Gilbert Charles Stuart (ur. 3 grudnia 1755 w Newport, RI, zm. 9 lipca 1828 w Bostonie) – amerykański malarz-portrecista, któremu sławę przyniósł niedokończony portret Jerzego Waszyngtona, jeden z najbardziej znanych w USA portretów.
Życiorys Zaczął malować gdy miał 13 lat. Jego pierwsze prace to proste, oszczędnie malowane portrety. Gdy miał 20 lat wybrał się do Anglii, gdzie od roku 1777 pobierał nauki w studiu malarskim Benjamina Westa. W 1782 r. wystawił w Akademii Królewskiej w Londynie kilka swoich prac, które zostały entuzjastycznie przyjęte przez krytyków, co skłoniło Stuarta do otwarcia własnego studia. Przez następne 5 lat bogaci Anglicy i Szkoci zamawiali u niego swe portrety.
W roku 1787 żyjący ponad stan Stuart musiał – uciekając przed wierzycielami – opuścić Anglię. Schronił się w Dublinie, w Irlandii.
Na początku 1793 roku, z myślą namalowania portretu ówczesnego prezydenta Stanów Zjednoczonych, Jerzego Waszyngtona, powrócił do Stanów Zjednoczonych. Pierwotnie otworzył pracownię malarską w Nowym Jorku, aby w 1794 roku przeprowadzić się do Filadelfii, siedziby rządu federalnego.
thumb|left|240px|Miniaturowy portret Gilberta Stuarta autorstwa Sarah Goodridge. Oprawiony w bransoletę z włosów, akwarela na kości słoniowej, Smithsonian American Art Museum and the Renwick Gallery Jego uczennicą była miniaturzystka Sarah Goodridge, która w 1825 roku namalowała jego portret. Realistyczna i wnikliwa miniatura z jego podobizną była krytykowana przez innych jako niepochlebna, ale wysoce ceniona przez samego Stuarta. Malarz oprawił ją w bransoletę splecioną z pukli włosów własnych i swej żony, a następnie podarował swojej matce w lipcu 1827 roku. Goodridge namalowała dodatkowe kopie tej miniatury, zaś Asher Brown Durand wykonał na jej podstawie rycinę.
Portret Waszyngtona
Postanowił zarobić pieniądze, malując portret Jerzego Waszyngtona, który pozował mu trzykrotnie w latach 1794–1796. Portret zwany „Vaughan” przedstawia popiersie Waszyngtona, „Lansdowne” przedstawia naturalnej wielkości męża stanu, zaś „Atheneum” to owalny, nieukończony zarys głowy. Artysta sprzedał wiele kopii tych portretów, które sporządzał wraz z córką i uczniami.
W roku 1805 przeniósł się do Bostonu, gdzie dał się poznać jako człowiek czarujący, szybko i sprawnie pracujący portrecista oraz jako mistrz chętnie udzielający porad młodym artystom.
Obrazy Łyżwiarz – 1782, National Gallery of Art Waszyngton Jerzy Waszyngton – 1796, Museum of Fine Arts, Boston
Przypisy H. Rachlin, Skandale, wandale i niezwykłe opowieści o wielkich dziełach sztuki s. 117. Early American Paintings.
Bibliografia
Kategoria:Amerykańscy malarze Kategoria:Portreciści Kategoria:Urodzeni w 1755 Kategoria:Zmarli w 1828 Kategoria:Ludzie urodzeni w Newport (Rhode Island)