Węzeł łączności (centrum łączności) – jednostka organizacyjna wojska, odpowiedzialna za obsługę i kontrolę łączności, składająca się zazwyczaj z ośrodka informacyjnego, ośrodka kryptograficznego oraz stacji nadawczych i odbiorczych.

Charakterystyka Węzeł łączności to wzajemnie ze sobą powiązany zespół urządzeń telekomunikacyjnych rozmieszczonych w terenie lub w obiekcie, przeznaczony do realizacji połączeń oraz administrowania w ramach wojskowego systemu telekomunikacyjnego siecią telekomunikacyjną na określonym obszarze. To też element stanowiska dowodzenia przeznaczony do zapewnienia łączności z innymi stanowiskami (własnymi, przełożonego, podwładnych, współdziałających i wspierających) oraz wewnątrz własnego stanowiska dowodzenia. Węzeł łączności to złożony element sieci łączności stanowiący organizacyjno-techniczne połączenie sił i środków łączności oraz informatyki. Jest rozwijany w miejscu skrzyżowania się lub zbiegu różnych rodzajów linii łączności w celu zapewnienia tworzenia kanałów, ich komutacji oraz komutacji pakietów i utajniania informacji oraz wymiany przesyłek pocztowych. Podział węzłów łączności ze względu na mobilność: stacjonarne (garnizonowe) WŁ mobilne WŁ: zapewniają zapewnienia dowództwu związku taktycznego (oddziałów, pododdziałów) łączność radiową, radioliniową, kablową i środkami wojskowej poczty polowej z dowódcami i sztabami: z przełożonym, podwładnymi i współdziałającymi, elementami ugrupowania bojowego, sąsiadami itp. polowe

Skład węzła łączności Węzeł łączności stanowiska dowodzenia dywizji (2007) centrum komutacyjne cyfrowa łącznica telefoniczna komutator sieci komputerowych kablowa telefoniczna sieć abonencka sieć komputerowa grupa środków teletransmisyjnych trzy radiostacje średniej mocy pięć radiostacji małej mocy trzy radiolinie terminal satelitarny grupa wozów dowodzenia punkt kierowania i zarządzania WŁ stacja pocztowa dwie drużyny kursów pocztowych punkt wymiany poczty polowej stacja zasilania 30 KW kablowa sieć energetyczna

Węzeł łączności szczebla operacyjnego (ćwiczebny) W okresie lat 1960–1990, gdy nie występowały powszechnie urządzenia cyfrowe, a co za tym idzie integracja usług, sieci i systemów, węzeł łączności na wyższych szczeblach dowodzenia był strukturalnie bardzo skomplikowany. Przedstawiony niżej wykaz jego elementów składowych przedstawia frontowy węzeł łączności realizowany przez 2 Brygadę Łączności oraz siły i środki innych jednostek podległych bezpośrednio MON podczas dużych ćwiczeń Układu Warszawskiego.

