Wiktor Władimirowicz Jerofiejew (ros. Виктор Владимирович Ерофеев; ur. 19 września 1947 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR) – rosyjski pisarz i publicysta postmodernistyczny. Prowadzi własny program w kanale „Kultura” oraz nadaje autorską audycję w moskiewskim Radiu „Wolność”. Jeden z inicjatorów wydania almanachu „Metropol” w 1979 r.
W swych utworach posługuje się groteską i sarkazmem, miesza rzeczywistość z marzeniem sennym, a czytelnika poddaje ciężkim próbom wytrzymałości intelektualnej i obyczajowej; z bezwzględnością rozlicza się z rosyjską historią, mitologią i narodową megalomanią, a romantyczny motyw żywiołowej „rosyjskiej duszy” zmienia w gorzki obraz degeneracji i apatii.
Życiorys Urodził się w rodzinie radzieckiego dyplomaty (a wcześniej tłumacza Stalina), jako dziecko przez kilka lat mieszkał w Paryżu. W 1970 ukończył studia na Uniwersytecie Moskiewskim. W 1975 został doktorem nauk filologicznych.
Zna język polski, jego pierwszą żoną była Polka, Wiesława Skóra.
W 1979 był jednym z inicjatorów wydania Metropolu, drugoobiegowego wydawnictwa, w którym poza cenzurą ukazały się teksty radzieckich pisarzy różnych pokoleń (w tym Jerofiejewa). Publikacja spotkała się z ostrą reakcją władz – wyrzucono go ze Związku Literatów i objęto zakazem druku (oficjalnie debiutował dopiero w okresie pieriestrojki), a jego ojca odwołano z placówki dyplomatycznej.
W prozie rosyjskiej uchodzi za skandalistę i prowokatora. Jego utwory są mocno nasycone erotyzmem, z sarkazmem rozlicza w nich rosyjską historię i mity. Bohaterką jego pierwszej powieści, Rosyjska piękność (przetłumaczonej na kilkadziesiąt języków), jest moskiewska prostytutka. W autobiograficznym Dobrym Stalinie kreśli ironiczny obraz radzieckiej wierchuszki zafascynowanej generalissimusem.
Jest autorem libretta opery Alfreda Sznitkego Życie z idiotą (napisanego w oparciu o opowiadanie o tym samym tytule).
Wybrana twórczość Powieści 1990 – Rosyjska piękność (ros. Русская красавица) 1996 – Sąd Ostateczny (ros. Страшный суд) 1999 – Encyklopedia duszy rosyjskiej (ros. Энциклопедия русской души) - polskie tłumaczenie Andrzej de Lazari. 2004 – Dobry Stalin (ros. Хороший Сталин) 2012 – Akimudy (ros. Акимуды) – polskie tłumaczenie Michał B. Jagiełło 2017 – Różowa mysz (ros. Розовая мышь) – polskie tłumaczenie Michał B. Jagiełło
Zbiory 1980 – Życie z idiotą (ros. Жизнь с идиотом) – zbiór opowiadań 1997 – Mężczyźni (ros. Мужчины) – zbiór opowiadań i szkiców 2001 – Bóg X – zbiór opowiadań; polskie tłumaczenie Michał B. Jagiełło 2006 – Rosyjska apokalipsa – zbiór esejów i szkiców - polskie tłumaczenie Andrzej de Lazari. 2008 – Świat diabła (ros. Свет дьявола. География смысла жизни) – zbiór esejów; polskie tłumaczenie Michał B. Jagiełło 2015 – Ciało (ros. тело) – Zbiór esejów; polskie tłumaczenie Michał B. JagiełłoPolskie wydanie: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, Warszawa, 2017, .
Odznaczenia
Kawaler Orderu Sztuki i Literatury (Francja, 2006) Kawaler Legii Honorowej (Francja, 2013) Krzyż Komandorski Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, 2014)
Przypisy
Bibliografia Źródła w języku rosyjskim
Kategoria:Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Członkowie PEN Clubu Kategoria:Kawalerowie Legii Honorowej Kategoria:Kawalerowie Orderu Sztuki i Literatury Kategoria:Ludzie urodzeni w Moskwie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Kategoria:Pisarze związani z Moskwą Kategoria:Rosyjscy prozaicy XX wieku Kategoria:Rosyjscy prozaicy XXI wieku Kategoria:Rosyjscy publicyści Kategoria:Urodzeni w 1947