266px|thumb|Ludność Rzeczypospolitej z językiem ojczystym ukraińskim i ruskim, według spisu powszechnego 1931 roku Kordon sokalski (od miasta Sokal) − umowny termin dla określenia granicy administracyjnej pomiędzy obszarem województw tzw. Małopolski Wschodniej (d. Galicji Wschodniej) a województwem wołyńskim i powiatami Chełmszczyzny w obrębie województwa lubelskiego, utworzony w okresie II Rzeczypospolitej, mający swoją genezę w istniejącej do 1914 granicy między zaborem rosyjskim (na północy) i zaborem austriackim (na południu).
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości ta nieformalna granica była podtrzymywana politycznie przez rząd polski w celu osłabienia wpływów ukraińskiego nacjonalizmuTimothy Snyder, Tajna wojna. Henryk Józewski i polsko-sowiecka rozgrywka o Ukrainę, wyd. Znak, Kraków 2008, , s.208 rozwijającego się w d. Galicji Wschodniej na ukraińską ludność ziem leżących na północ od Galicji, na których ogólny poziom świadomości narodowej był znacznie niższy niż na ziemiach pohabsburskich. Przebieg kordonu pokrywał się z dawną rozbiorową granicą Imperium Rosyjskiego i Austro-Węgier (zob. Granica Austro-Węgier z Rosją). Podział ten pokrywał się także z podziałem wyznaniowym: greckokatolickim większości Ukraińców na terenie dawnego zaboru austriackiego i wyznaniem prawosławnym większości Ukraińców na terenie dawnego zaboru rosyjskiego (po likwidacji przez carat w 1839 roku unii brzeskiej i przymusowym wcieleniu struktur kościoła unickiego do rosyjskiej cerkwi prawosławnej).
Kordon ten miał m.in. utrudniać organizację ukraińskich stowarzyszeń oświatowych, spółdzielczych i sportowych (Płast, Proświta, Masłosojuz) na Wołyniu i Chełmszczyźnie oraz napływ ukraińskiej prasy i literatury z terytorium Galicji. W praktyce sprowadzało się to do odmowy rejestracji oddziałów stowarzyszeń, spółdzielni i partii ukraińskich działających w Galicji na terytorium województwa wołyńskiego i województwa lubelskiego.
Zobacz też Ridna Chata kordon sanitarny
Przypisy
Bibliografia Henryk Józewski, Zamiast pamiętnika, Zeszyty Historyczne, z. 59,60,63, Paryż 1982–1983 Marek Gałęzowski, Henryk Józewski „Olgierd”, Zeszyty Historyczne, zeszyt 150, Paryż 2004, s. 97–128. Tam także znajduje się obszerna bibliografia dotycząca Józewskiego; Jan Kęsik, „Kordon sokalski”. Problemy pogranicza galicyjsko-wołyńskiego w latach 1921–1939, [w:] Z dziejów prowincji galicyjskiej, „Acta Universitatis Wratislaviensis”, Historia CXI, nr 1532, Wrocław 1993, s. 125–155. Timothy Snyder, Sketches from a Secret War: A Polish Artist's Mission to Liberate Soviet Ukraine, New Haven: Yale University Press, 2005; wydanie polskie: Tajna wojna. Henryk Józewski i polsko-sowiecka rozgrywka o Ukrainę, wyd. Znak, Kraków 2008,
Kategoria:Mniejszość ukraińska w II Rzeczypospolitej Kategoria:Historia Małopolski