Twórczość malarska Leonarda da Vinci obejmuje kilkanaście obrazów olejnych i fresków. Leonardo da Vinci uchodzi za jednego z najwybitniejszych malarzy w historii sztuki. Jego dzieła są porównywane z obrazami Michała Anioła i Rafaela.

Charakterystyczne dla twórczości Leonarda jest stosowanie sfumato: modelunku malarskiego o łagodnych przejściach światłocieniowych, który umożliwia zacieranie konturów. Tworząc obrazy opracowywał nowe techniki. Nie wszystkie eksperymenty zakończyły się sukcesem: do czasów współczesnych nie zachował się fresk Bitwa pod Anghiari, a Ostatnia Wieczerza znajduje się w złym stanie. Wiele obrazów dopracowywał przez kilkanaście lat.

Leonardo uczył się malarstwa w warsztacie Andrei del Verrocchia. Tam opanował anatomię plastyczną, technikę rysunki, mechanikę, stosowanie światła i cieni. Zachowały się studia draperii z czasów nauki u Verrocchia, powstałe ok. 1470 roku. Jako uczeń Verrocchia Leonardo uczestniczył w malowaniu obrazów Tobiasz i Anioł (ok. 1468–1470 roku lub 1470–1475) oraz Chrzest Chrystusa (ok. 1470–1476). Na obrazie Tobiasz i Anioł Leonardo miał namalować rybę i psa. Na Chrzcie Chrystusa autorstwa Leonarda jest anioł po lewej stronie. Ponadto Leonardo miał przemalować postać Jezusa i zamglony krajobraz.

Leonardo uważał, że malarstwo przewyższa poezję, rzeźbiarstwo czy też muzykę. Uważał poezję za gorszą sztukę. Jego zdaniem malarz za pomocą jednego obrazu potrafił wyrazić tyle samo, co poeta za pomocą wielu słów. Pogląd o wyższości malarstwa nad innymi dziedzinami sztuki był sprzeczny z obowiązującym wówczas poglądem, że malarstwo jest wyłącznie sztuką mechaniczną. Leonardo porównywał malarstwo z innymi gałęziami sztuki podczas dyskusji (m.in podczas debaty zorganizowanej w Castello Sforzesco 9 lutego 1498 roku) oraz w prywatnych notatkach. W notatkach podkreślał powiązanie malarstwa z zasadami perspektywy i optyki. Notatki o malarstwie zostały wydane po śmierci Leonarda przez jego ucznia Francesca Melziego w zbiorze znanym dzisiaj jako Traktat o malarstwie.

Leonardo w latach 1490–1491 pracował nad traktatem o światłocieniu (chiaroscuro). Zdefiniował różne rodzaje źródeł światła (np.: światło pochodne, światło odbite) i jego odmiany, m.in.: aria restretta – światło wpadające przez okno i lumo libero – światło rozproszone w plenerze. Padanie światła na przedmiot określił mianem perchussione (uderzenie), podkreślając jego dynamiczny charakter. Leonardo zaznacza przy tym, iż światło i cień to najpewniejsze środki do poznania kształtów wszelkich ciał.

Większość obrazów została namalowana dla mecenasów i osób prywatnych.

Obrazy Leonarda Da Vinci Obraz Tytuł Data powstania Lokalizacja Uwagi100pxZwiastowanie1472–1476Galeria Uffizi we Florencji Brak zgody, czy Leonardo jest jedynym autorem obrazu czy też obraz namalowało kilku malarzy, z czego Leonardo miał największy wkład w jego powstanie100pxMadonna z goździkiem1473–1475Stara Pinakoteka w MonachiumObraz znany również pod tytułem Madonna monachijska100pxMadonna Benois1478–1480Ermitaż w Sankt PetersburguObraz znany również pod tytułem Madonna z Dzieciątkiem i kwiatem100pxPortret Ginevry Benciok. 1478 roku lub ok. 1478–1480National Gallery of Art w Waszyngtonie100pxŚwięty Hieronim na pustyniBrak dokładnej daty, w źródłach można przeczytać, że Leonardo pracował nad obrazem w latach: ok. 1480–1482, ok. 1481–1482 lub ok. 1485–1488Muzea WatykańskieObraz nieukończony100pxPokłon Trzech Króli1481–1482Galeria Uffizi we FlorencjiObraz nieukończonyMeduzaprzed 1482Obraz zaginiony100pxMadonna w grocie – I wersja1483–1485/1486Luwr w ParyżuObraz znany również pod tytułem Madonna wśród skał100pxPortret muzykaok. 1485 lub między 1488 a 1490Pinakoteka Ambrozjańska w MediolanieObraz znany również pod tytułami Portret młodego mężczyzny, Muzyk; uchodzi za nieukończony.100pxDama z gronostajemok. 1489–1490Muzeum Książąt Czartoryskich w KrakowieObraz znany również pod tytułami: Portret Cecylii Gallerani, Portret damy z gronostajem, Dama z łasiczką, Dama z łasicą100pxLa Belle Ferronièremiędzy 1490 a 1495Luwr w Paryżu100pxMadonna w grocie – II wersja1493–1495 i 1503–1508 (lub 1506–1508)National Gallery w LondynieObraz znany również pod tytułem Madonna wśród skał100pxOstatnia Wieczerza1494/1495–1498 Santa Maria della Grazie w MediolanieLeda z łabędziempoczątek XVI w.—Obraz zaginiony, znany za sprawą kopii i źródeł pisanych100pxMadonna z kądzieląok. 1501Scottish National Gallery w EdynburguObraz znany również pod tytułami Madonna z kołowrotkiem i Madonna z wrzecionem100pxŚwięta Anna Samotrzeciaok. 1502-1518Luwr w ParyżuBitwa pod Anghiari1503–1506—Nieukończone malowidło nie zachowało się do czasów współczesnych100pxMona Lisa1503–1507Luwr w Paryżu100pxZbawiciel świata1510–1515Kolekcja prywatna, własność księcia koronnego Arabii Saudyjskiej Muhammada ibn SalmanaAutorstwo Leonarda kwestionowane100pxJan Chrzcicielok. 1509/1513–1516Luwr w ParyżuMadonna z DziecięciemXVI w.Obraz zaginiony. Według relacji Vasariego miał to być mały obraz, zamówiony przez datariusza papieskiego Baldassarego Turini z Pescii. Obraz znany z kopii wykonanych przez uczniów Leonarda.DzieciątkoXVI w.Obraz zaginiony. Według relacji Vasariego miał to być mały obraz, zamówiony przez datariusza papieskiego Baldassarego Turini z Pescii. Obraz znany z kopii wykonanych przez uczniów Leonarda.Portret Constanzy d’AvalosXVI w.Obraz bez oficjalnego tytułu. Był to portret księżnej Francavilli Constanzy d’Avalos, zamówiony przez nią samą. Na portrecie księżna miała na sobie wdowie szaty, jej twarz wyrażała powagę. Obraz nie zachował się do czasów współczesnych.

Ponadto Leonardowi przypisuje się autorstwo obrazu Święty Jan Chrzciciel z atrybutami Bachusa, namalowanego około lat 1513–1516. Autorstwo obrazu wzbudza kontrowersje, wśród autorów wymieniani są również Francesco Melzi, Cesare da Sesto lub że obraz namalował Leonardo wraz ze swoimi uczniami.

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Twórczość malarska Leonarda da Vinci