thumb|Oczy złożone muchówki Tabanus lineola thumb|Oko złożone kryla antarktycznego. Obraz z mikroskopu elektronowego. alt=Oko złożone trzmiela|mały|Oko złożone trzmiela. Oczy złożone, oczy mozaikowe, oczy fasetkowe (l.poj. oko złożone – łac. oculus compositus) – rodzaj oczu występujący u owadów, wijów i niektórych skorupiaków. Składają się z ułożonych w charakterystyczny wzór mozaikowy omatidiów (zwanych oczkami prostymi lub fasetkami), z których każdy posiada własną rogówkę, aparat dioptryczny, komórki barwnikowe i receptory i odbiera tylko wąski wycinek pola widzenia. Daje to obraz mozaikowy, który zostaje przetworzony w układzie nerwowym. Oko złożone dostrzega intensywność światła i jego zmiany, ale nie umożliwia ostrego widzenia kształtów. Pole widzenia oczu złożonych jest bardzo szerokie i może dochodzić nawet do 360° (u drapieżnych owadów). Oczy stawonogów dają im możliwość dostrzegania szerszej gamy barw, np. pszczoły widzą ultrafiolet, a także rozróżniają polaryzację światła. Ułatwia im to orientację przy pochmurnym niebie.
Istnieją 2 typy oczu złożonych: oczy apozycyjne – występują u owadów dziennych. Każde z omatidiów jest otoczone komórkami barwnikowymi, które pochłaniają większość promieni świetlnych, a przepuszczają do soczewki tylko prostopadłe. oczy superpozycyjne – występują u owadów nocnych i wielu skorupiaków. Mają mniej omatidiów niż oczy apozycyjne, a ponadto izolacja optyczna między nimi jest wyraźnie mniejsza. Obraz przekazywany przez oczy superpozycyjne jest jaśniejszy od obrazu przekazywanego przez oczy apozycyjne, ale mniej ostry.
Zobacz też
przyoczko Bibliografia
Linki zewnętrzne F.G. Varela, W. Wiitanen, The optics of the compound eye of the honeybee (Apis mellifera), J Gen Physiol. 1970 Mar;55(3):336-58 F.G. Varela, K.R. Porter, Fine structure of the visual system of the honeybee (Apis mellifera). I. The retina, J Ultrastruct Res. 1969 Nov;29(3):236-59 F.G. Varela, Fine structure of the visual system of the honey bee (Apis mellifera). II. The lamina, J Ultrastruct Res. 1970 Apr;31(1):178-94 W. Wiitanen, F.G. Varela, Analysis of the organization and overlap of the visual fields in the compound eye of the honeybee (Apis mellifera), J Gen Physiol. 1971 Mar;57(3):303-25 F.G. Varela, The vertebrate and the (insect) compound eye in evolutionary perspective, Vision Res. 1971;Suppl 3:201-9
Kategoria:Oko Kategoria:Narządy zmysłów stawonogów