Czyrak, dawniej furunkuł () – ropne zapalenie okołomieszkowe z wytworzeniem czopa martwiczego, mające postać z początku guzka, potem guzka z krostą, spowodowane zakażeniem gronkowcowym. W przypadku licznych czyraków stosuje się termin czyraczność lub czyrak mnogi (łac. furunculosis), a jeśli znajdują się one blisko siebie i łączą w jedną zmianę, nazywa się je karbunkułem lub czyrakiem gromadnym (łac. carbunculus). Karbunkuł występuje najczęściej na karku.
Etiologia Czynnikiem etiologicznym czyraka są bakterie Gram-dodatnie, najczęściej z nich gronkowiec złocisty. Czyraczności sprzyjają choroby przemiany materii, przede wszystkim cukrzyca, choroby nerek, niedobory immunologiczne, a także ogólne wyniszczenie.
Objawy i przebieg Ewolucja zmian jest następująca: początkowo tworzy się naciek zapalny w otoczeniu mieszka włosowego i drobny sinoczerwony guzek. Po upływie kilku dni na szczycie guzka powstaje krosta, pod którą wytwarza się martwica. Następnych kilka dni przynosi samoistne pęknięcie krosty i ewakuację mas martwiczych. Po wygojeniu się ranki powstałej wskutek oddzielenia się mas martwiczych często pozostaje niewielka blizna.
Z objawów podmiotowych występuje duża bolesność w okresie tworzenia się czyraka.
Powikłania Czyraki w okolicy przedsionka nosa i wargi górnej (czyli tak zwanego trójkąta śmierci) oraz oczodołu mogą być powikłane przejściem zakażenia na zatoki jamiste i opony mózgu.
Różnicowanie Grzybica głęboka owłosionej skóry głowy, zwłaszcza skóry brody (tinea barbae).
Leczenie Stosuje się kompresy ichtiolowe i chirurgiczne nacięcie czyraka po wytworzeniu czopa martwiczego. W czyraczności wdraża się celowaną antybiotykoterapię i środki ogólnie wzmacniające.
Klasyfikacja ICD10 kod ICD10 nazwa choroby Ropień skóry, czyrak i czyrak gromadny Ropień skóry, czyrak i czyrak gromadny twarzy Ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny szyi Ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny tułowia Ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny pośladka Ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny kończyny Ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny o innej lokalizacji Nieokreślony ropień skóry, czyrak, czyrak gromadny Przypisy
Bibliografia Stefania Jabłońska, Sławomir Majewski Choroby skóry i choroby przenoszone drogą płciową, PZWL 2005, .
Kategoria:Choroby skóry