Węzeł łączności dzielił się na następujące elementy: centrum kierowania węzłem łączności, ASWŁ – aparatownia szefa węzła łączności (dowódcy batalionu), ADŁ – aparatownia dyżurnego łączności, ETG – ekspedycja telegraficzna, stacja szyfrowa, AUSz – aparatownia urządzeń szyfrowych (1-2 szt.), stacja telefoniczna – jawną i środków utajniających, CTFD – centrala telefoniczna dalekosiężna, PL – przełączalnia liniowa, CTF-TI – centrala telefoniczna utajniona (P-243), P-233 – aparatownia telefoniczna urządzeń utajniających (3-4 szt.), stacja telefoniczna w.cz. (przydzielana z Armii Radzieckiej) aparatownia kierowania, aparatownia dyżurnego łączności, centrala zbiorcza, aparatownie urządzeń w.cz., stacja telegraficzna – jawną i środków utajniających, CTGD – centrala telegraficzna dalekosiężna, AD-M – aparatownia dalekopisowa (1-2 szt.), ATGUU – aparatownia telegraficzna urządzeń utajniających, AD-TI – aparatownia dalekopisowa TI, grupa środków kanałotwórczych, środki łączności dalekosiężnej, AŁD – aparatownia łączności dalekosiężnej (liczba zależna od konfiguracji systemu łączności i ilości przyjmowanych traktów) środki radioliniowe (ilość sprzętu zależna od konfiguracji systemu i liczby przyjmowanych kierunków) R-404 – radiolinia operacyjna (1-2 kpl.), R-409 – radiolinia operacyjno-taktyczna (2-3 szt.), R-405 – radiolinia taktyczna (1-2 szt.), wojskowa stacja pocztowa, 130px|right EP(J) – ekspedycja poczty(jawna), EP(T) – ekspedycja poczty(tajna), lądowisko śmigłowców, PWP – punkt wymiany poczty, centrum zasilania (ilość sprzętu wynikająca z bilansu mocy zasilanego sprzętu) SZ-1 – stacja zasilania (1-2 szt.), PAD-30 – zespół spalinowo-elektryczny (1-2 szt.), centrum łączności satelitarnej R-440W (od 1984 roku), A-030 – aparatownia nadawczo-odbiorcza, A-031 – aparatownia urządzeń cyfrowych, stacja zasilania, aparatownia wóz kablowy (sypialnia załogi), warsztat naprawczy (warsztat-sypialka dowódcy), przyczepa antenowa, centrum łączności troposferycznej, stacja troposferyczna (np. R-410 później R-412), grupę środków radiowych – odbiorczych, AAKCz – automatyczna aparatownia kontroli częstotliwości (dyżurny środków radiowych), R-110/O – wóz odbiorczy radiostacji dużej mocy R-110 (1-2 szt.), R-102/O – wozy odbiorcze radiostacji średniej mocy R-102 (4-8 szt.), ARO-K1 – aparatownie radioodbiorcze (1-2 szt.), ARO KU-10 – nowsze aparatownie radioodbiorcze (1-2 w późniejszych latach), AZS – aparatownie zdalnego sterowania (1-2 szt.), AGZS – aparatownie grupowego zdalnego sterowania R-151 (w późniejszych latach), SZ-2 – stacja zasilania radiowych środków odbiorczych, grupę radiowych środków nadawczo-odbiorczych (samodzielnych radiostacji), R-140 – radiostacje KF średniej mocy (liczba zależna od zaplanowanego systemu), R-137 – radiostacje UKF średniej mocy (1-2 szt.), grupy radiowych środków nadawczych oddalonych od węzła (10–20 km) (w liczbie i składzie zależnym od zaplanowanego schematu łączności radiowej), a w nich: R-110/N – wozy nadawcze radiostacji dużej mocy R-110 (1-2 szt.), R-110/Z – wozy zasilania nadajników R-110 (1-2 szt.), R-102/N – wozy nadawcza radiostacji R-102 (4-8 szt.), R-140 – radiostacje średniej mocy pracujące jako nadajniki (po wprowadzeniu ap. AGZS w liczbach zależnych od zaplanowanego systemu łączności), radiostacje innych rodzajów sił zbrojnych przydzielone do danego stanowiska dowodzenia.

Na stanowisku dowodzenia brygada rozwijała ponadto: w centrum dowodzenia: AŁ-CD – aparatownia łączności centrum dowodzenia, AS-250 – autobus sztabowy dowódcy (frontu), AS-250 – autobus sztabowy szefa sztabu (frontu), R3-Z – wóz dowodzenia dowódcy (frontu), w innych zarządach stanowiska dowodzenia: WSzK – wóz pracy szefa kierunków, WOK – wóz pracy oficera kierunkowego (4 szt. na każdą armię) PL-S – przełączalnie kablowe – sektorowe (3 szt. w namiotach – biurach napraw telefonów).

Tak rozbudowany system występował na węzłach łączności szczebla operacyjnego (front). Na niższych szczeblach dowodzenia np. w dywizji, stacja telegraficzna jawna i utajniona była reprezentowana przez jedną aparatownię – aparatownię telegraficzną specjalną na samochodzie ATGS.

Jednym z wariantów pracy środków radiowych, już w latach 70 XX w. było alternatywne wykorzystywanie jako radiowych środków nadawczych – nadajników stacjonarnych centrów nadawczych okręgów wojskowych lub MON.

Zobacz też system łączności wojska łączności

Przypisy

Bibliografia

Instrukcja łączności. Polowe węzły związków operacyjnych. MON Łączn. 277/66 T. Popławski: Projektowanie polowych systemów łączności. WAT, Warszawa 1970

Linki zewnętrzne Troposcatter Communication Networks – Troposferyczne Sieci Komunikacyjne – mapa Obiekt Łączności Troposferycznej BARS 207

Kategoria:Wojska łączności