thumb Dywizja Grenadierów Pancernych „Brandenburg” (niem. Panzergrenadier-Division „Brandenburg”) – niemiecki związek taktyczny z okresu końca II wojny światowej, powstały z dywizji do zadań specjalnych „Brandenburg”.
Geneza Po nieudanym zamachu na Adolfa Hitlera 20 lipca 1944 r., w który zamieszany był m.in. Wilhelm Canaris, wywiad wojskowy Abwehra został przejęty przez SS. Dywizja „Brandenburg” podległa dotąd Abwehrze i przeznaczona do specjalnych działań, z rozkazu przywódcy III Rzeszy przeszła pod władzę SD, a 13 września utraciła status Sondertruppen i została przeorganizowana na frontową dywizję grenadierów pancernych pod nazwą Dywizja Grenadierów Pancernych „Brandenburg”. Dla Brandenburczyków przeformowanie w zwykłą jednostkę wojskową było dużym ciosem, zmniejszającym ich morale, ale pomimo tego nadal pozostawali oni elitą.
Zarys historyczny W poł. września 1944 r. Dywizja została przerzucona na terytorium Niezależnego Państwa Chorwackiego w rejon Zagrzebia, wchodząc w skład 2 Armii Pancernej. W listopadzie przeniosiono ją do Prus Wschodnich, gdzie została podporządkowana odwodowemu Korpusowi Pancernemu „Grossdeutshland” pod dowództwem gen. Dietricha von Sauckena. Od stycznia 1945 r. Dywizja ciągle znajdowała się w boju.
Przetransportowana w trybie alarmowym w okolice Kielc (w składzie 4 Armii Pancernej) nie zdążyła jednak wejść do walki jako całość i pod naciskiem sowieckiej ofensywy styczniowej została wycofana wraz z dowództwem Korpusu Panc. „Grossdeutshland” nad Nysę Łużycką. Broniła tzw. „korytarza łużyckiego” i obsadzała brzeg rzeki. Liczyła wówczas ok. 11,5 tys. żołnierzy, a na wyposażeniu miała 140 dział i 60 moździerzy, 20 czołgów PzKpfw V Panther, bardzo dużo broni maszynowej i nowoczesnej broni przeciwpancernej (Panzerfausty i Panzerschrecki). W kwietniu prowadziła ciężkie walki obronne z forsującymi Nysę polskimi oddziałami 2 Armii Wojska Polskiego. Jej obrona została przełamana, a Dywizja z ciężkimi stratami wycofała się w rejon na południe od Budziszyna. Tam część jej oddziałów wzięła udział w kontrataku niemieckim, który zadał ciężkie straty 2 Armii WP (patrz: bitwa pod Budziszynem).
30 kwietnia resztki Dywizji znalazły się w rejonie Drezna, a 1 maja przeszły na terytorium Protektoratu Czech i Moraw, gdzie skapitulowały 8 maja.
Dowódcy dywizji gen. Fritz Kühlwein – 15 września – 16 października 1944 r. gen. Hermann Schulte Heuthaus – 17 października 1944 r. – 8 maja 1945 r.
Struktura organizacyjna 1944/1945 Sztab Dywizji Pułk Pancerny „Brandenburg” (czołgi PzKpfw V Panther i PzKpfw IV) 1 Pułk Grenadierów Pancernych „Brandenburg” 2 Pułk Grenadierów Pancernych „Brandenburg” Batalion Grenadierów Pancernych „Brandenburg” Pułk Artylerii „Brandenburg” Armijny Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej „Brandenburg” Dywizjon Rozpoznawczy „Brandenburg” Batalion Saperów „Brandenburg” Batalion Łączności „Brandenburg” pododdziały zaopatrzenia i obsługi
Kwiecień 1945 (Łużyce) Sztab Dywizji 1 Pułk Grenadierów Pancernych „Brandenburg” 2 Pułk Grenadierów Pancernych „Brandenburg” Grupa pancerna „Wietersheim” (trzy kompanie czołgów i jedna kompania grenadierów pancernych na transporterach opancerzonych; łącznie ok. 20 czołgów Pzkfw V Panther) Pułk Artylerii „Brandenburg” Armijny Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej „Brandenburg” Dywizjon Rozpoznawczy „Brandenburg” Szturmowy Batalion Saperów „Brandenburg” (na transporterach opancerzonych, z moździerzami i pancerzownicami) Batalion Łączności „Brandenburg” pododdziały zaopatrzenia i obsługi 1244 Pułk Grenadierów – przydzielony do Dywizji Brygada Artylerii Szturmowej „Grossdeutshland” (w składzie trzech baterii i kompanii zaopatrzenia) – przydzielona do Dywizji dwa dywizjony 732 Brygady Artylerii – przydzielone do Dywizji
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Dywizje grenadierów pancernych III Rzeszy Kategoria:Niemieckie jednostki organizacyjne wojska utworzone w 1944 Kategoria:Radzieckie jednostki organizacyjne wojska rozwiązane w 1945