thumb|200px|right|Fragment procesji w czasie odpustu parafialnego 2 października 2011 r. w Krościenku nad Dunajcem. mały|298x298px|Górnicy w uroczystych strojach. Odpust parafialny - Parafia Najświętszego Serca Pana Jezusa w Pietrzykowicach, 2024 r. Odpust parafialny – w Kościele katolickim to uroczystość patrona danego kościoła parafialnego.
Historia W pierwszych wiekach ze względu na brak wolności religijnej chrześcijanie nie budowali świątyń, lecz spotykali się w domach. Od IV w. zaczęły pojawiać się kościoły, często w miejscach męczeńskiej śmierci chrześcijan lub nad ich grobami, a więc gdzie istniał kult świętych. Jeśli to nie było możliwe, troszczono się, by w kościele znajdowały się przynajmniej relikwie. W ten sposób kościoły zyskiwały swoich patronów. Dzień, w którym w liturgii wspominano owego patrona, stawał się świętem kościoła i parafii z nim związanej. Pierwsze kościoły przyjmowały za swoich patronów zwłaszcza Apostołów i świętych męczenników, z czasem kościoły otrzymywały za patrona Najświętszą Maryję Pannę, a w wiekach późniejszych świątynie dedykowano Jezusowi Chrystusowi, Duchowi Świętemu oraz odwoływano się do przymiotów boskich (najczęściej np. Miłosierdzia Bożego, Opatrzności Bożej).
Wraz z rozwojem nauki o odpustach dołączono możliwość ich zyskiwania (odpustu zupełnego) w dzień święta patronalnego danego kościoła. Warunkiem takiego odpustu (oprócz podstawowych warunków) jest nawiedzenie kościoła w którym odbywa się uroczystość. Z czasem uroczystość patronalna zyskała miano odpustu parafialnego.
Współczesność Odpusty parafialne niejednokrotnie kojarzą się z zewnętrzną otoczką, na którą składają się wydarzenia religijne (suma odpustowa, strojenie kościoła, procesja), a także towarzyszące im festyny, kramy z zabawkami i słodyczami itp. (stąd np. zwroty typu „kupić coś na odpuście”, „odpustowy” w znaczeniu „tandetny, o małej wartości”). Kościół jednak podkreśla, że te zwyczaje mają wartość drugorzędną. W kazaniach tego dnia przypomina się wiernym o samym patronie oraz o możliwości zyskania odpustu.
Aby ułatwić świętowanie, wolno obchód liturgiczny ku czci patrona przenieść na najbliższy dzień wolny, np. na niedzielę przed lub po właściwym wspomnieniu. Wyjątkami są jednak niedziele Adwentu, Wielkiego Postu i Wielkanocy podczas których można obchodzić (zewnętrzną) uroczystość z zachowaniem wyznaczonych przepisówZasady przenoszenia odpustu na inny dzień; Ceremoniał zakonny Polskiej Prowincji Zgromadzenia Zmartwychwstania Pana Naszego Jezusa Chrystusa, wyd. I, Kraków 2023, s. XXIX-XXX.. Uroczystość nie może być obchodzona w dzień wspomnienia patrona lub niedziele, w które wypada uroczystość mająca pierwszeństwo nad świętami (np. Wielki Tydzień, Triduum Paschalne...).
Galeria
Zobacz też Odpust
Przypisy
Kategoria:Katolicka pobożność ludowa