian i zapewniło królestwu spokój na północnej granicy na kolejne 14 lat. Egfrytowi udało się również podporządkowanie Nortumbrii celtyckiego królestwa Rheged.
Znacznie gorzej układały się stosunki z położoną na południu Mercją. W 674 roku Egfryt zdecydował się na zbrojny najazd, pokonał rządzącego tam wówczas Wulfhere i zajął Królestwo Lindsey. Zaledwie 5 lat później sytuacja się odwróciła - w bitwie nad rzeką Trent Egfryt został pokonany przez EtelredaASC A.D.679, który odebrał zagarnięte wcześniej tereny. W bitwie tej zginął również młody ElfwineBeda, ks.4, rozdz.21, co bardzo pokrzyżowało plany Egfryta. Za namową biskupa Teodora zdecydował się jednak nie eskalować konfliktu, przyjął zadośćuczynienie za śmierć brata i ponownie włączył Deirę do Nortumbrii.
W 684 roku Egfryt wysłał swe wojsko pod wodzą ealdormana Beorta na teren IrlandiiYorke, s.123. Wyprawa nie odniosła oczekiwanych skutków - nie udało się podbić Irlandii. Beort przywiózł jednak swojemu władcy wielu jeńców i liczne łupy.
W 685 Egfryt, wbrew radom Kutberta z Lindisfarne, osobiście poprowadził swą armię przeciw Piktom, którzy coraz częściej najeżdżali na tereny przygraniczne. 20 maja został wciągnięty w pułapkę i pod Dun Nechain został zabity przez piktyjskiego króla Bridei IIIYorke, s.128.
Następcą Egfryta został jego przyrodni brat AldfrithASC A.D.685.
Przypisy
Bibliografia Prosopography of Anglo-Saxon England: Ecgfrith Beda Czcigodny Historia ecclesiastica gentis Anglorum dostępna w bibliotece cyfrowej ASC Kronika anglosaska dostępna w bibliotece cyfrowej
Kategoria:Władcy Nortumbrii Kategoria:Urodzeni w VII wieku Kategoria:Zmarli w 685