Browar we Wrzeszczu – browar w gdańskim Wrzeszczu, położony na osiedlu Kuźniczki działający od XVIII wieku do 2001 roku. Obiekt wpisany jest do rejestru zabytków pod nr rej.: A-1735 z 4.10.2002 i z 14.02.2014
Historia Początki Początki browaru we Wrzeszczu sięgają początków rozkwitu osady dworskiej Kuźniczki (niem. Kleinhammer) w XVI wieku. Wtedy to w Kuźniczkach powstała osada dworska wraz z parkiem, ogrodem oraz obiektami gospodarczymi. W XVIII wieku nad Stawem Parkowym powstał niewielki drewniany browar.
Rewolucja przemysłowa mały|220px|lewo|Browar na planie z 1899 mały|220px|Browar i wypływająca z jego terenu Strzyża, w środku willa dyrektora z 1914, po prawej magazyn Pod koniec XVIII wieku browar przeżywał kryzys, lecz w 1869 w związku z budową linii kolejowej Gdańsk Główny – Wejherowo, z powrotem zainteresowali się nim inwestorzy. W 1871 browar przeszedł w ręce spółki Danziger Aktien-Bierbrauerei (DAB), która zburzyła drewniane osiemnastowieczne zabudowania i wybudowała w jego miejsce nowoczesny zakład przemysłowy, dostosowany do standardów narzuconych przez drugą rewolucję przemysłową, który zaczął pracę już w 1873 i osiągał zdolność produkcyjną 60 000 hl piwa rocznie. W tym czasie do browaru doprowadzono także istniejącą do dziś bocznicę ze stacji Gdańsk Wrzeszcz. W 1908 w browarze było zatrudnionych 166 pracowników.
Zakład został dodatkowo rozbudowany w latach 1910-1913, co przyczyniło się do osiągnięcia zdolności produkcyjnej 175 000 hl piwa na rok.
W 1913 spółka przejęła browar w Gdańsku (Alte Danziger Schloßbrauerei), w 1917 słodownię w Wejherowie (Mälzerei Neustadt/Westpr.), oraz w 1918 browar w Sopocie (Bergschlösschen Brauerei Zoppot).
Lata międzywojenne W dwudziestoleciu międzywojennym browar ponownie przeżywał głęboki kryzys ekonomiczny, lecz nie przeszkodziło to w budowie nowoczesnych, jak na ówczesne czasy, budynków zarządu zakładu. W 1929 zakłady przejęły kolejny browar w Gdańsku (Bierbrauerei Leonhard Waas).
Po II wojnie światowej Browar w Kuźniczkach ocalał po II wojnie światowej, więc od razu mógł wznowić produkcję. Do 1946 znaczna część produkcji była przeznaczona na rzecz Armii Czerwonej. Formalnie browar upaństwowiono i został wchłonięty przez firmę Państwowe Zjednoczone Browary, jako Państwowy Browar Nr 1 w Gdańsku-Wrzeszczu, któremu w 1950 zmieniono nazwę na Gdańskie Zakłady Piwowarskie. W 1962 browar otrzymał nagrodę jako najlepszy zakład piwowarski. W latach 60. XX wieku przeprowadzono dalszą rozbudowę i zwiększono zdolność produkcyjną do 300 000 hl piwa rocznie. Piwo eksportowane było do ZSRR i Bułgarii.
Współczesność W 1988 zakładom nadano im. Jana Heweliusza, w 1991 browar został sprywatyzowany pod nazwą Hevelius Brewing Company Ltd., zaś w 2001 zakończono produkcję, m.in. z powodu braku dalszej możliwości rozbudowy browaru i dużej konkurencyjności marek zachodnich. W 1991 browar zatrudniał 480 pracownikówDystrybucja produktów jako element marketingu na przykładzie Hevelius Breewing Company Ltd., Politechnika Gdańska, Wydz. Zarządzania i Ekonomii , [w:] .
W styczniu 2006 teren browaru został sprzedany deweloperowi – Przedsiębiorstwu Budowlanemu Górskitrojmiasto.pl – Skończył się browar we Wrzeszczu, które wybudowało na jego miejscu osiedle mieszkaniowe, zachowując jednocześnie na nim tradycję warzelniczą. Powstał tu bowiem minibrowar.
Zabytki mały|Budynek dyrekcyjny z 1937 Zespół browaru przy ul. Kilińskiego 1-5 (dawne 25), zbudowany w latach 1871–1930: piwnice słodowni i leżakowni (po 1870), warzelnia (z 1885), szalet (z 1885), magazyn zbożowy (z 1903), stajnia (z 1903), piwnice „wodne” (z 1903), hale obciągu piwa, piwa butelkowego i przeładunku (z 1903), maszynownia (z 1913), willa dyrektora (z 1914), magazyn i suszarnia słodu (z 1927), bednarnia (z 1929), transformatornia (z 1929), budynek dyrekcyjny (z 1937).
Marki piwa Produkowane do 1945
Produkowane po 1945
Zobacz też Gdańsk Wrzeszcz Park Kuźniczki Strzyża Staw Browarny Indiańska Wioska Browarnictwo w Gdańsku
Przypisy
Bibliografia Abramowicz, Mieczysław: Gdańsk według Guntera Grassa, Urząd Miejski Gdańsk 2007, s. 11
Linki zewnętrzne Historia browaru w Kuźniczkach
Gdańsk Wrzeszcz Kategoria:Zabytki we Wrzeszczu Dolnym Kategoria:Zabytki przemysłowe w Gdańsku